Եվրոպայի խորհրդի խորհրդարանական հանձնաժողովն օրերս իր բանաձևերից մեկում արձանագրել էր, որ Հայաստանում Մարտի 1-ի դեպքերի բացահայտման ուղղությամբ նախորդ տարիներին արդյունավետ աշխատանք չի տարվել: ԵԽԽՎ պաշտոնյաները ևս մեկ անգամ կոչ են անում Հայաստանի իշխանություններին հետևողական աշխատանք տանել մարտմեկյան 10 սպանությունների բացահայտման ուղղությաբ: Խնդրի վերաբերյալ «Առաջին լրատվական»-ը զրուցեց ԱԺ «Ժառանգություն» խմբակցության անդամ Զարուհի Փոստանջյանի հետ:
-Տիկի՛ն Փոստանջյան, ՀՀԿ-ական Դավիթ Հարությունյանն ասում է, որ դա ավելի շուտ քաղաքական կոչ է ԵԽԽՎ-ի կողմից և ոչ թե իրավական: Դուք ի՞նչ կարծիք ունեք:
-Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիան մենք ստորագրել և վավերացրել ենք, դա մեր օրենսդրության բաղկացուցիչ մասն է: Ըստ Հայաստանի Սահմանադրության՝ եթե նույնիսկ մեր օրենքները հակասության մեջ են մտնում միջազգային նորմի հետ, ապա միջազգային նորմը գործում է անմիջականորեն: Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ մարդու կյանքը հիմնարար իրավունք է, պետք է պաշտանված լինի: Կոնվենցիայի երկրորդ հոդվածն ասում է, որ մարդու կյանքը պաշտանվում է: Երեք մարդ է զոհվել պետության ներկայացուցչի՝ հենց ոստիկանության կրակոցներից: Մեկն էլ եղել է պարտադիր զինվորական ծառայության մեջ գտնվող անձ, որը չպետք է գտնվեր Երևանի կենտրոնական փողոցներում: Հետևաբար այստեղ իրավական հիմքերը հետևյալն են՝ պետությունը պարտավոր է մանրակրկիտ քննություն իրականացանել, գտնել մեղավորներին և պատժել: Քաղաքական հայտարարություններն օգնում են, որ նման պետությունները, ինչպիսին Հայաստանն է, որտեղ պակաս է ժողովրդավարությունը և որտեղ գրեթե գոյություն չունի արդար պետական համակարգ, կատարի պարտավորությունները: Այս պետություններում պարտավորությունների կատարման համար քաղաքական լծակների անհրաժեշտություն կա: Առանց իրավական հիմքերի քաղաքական հիմքեր չեն կարող լինել: Մարտի 1-ի էջի փակման այդ եզրույթի կապակցությամբ, որը մտնում էր բանաձևի մեջ, դեռ հենց այն ժամանակ ես լրացումներ էի առաջարկում, ասում, որ այդ եզրույթը չպետք է լիներ: Որովհետև չենք կարող խոսել մի բանի փակման մասին, քանի դեռ մեղավորներն ի հայտ չեն եկել, արդար դատաքննություն տեղի չի ունեցել, մեղավոր անձինք չեն պատժվել, և արդարացի փոխհատուցում չի տրվել բոլոր այն անձանց ընտանիքներին, ովքեր իրենց հարազատներին կորցրել են: Բոլոր փուլերը պետք է տեղի ունենան, նաև արդարացի փոխհատուցումը: Այսօր մեր պետությունն իր մեղքի բաժինն ունի և առաջինը հենց ինքն է մեղավոր, որովհետև պետության կողմից է առնվազն 3 մարդ սպանվել, որը հայտնի է: Հետևաբար պետությունն այստեղ ինքն էլ է պատասխանատվություն կրում:
-Քաղաքական ենթատեքստ, այնուամենայնիվ, տեսնո՞ւմ եք այս ամենում:
-Իհարկե՛, ԵԽԽՎ-ն քաղաքական մարմին է, նրա որոշումները քաղաքական որոշումներ են: Քաղաքական որոշումները կարող են բխել արդարություն պահանջելու սկզբունքից և կարող են լինել քաղաքական նպատակներ հետապնդող: Տվյալ դեպքում ես կարող եմ ասել, որ երկուսն իրար հետ համընկել են՝ և՛ քաղաքական նպատակը, և՛ արդարության սկզբունքը:
-Ի՞նչ եք կարծում, ԵԽԽՎ այս կոչը կսթափեցնի՞ իշխանություններին, գործուն քայլեր կձեռնարկվե՞ն դեպքերի բացահայտման ուղղությամբ:
-Առաջին հերթին մեր հասարակությունից է գալիս՝ իշխանությունները ժողովրդավար հայրենիք կառուցելու գործընթացում կամք կունենան, թե ոչ: Եթե մեր հասարակությունը համապատասխան պահանջներ չդնի, մեր քաղաքական ուժերը համապատասխան պահանջներ չդնեն և չստիպեն, որ պահանջները կյանքի կոչվեն, ապա որևիցե միջազգային կառույց, այդ թվում՝ ԵԽԽՎ-ն, շատ թույլ է իր քաղաքական հայտարարություններով: Կարևորը մենք ենք, մեր հասարակությունն է, մեր քաղաքական ուժերն են: Եվ մենք պետք է այդ գիտակցության կրողը լինենք: Այնպես որ ինչ-որ մեկը մեր փոխարեն հաստատ չի գալու և չի պարտադրելու քաղաքական կամք այս կամ այն հարցում:
-Իշխանությունները նման տեսակետ ունեն, որ նմանատիպ հանցագործությունները, երբ բազմաթիվ մարդկանց մասնակցությամբ են կատարվում, հեշտ չեն բացահայտվում: Համամի՞տ եք:
-Ես այդպիսի կարծիք չունեմ, ես կարծում եմ, որ շատ հեշտ կարելի էր բացահայտել, թե ովքեր էին մեղավորները: Մեղավորներից մեկն այդ ժամանակվա գործող նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանն էր, որը դեպքերին նախորդող օրը հայտարարություններ արեց, որոնք փաստում են, որ ամեն ինչի նախաձեռնողը հենց նախևառաջ ինքն էր: Ինչո՞ւ մինչ այսօր Ռոբերտ Քոչարյանը չի կանչվել հարցաքննության: Էլ չեմ խոսում այլ բարձրաստիճան պաշտոնյաների մասին: Հասարակության համար ամեն ինչ պարզ է, ուղղակի դեռ չկա հասարակության կողմից կազմակերպված պահանջի ներկայացումը: Բայց ես հույս ունեմ, որ մեր հասարակությունը, չնայած փոքր քայլերով, բայց կազմակերպվում է: Պահանջատեր լինելու օրակարգը ձևավորելու է, և պահանջատիրութան արդյունքում ունենալու ենք արդար դատաքննություն, և մեղավորները պատժվելու են:
