«Առաջին լրատվական»-ի զրուցակիցն է փիլիսոփայության դոկտոր, սոցիոլոգիայի պրոֆեսոր Լյուդմիլա Հարությունյանը:
– Տիկին Հարությունյան, պարզ դարձավ, որ կառավարության կազմն, ըստ էության, չի փոխվել, իշխանությունը դարձյալ վերարտադրվեց, ի՞նչ պետք է անի հասարակությունն այս պայմաններում:
– Հայաստանի հասարակությունը պետք է փորձի դաստիարակել հերթական ԱԺ-ն: Սա է արդիական խնդիրը: Հասարակությունը պիտի փորձի հաղթահարել չինովնիկների բյուրոկրատական «նակաուտը», վերահսկել կոռուպցիոն ռիսկերը:
– Իսկ ինչպե՞ս, ի՞նչ ճանապարհով պետք է դա անի հասարակությունը:
– Հասարակությունը պիտի կարողանա մոբիլ լինել, և ոչ թե «ուոչ դոգ», այսինքն` «դիտող շուն» մնալ: Արտասահմանում հասարակությունը «դիտող շուն» է: Հայաստանում` ոչ: Պարզապես նրան զբաղեցնում են անիմաստ խնդիրներով` ինչ արեց Քոչարյանը, ինչ արեց Ծառուկյանը: Նրանք ահռելի կապիտալ ունեն և պիտի պահեն այդ կապիտալը: Իսկ հասարակությունը ֆունկցիա ունի անելու: Ինչո՞ւ ընտրություններից հետո սկսեցին «գեյերից» խոսել: Որպեսզի շեղեն մարդկանց ուշադրությունը հիմնական խնդիրներից, մասնավորապես այն հարցից, թե` հիմա թողնելո՞ւ ենք, որ իշխանությունն ունենա լեգիտիմություն, թե՞ ոչ: Ժողովուրդը հիմա անորոշության մեջ է: Ժողովուրդը չգիտի` ինքը հիմա իշխանություն ունի՞, թե՞ ոչ:
– Այս հետընտրական ապատիայից հետո հասարակությունն ի՞նչ ֆունկցիա պետք է անի: Դուրս գա՞ փողոցներ, պահանջի՞ իշխանափոխություն, թե՞ ավելի խրվի իր ողբերգական անորոշության մեջ:
– Ընտրությունները եկան անցան: Բոլորը խոսեցին, որ կեղծվել են այդ ընտրությունները և լռեցին: Իրականում պետք է կատարվեր ամենակարևորը` քննարկվեր` իշխանություններին, այնուամենայնիվ, տալի՞ս են լեգիտիմացիա, թե՞ ոչ: Հայաստանն այլ ելք չունի` մեր հասարակությունը պետք է իշխանություններին լեգիտիմացվելու հնարավորություն տա:
– Իսկ ընդդիմությունն ի՞նչ պետք է անի այս պարագայում:
– Եթե ընդդիմությունը թույլ չտա, որպեսզի իշխանությունը լեգիտիմանա, ապա դրանից ավելի մեծ վնաս հնարավոր չէ Հայաստանին հասցնել: Դա նշանակում է երկրում խորացնել քաղցկեղը, որովհետև ոչ լեգիտիմությունը քաղցկեղ է: Ես` որպես սոցիոլոգ, կարծում եմ, որ ընդդիմությունը պետք է իշխանություններին լեգիտիմություն շնորհելու դիմաց պայմաններ առաջադրի և առաջադրի երկիրն այս վիճակից դուրս բերելու համար ամենագլխավոր պայմանը` ընդհանուր մտածողության, կառավարման ձևերի և մոտեցումների արդիականացում:
– Այսինքն` Դուք կարծում եք, որ Հայաստանը հետ է մնացել աշխարհաքաղաքական բոլոր առաջադիմական շարժումներից և միշտ կախվածություն ունեցել է գերտերությունների որոշումներից լեգիտիմության սովի պատճառով:
– Այո՛: Եվ ամբողջ հարցն այն է, որ իշխանությունն, ի վերջո, սովորում է իր ոչ լեգիտիմ կարգավիճակին: Ժողովուրդն էլ սովորում է ոչ լեգիտիմ իշխանություն ունենալուն: Իշխանությունը շարունակում է վերարտադրել իր ոչ լեգիտիմ կառույցը: Երբ իշխանությունները լեգիտիմ չեն, խորհրդարանը` նույնպես, բնական է, որ ձևավորվելու է ոչ լեգիտիմ կառավարություն, և իրենց գործունեության ողջ ընթացքում այլևս լեգիտիմության դաշտ չեն մտնում: Սա շատ ծանր հարված է հասարակությանը, պետությանը:
– Այսինքն` իշխանությունն էլ առանձնապես հակված չէ ունենալ լեգիտիմություն կոչվող կարևոր «անցաթուղթը»: Այսինքն` իշխանություններին դուր են գալիս խաղի այս կանոնները:
– Սա կոչվում է՝ караван идет, այսինքն` «քարավանը գնում է»: Ես այսպես գնում եմ, ինչ կարող եք անել… Դա նորմալ չէ, բայց իշխանությանը այս վիճակը ձեռնտու է: Սակայն ընդդիմությունն էլ ոչինչ չի անում այս ուղղությամբ, որովհետև նրան էլ է այդպես հարմար:
– Այսինքն` ընդդիմությանն էլ է ձեռնտու իշխանությունների ոչ լեգիտիմ կարգավիճակը:
– Սա էլ կոչվում է кукиш в кармане: Ընդդիմությունը սովորել է անընդհատ պահել գրպանում հայհոյանքը, որ հենց պետք լինի, հանի թափ տա: Այս անլեգիտիմ վիճակը միայն հասարակությանը հարմար չէ:
