«Առաջին լրատվական»-ի զրուցակիցն է Արցախի խորհրդարանի նախկին պատգամավոր, ազատամարտիկ Վահան Բադասյանը:
– Պարոն Բադասյան, վերջին մի քանի օրերին բավական լարված իրավիճակ է շփման գծում, որին նախորդեց համանախագահների այցը տարածաշրջան, ինչպես նաև ամերիկացի համանախագահ Ջեյմս Ուորլիքի բավականին հետաքրքիր հայտարարությունը․ «Ղարաբաղյան հակամարտության ամբողջական կարգավորումն անհնար է առանց Ղարաբաղի կարգավիճակի հստակեցման»: Ըստ Ձեզ՝ իրավիճակը ավելի շատ կարգավորմա՞ն է տանում, թե՞ հակառակը՝ մեծանում է լայնամասշտաբ պատերազմի վերսկսման հավանականությունը:
– Իմ կարծիքով՝ սահմանին տիրող իրավիճակը և Ուորլիքի հայտարարությունն իրար հետ կապ չունեն: Սահմանում միշտ էլ իրադրությունը լարված է եղել, կարող է այսպես շարունակվել կամ ժամանակ առ ժամանակ հանդարտվել: Ուորլիքի հայտարարությունը պետք չէ մեծ ուշադրության տակ առնել և խուճապի մատնվել: Քաղաքական գործիչները կամ ժողովուրդը նրանց ասածին մեծ տեղ են տալիս, բայց իրականում եթե մենք լարենք մեր հիշողությունը, ապա կտեսնենք, որ այստեսակ հայտարարություններ միշտ էլ եղել են վերջին 20 տարիների ընթացքում՝ հերթապահ հայտարարություններ են, ինձ համար սովորական և ոչինչ չփոխող հայտարարություն է:
– Բայց Ղարաբաղի կարգավիճակի մասին հայտարարություն երբեք չէր եղել համանախագահների կողմից:
– Ղարաբաղի հարցը նման հայտարարություններով չի լուծվում: Պետք է գնա բնականոն հունով։ Իսկ այսօրվա ստատուս քվոն բնական ձևն է, որ ձեռնտու է երկու կողմերին՝ և՛ մեր կողմին, և՛ Ադրբեջանին։ Այս հարցի լուծման բանալին ավելի շատ մեր ձեռքերում է, Արցախից նրանք հարցրե՞լ են, արցախցիներն են այս հարցը լուծելու, իսկ Ուորլիքը մեր կարծիքը չի հարցրել։ Մենք ենթարկվելու ենք մեր որոշումներին, իսկ մեր որոշումը հանրաքվեն էր, որից հետո ձևավորվեց այս ստատուս քվոն:
– Կարծում եք՝ կպահպանվի՞ այս ստատուս քվոն:
– Իհարկե, չի պահպանվելու, և հենց այստեղ է խնդիրը: Իսկ մենք չպետք է դոփենք տեղում։ Առաջ գնալու բանալին միակն ու ճշմարիտն է՝ այն է, որ Ղարաբաղը հայտարարի միացում Հայաստանի հետ, Հայաստանն էլ ընդունի՝ դառնանք մի պետություն, ու ամբողջ աշխարհը դրա հետ հաշվի նստի։
– Իսկ հակառակորդն ինչպե՞ս կընդունի այդ հանգամանքը։ Հանրաքվեի անհրաժեշտություն չի՞ ծագի:
– Հանրաքվե պետք չէ, հանրաքվեն 88-ին եղել է ՝ միացման հանրաքվե: Եթե նորից անցկացնենք, ապա կասկածի տակ կդնենք 88-ի պահանջը, իսկ հիմա պարզապես քայլեր են անհրաժեշտ: Քաղաքական քայլերն արված են, հիմա պարզապես իրավական ձևակերպում է պետք: Այն, ինչ ուզում են Մինսկի խմբի համանախագահները, և այն, ինչ մեզնից պահանջում են՝ մեր ձեռքերում է, այս կարգավիճակը մեր ձեռքերում է:
– Նման հայտարարության դեպքում պատերազմական գործողությունների վտանգ չկա՞:
– Եթե նույնիսկ լինի պատերազմական գործողություն, թող լինի՝ ինչու՞ ենք վախենում:
– Այսինքն՝ մենք պատրա՞ստ ենք պատերազմի։
– Ո՛չ, մենք պատերազմ անելու պատրաստ չենք, բայց եթե սկսեն մեր դեմ պատերազմական գործողություններ՝ կպատասխանենք: Մեր բանակը պատրաստված է, մենք ամեն րոպե պատրաստ ենք հակառակորդի գործողություններին: Բայց ոչ թե մենք հարձակվենք, այլ պաշտպանվենք:
– Հայաստանի նախագահը վերջերս հայտարարել է, որ հայկական կողմը պատրաստ է ողջամիտ փոխզիջումների։ Ձեր տպավորությամբ՝ իրավիճակը թույլ տալի՞ս է հակամարտությունը կարգավորել փոխզիջումային տարբերակով:
– Դա գուցե դիվանագիտական հայտարարություն է, որովհետև մենք չենք կարող զիջել մեր ձեռքի տակ ունեցածը, իսկ Ադրբեջանը չի կարող զիջել նորից մեր ձեռքի տակ ունեցածը՝ նրանք ոչինչ չունեն: Ադրբեջանական կողմն ի՞նչ պետք է զիջի: Սեղանին դրված փաստաթղթերում նա ոչինչ չունի:
– Պարոն Բադասյան, կողմերը կարծես գնալով ավելի են հեռանում միմյանցից, և ագրեսիվ հռետորաբանությունն է իշխում։ Վերջերս էլ ականատես եղանք Հայաստանի և Ադրբեջանի պաշտպանության նախարարների փոխադարձ հայտարարություններին հակամարտության վերաբերյալ: Կարծում եք՝ այսկերպ կողմերը հաշտության կհասնե՞ն:
– Այո՛, դա, իհարկե, վատ է: Ես կարծում եմ նաև միջնորդներն են դրդում դրան՝ մանավանդ Ռուսաստանը։ Ռուսաստանը գաղութացրել է Հայաստանը և Ղարաբաղի հարցով շանտաժի ենթարկելով՝ Հայաստանը պահում է գաղութի մեջ: Ես շեշտում եմ՝ Հայաստանի երեք նախագահներն էլ այս գաղութացման մեջ մեղավորություն ունեն: Եթե նույնիսկ անհանդուրժողականության պայմաններում՝ լավ կլիներ, որ մենք Ադրբեջանի հետ ուղիղ կապ ունենայինք: Մենք արդեն 20 տարի կորցրել ենք: Աշխարհում միակ ազգն ու պետությունն ենք, որ Ցեղասպանության վտանգի տակ ենք՝ աշխարհում ոչ մի հակամարտության մեջ նման վտանգ չկա։ Նման պայմաններում մեզ համար շռայլություն է ունենալ ոչ խոհեմ իշխանական համակարգ:
