Վրաստանի վարչապետ Գեորգի Կվիրիկաշվիլիին Սպիտակ տան Օվալաձև գրասենյակում ԱՄՆ նախագահի կողմից ընդունելը շատ լավ նշան է ոչ միայն Վրաստանի, այլև ողջ տարածաշրջանի համար՝ առ այն, որ Միացյալ Նահանգները չի պատրաստվում լքել Հարավային Կովկասը և տարածաշրջանի երկրները թողնել «մեն-մենակ» Ռուսաստանի հետ՝ «Առաջին լրատվական»-ի հետ զրույցում նշեց վրացի քաղաքագետ Գելա Վասաձեն:
Նշենք, որ Վրաստանի վարչապետի հանդիպումը նախագահ Թրամփի հետ ծրագրված չի եղել օրակարգով: Նախատեսված էր հանդիպում միայն փոխնախագահ Մայք Փենսի հետ՝ փակ դռների հետևում: Սպիտակ տան ղեկավարը, սակայն, խախտել է արարողակարգը՝ Օվալաձև կաբինետում ընդունելով Կվիրիկաշվիլիին և Փենսին: Երկուշաբթի երեկոյան նա թվիթերյան իր միկրոբլոգում գրել է. «Մեծ պատիվ ունեի այսօր Սպիտակ տանը ողջունել Վրաստանի վարչապետ Գեորգի Կվիրիկաշվիլիին փոխնախագահ Մայք Փենսի հետ միասին»:
– Պարոն Վասաձե, ի՞նչ նշանակություն կունենա Վրաստանի համար վարչապետ Կվիրիկաշվիլիի հանդիպումը ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի հետ Սպիտակ տանը:
– Կարծում եմ, որ անկասկած սա շատ լավ նշան է, որովհետև ինքներդ էլ հասկանում եք՝ այսօր մեզ համար շատ կարևոր է միջազգային հանրության օրակարգում լինելը, առավել ևս, որ այս հանդիպումը տեղի ունեցավ այն շրջանում, երբ աշխարհում բավական հետաքրքիր բաներ են տեղի ունենում: Նախևառաջ՝ խոսքը Միացյալ Նահանգների ու Ռուսաստանի հարաբերությունների մասին է: Մայիսի 9-ին տեղի ունեցավ պետքարտուղար Թիլերսոնի հանդիպումը Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարար Սերգեյ Լավրովի հետ: Այսպիսով, ԱՄՆ-ի նոր վարչակազմը ձևավորում է իր արտաքին քաղաքականությունը, և հատկանշական է, որ Թիլերսոն-Լավրով հանդիպումից առաջ տեղի ունեցավ նման հանդիպում Վրաստանի վարչապետի ու ԱՄՆ նախագահի միջև: Ի դեպ, չգիտեմ՝ տեղյա՞կ եք արդյոք, որ այդ հանդիպումն ընդհանրապես նախատեսված չէր:
– Այո, ի սկզբանե նախատեսված է եղել հանդիպում միայն փոխնախագահ Փենսի հետ:
– Այո, հանդիպում պետք է լիներ միայն Փենսի հետ, բայց, ըստ երևույթին, ամերիկացիները մտածեցին, որ անհրաժեշտ է հանդիպում նաև նախագահի մակարդակով, և սա շատ լավ նշան է ոչ միայն Վրաստանի, այլև ողջ տարածաշրջանի համար: Սա նշանակում է, որ այսօր տարածաշրջանը Միացյալ Նահանգների համակ ուշադրության կենտրոնում է, նրանք ոչ մի դեպքում չեն պատրաստվում լքել այս տարածաշրջանը և թողնել մեզ «մեն-մենակ» մեր հյուսիսային բարեկամների հետ: Ըստ էության, սա նշանակում է, թե հույսեր կան, որ ի վերջո Կովկասում կհայտնվի մի ուժ, որը կկարողանա հավասարակշռել այլոց ազդեցությունը և կանխել այն հակամարտությունները, որ գոյություն ունեն մեր տարածաշրջանում: Անշուշտ, սա ամենևին էլ բարեգործություն չէ ամերիկացիների կողմից. մենք պետք ենք նրանց, բայց քաղաքականությունը, առավել ևս մեծ քաղաքականությունը միշտ էլ կառուցվում է փոխադարձ կարիքի և շահերի հիման վրա: Արդեն լավ է այն, որ մեր կարիքը կա: Այժմ պետք է օգտվենք այդ հանգամանքից:
– Դուք անկասկած հետևել եք Թրամփի հռետորաբանության, նրա քայլերի դինամիկային՝ սկսած այն պահից, երբ նա ընտրվեց նախագահի պաշտոնում, և շատերի համար անորոշ էր, թե նա ինչ քաղաքականություն կիրականացնի: Մտավախություններ կային հատկապես Վրաստանում, որ նա կարող է ընդհանրապես անտեսել ՆԱՏՕ-ի գործընկերներին, այդ թվում՝ Վրաստանի հետ հարաբերությունները: Ի՞նչ է հիմա ուզում ցույց տալ Թրամփը՝ Սպիտակ տանը ընդունելով Վրաստանի վարչապետին, որ նա շարունակելո՞ւ է նախորդ վարչակազմերի քաղաքական գիծն այս ուղղությամբ:
– Ես այսպես կասեմ, որ մեղմ ասած՝ Թրամփը շատ միամիտ հայացքներ ուներ արտաքին քաղաքականության մասին մինչև նախագահ դառնալը: Նա կարծում էր, թե կարելի է Պուտինի հետ պայմանավորվել: Եվ անկեղծ ասած՝ սա շատ նորմալ, մարդկային պահվածք է, որովհետև նա մինչև Սպիտակ տուն մտնելը չուներ ներքին ինֆորմացիա: Նա պարզապես իր տեսանկյունից էր մտածում, որ մի՞թե այդքան բարդ է համաձայնության գալ Պուտինի հետ: Նախագահի պաշտոնը ստանձնելուց 100 օր անց նա ի վերջո հասկացավ, թե ինչպիսին է իրեն շրջապատող աշխարհը: Բայց Թրամփը Օբամա չէ, ոչ էլ Բուշ է: Ի տարբերություն նախորդ նախագահների՝ նա պատրաստ է շատ լուրջ և կտրուկ գործողությունների, որովհետև երբ նա տեսնում է, որ այս մի բանը չի աշխատում, սկսում է մեկ այլ բան փորձել: Կարծիք կար, որ Թրամփի՝ բիզնեսմեն լինելը թերություն է, բայց դա կարող է լինել և՛ թերություն, և՛ առավելություն՝ այն առումով, որ Թրամփը սովոր է խնդիրներ լուծել:
– Պատկերացում ունե՞ք այն մասին, թե կոնկրետ ի՞նչ հարցեր են քննարկվել Վրաստանի վարչապետի և Թրամփի ու Փենսի միջև: Նաև Թիլերսոնն է ընդունել Վրաստանի արտաքին գործերի նախարարին:
– Միանշանակ կարծում եմ, որ քննարկվել են իրավիճակը Սև ծովում, սևծովյան ավազանի անվտանգության հարցերը: Քննարկվել են նաև ընդհանուր իրադրությունը Հարավային Կովկասում, հակամարտությունները կանխելու հարցը, Վրաստանի օկուպացված տարածքների հարցերը, թե ինչ կարելի է անել այս ուղղությամբ, ինչպես նաև Վրաստանում ամերիկացիների ռազմական հնարավոր ներկայության հարցը: Խոսքը մասնավորապես Վրաստանում ռազմական ուսումնական կենտրոնի կառուցման, ՆԱՏՕ-ի շրջանակներում համագործակցության մասին է: Սկզբունքորեն Թրամփը կարող է վերադառնալ Բուշ Կրտսերի օրոք ստորագրված համաձայնագրին: Բուշը նախագահի պաշտոնը լքելուց առաջ՝ 2009թ. հունվարին, ստորագրեց ԱՄՆ-ի և Վրաստանի միջև համագործակցության մասին հռչակագիրը: Օբամայի վարչակազմի շրջանում այս հռչակագիրը գրեթե չի գործել, բայց հույսեր կան, որ այն կարող է կյանքի կոչվել Թրամփի վարչակազմի կողմից:
– Այս նոր զարգացումները վրաց-ամերիկյան հարաբերություններում կարո՞ղ են նպաստել, որպեսզի առաջընթաց լինի Վրաստանի՝ ՆԱՏՕ-ին անդամակցության գործընթացում:
– Գիտեք, Վրաստանը այսօր էլ շարունակում է ինտեգրվել ՆԱՏՕ-ին: Այստեղ գլխավոր առաջնահերթությունը կարող է դառնալ երկկողմ համագործակցությունը Միացյալ Նահանգների և Վրաստանի միջև: Ի դեպ, այդ բազան Վրաստանում կառուցվում է ոչ թե ՆԱՏՕ-ի, այլ երկկողմ համագործակցության շրջանակներում: Իսրայելը նույնպես ՆԱՏՕ-ի անդամ չէ, բայց բարձր մակարդակի ռազմական համագործակցություն ունի ԱՄՆ-ի հետ:
– Այսպիսով, կարելի է եզրակացնել, որ ամերիկյան կողմը Ռուսաստանի հետ բանակցություններից առաջ ցանկացել է լսել Վրաստանի մտահոգությունները՝ կապված տարածաշրջանի և Ռուսաստանի հետ:
– Այո, բնականաբար: Բայց նրանք ամեն դեպքում շատ լավ գիտեն այդ մտահոգությունների մասին, ուսումնասիրել են այդ խնդիրները, և դա նորություն չէ իրենց համար: Կարծում եմ, որ Վրաստանը հետաքրքիր է երկու կամ երեք համատեքստում: Առաջին հերթին Վրաստանը հետաքրքիր է որպես տարածք, որը կապում է Հյուսիսային Կովկասը Հարավային Կովկասի հետ, և դա շատ կարևոր է տարածաշրջանի կայունության համար: Երկրորդը՝ Վրաստանը հետաքրքիր է որպես հետխորհրդային պետություն: Երրորդը՝ Վրաստանը հետաքրքիր է որպես երկիր, որը սահմանակցում է Մեծ Մերձավոր Արևելքի տարածաշրջանին, որտեղ, ինչպես գիտենք, իրադարձությունները շատ դինամիկ կերպով են զարգանում:
– Այս զարգացումը վրաց-ամերիկյան հարաբերություններում կամ, եթե կարելի է այսպես ասել, Վրաստանի քաղաքականության նման հաջողությունը ի՞նչ դասեր են Հայաստանի համար:
– Ես չէի ասի, թե սա հաջողություն է, որովհետև, կրկնում եմ, Միացյալ Նահանգներն ունի մեր կարիքը: Դասը Հայաստանի համար առաջին հերթին այն է, որ չի կարելի բոլոր ձվերը դնել նույն զամբյուղի մեջ: Երկրորդը՝ հաշվի առնելով հայկական սփյուռքի գործոնը՝ Հայաստանի ղեկավարությունը, կարծում եմ, պետք է լրջորեն մտածի այն մասին, թե ինչպես կարելի է կողմնորոշել երկրի արտաքին քաղաքականությունը նաև Արևմուտքի ուղղությամբ: Բայց դա պետք է արվի մեծ զգուշավորությամբ, որովհետև այսօրվա Կրեմլի հետ կատակները շատ վտանգավոր են: Չեմ ասում, թե Հայաստանը կարող է այսօր դուրս գալ ՀԱՊԿ-ից և խզել հարաբերությունները Ռուսաստանի հետ, բայց նվազագույնը կարելի է լավ հարաբերություններ ունենալ Արևմուտքի հետ: Սա կենսական անհրաժեշտություն է Հայաստանի համար:
