2013թ.-ի նախագահական ընտրություններին ՀՅԴ-ն կպաշտպանի ոչ թե Սերժ Սարգսյանի թեկնածությունը, այլ ընտրության կգնա, ամենայն հավանականությամբ, իր թեկնածուով: Սակայն դեռ պարզ չէ` ապագայում կոալիցիայի մաս կկազմի՞, թե՞ ոչ: Այս մասին մեզ հետ զրույցում ասաց ՀՅԴ խմբակցության քարտուղար, ԱԺ պատգամավոր Արտյուշա Շահբազյանը:
– Պարոն Շահբազյան, ինչպե՞ս եք գնահատում քաղաքական վերջին «մաքրագործումը»: 2009թ. քաղաքապետի ընտրություններում Գագիկ Բեգլարյանը ամենալավն էր, և «Հանրապետական» կուսակցությունը նրա դեմքով էր ընտրություններին գնում: 2010թ.-ին Գագիկ Բեգլարյանը դարձավ բիրտ ուժի մարմնավորում, և Սերժ Սարգսյանը որոշեց պայքարել այդ բիրտ ուժի դեմ: Այդ պայքարը որքանո՞վ կարող է արդյունավետ լինել: Ըստ Ձեզ, իշխանությունն ի վիճակի՞ է ներսից վերափոխվելու:
– Շեշտեմ, որ այդ բոլոր գնահատականները Ձերն են, ոչ թե իմը: Ինձ համար սա պարզ կադրային փոփոխություն է, որ որևէ իշխանություն, որևէ կառավարություն, որևէ նախագահ որևէ պահի իրականացնում է: Նրանք տեսնում են, որ տվյալ մարմինը իրեն սպասվածին համահունչ չի դրսևորում կամ ինչ-ինչ պատճառներով գնում են փոփոխությունների: Հիմա որոշակի ոլորտներում կատարվեցին փոփոխություններ. գուցե իշխանության համար դրանք ավելի բացասական ոլորտներ էին, գուցե խնդիրներ կային նրանց գործունեության հետ կապված: Չեմ ցանկանում դատողություններ անել հատկապես քաղաքապետի հետ կատարվածի մասով: Սակայն տեսանք, որ դա ունեցավ շարունակություն: Ուրեմն այդպիսի մի ծրագիր հավանաբար կար: Այդ ծրագիրը հենց համերգի օրը չծնվեց: Ինչպես տեսանք, դրան հետևեցին մի շարք այլ փոփոխություններ, պաշտոնազրկումներ, նոր նշանակումներ և այլն: Ավելին, իշխող կուսակցության ներկայացուցիչները խոստովանում են, որ պաշտոնանկությունները կարող են շարունակություն ունենալ:
– Ձեզ ճի՞շտ հասկացա. այսինքն` եթե Գագիկ Բեգլարյանը չծեծեր Արամ Կանդայանին, նա, միևնույն է, պաշտոնանկ կարվե՞ր:
– Այո՛, ես կարծում եմ: Գուցե և դա է եղել ուղղակի պատճառը: Գուցե: Այսինքն` դա էլ փոքր պատճառ չէր, որպեսզի նման որոշում կայացվեր: Բայց եթե այս փոփոխությունները պետք է բերեն իսկապես դրական տեղաշարժերի, կհամարենք, որ դրանք արդարացված են: Եթե չպետք է լինեն այդ փոփոխությունները, մենք բոլորս, ուզենք, թե չուզենք, եզրակացություն պետք է անենք, որ ընդամենը կադրային փոփոխություններ էին, փոփոխությունների հիմքում ծրագրային, գաղափարական խնդիրներ չկային, այլ դրանք կապված էին անձերի հետ: Միաժամանակ բարեփոխումները, իմ կարծիքով, չեն կարող պայմանավորված լինել անձերի փոփոխությամբ, որովհետև անձը գալիս է, իսկ համակարգը մնում է, ծրագիրը մնում է, գործելակերպը մնում է: Եվ այսպես է արդեն 20 տարի, որովհետև ամբողջ գերատեսչությունները, համակարգերը թաթախված են այդ նույն արատավոր երևույթների մեջ: Ի վերջո, գալ հասնել նրան, որ ասենք՝ 2010 թ. աշնանը սկսած փոփոխությունները իրենց վերջնահաշվում կամ վերջնագծում հանգեցրին լուրջ արմատական փոփոխությունների: Միայն այդկերպ հնարավոր կլինի երկրում իրավիճակ փոխել:
– Այս ամենը բարձրաձայնելով հանդերձ` ՀՅԴ-ն այդպես էլ չի դառնում արմատական ընդդիմություն: Տպավորություն է ստեղծվում, որ չի էլ ձգտում դրան, ո՞րն է պատճառը: Սերժ Սարգսյանը մասնակցում է Դաշնակցության հերթական տարեդարձին նվիրված տոնական միջոցառմանը: Ո՞րն է պատճառը, որ ՀՅԴ-ն չի ցանկանում Սերժ Սարգսյանին այնպիսի ընդդիմություն լինել, ինչպիսին Լևոն Տեր-Պետրոսյանին էր:
– Գիտեք ինչ, էլի ձեր գնահատականների հետ համաձայն չեմ: Կարելի է այդ սուր ասվածի փակագծերը լայն բացել: Մի կողմից ծայրահեղ և մյուս կողմից ոչ ծայրահեղ, այլ կառուցողական: Սուր ընդդիմությունը մեր կողմից դրսևորվել է, օրինակ, անցած երկու տարում, երբ սուր խնդիրներ են եղել, և մենք քննադատել ենք: Մինչև 2010թ.-ի ավարտը հայ-թուրքական հարցում իշխանության հետ շատ սուր հակադրվել ենք: Ինչպես նաև բյուջեի, օտարալեզու դպրոցների, մի շարք օրինագծերի շուրջ: Բայց կա ընդդիմություն-իշխանություն հարբերության մի տեսակ, որը առավել կառուցողական է, և արդյունքն էլ ավելի տեսանելի է: Եվ կա մի տեսակ, որը թեև կարող է սուր լինել, բայց արդյունք չի տալիս: Օրինակ` Լևոն Տեր-Պետրոսյանի գլխավորած ուժի սուր գործելակերպը, աղմուկը այս 2-3 տարվա ընթացքում ի՞նչ արդյունք տվեց: Մարդիկ նպատակ են դրել` մենք ոչ մի բան չենք ուզում, միայն իշխանափոխություն, որպեսզի մենք գանք շտկենք: Բայց մենք առաջին օրից ասել ենք, որ չի լինելու դա: Անցավ գնացքն, անցավ: Ընտրությունից հետո գնացքն անցավ: Այո, մարդկանց հոգնեցրին, ջղեր քայքայեցին, լարում ու պառակտում ստեղծվեց: Բայց միայն այսքանը: Իսկ մենք հայ-թուրքականի մասով արեցինք լուրջ գործողություններ` սկսած Հանրապետության հրապարակը պաշարելուց` եթե կարելի ասել, հացադուլներ, նստացույց, գործունեություն խորհրդարանում և այլն: Սակայն սրան գնալով` չդրեցինք ծայրահեղ քայլեր: Այսինքն` Սերժ Սարգսյան, եթե չես անում, ապա հեռացիր կամ դու գող ես, ավազակապետ ես, քո թիմը, սենց, ընենց: Սա նշանակում է, որ իշխանությունը շրխկացնում է իր դուռը: Դու մնում ես դռան այս կողմում, նա մնում է դռան այն կողմում, ու դուք իրար չեք տեսնում, չեք լսում: Երկխոսության հնարավորությունը վերանում է: Դառնում է անիմաստ երկխոսության բարիկադների երկու կողմերում: Իսկ մենք կոալիցիայից դուրս գալուց հետո հարաբերությունները չփչացրեցինք կոալիցիայի հետ: Եվ հայ-թուրքական գործընթացի սառեցման գործում այս մեր ներդրումը մեծ է: Պահելով էթիկայի կանոնները` մենք շարունակեցինք խոսել և ազդել իշխանության վրա` մեզ միավորված կուսակցությունների օգնությամբ: Բառացի չեմ մեջբերում, բայց նախագահը «Հանրապետական» կուսակցության 20-ամյակին հայտարարեց, որ մենք այսօր ավելի խելոք ենք, քան երեկ: Եվ ամոթ չէ, եթե որևէ մեկը իր սխալները ընդունում է, և ամոթ չէ նաև ուրիշից սովորելը: Դրա համար ևս քաջություն է պետք: Ես կարծում եմ, որ որոշ չափով դա վերաբերում է նաև այս հարաբերություններին: Միանշանակ երկխոսության հնարավորությունը մեզ հնարավորություն տվեց ինչ-որ բան փոխել: Գո՞հ ենք այն վիճակից, ինչ այսօր կա` ո՛չ, բայց ընդունում ենք, որ բավական դրական տեղաշարժ տեղի է ունեցել: Չնայած հենց նույն խորհրդարանում շատ դեպքերում չենք կարողանում որոշ օրենքներ հետ կանչել:
– Սերժ Սարգսյանը «Հանրապետական» կուսակցության 20-ամյակին նվիրված ելույթում իր կոալիցիոն գործընկերներին իրեն սատարելու պահանջ ներկայացրեց: 2013-ի ընտրություններում ո՞վ է լինելու ձեր թեկնածուն, և հնարավո՞ր է, որ 2012 թ. ԱԺ ընտրություններից հետո կրկին կոալիցիա կազմեք իշխանության հետ:
– Նախ` մենք չգիտենք, թե 2013թ. ինչ որակի, ինչ իշխանություն կձևավորվի, քանի որ նոր իշխանության հիմքը կդրվի 2012թ.-ին: Հետևաբար, այսօր այդ մասին խոսելը շատ վաղ է: Մենք մի որոշում ունենք, որի համաձայն, այս ընթացքում Դաշնակցությունը չի կարող կոալիցիային միանալ: Սա մեր տեսանելի հեռանկարն է: Բայց թե ինչ կկատարվի 2012-2013-ից հետո՝ այսօր դժվար է ասել, որովհետև մենք հետագա ուժերի հարաբերակցությունը չգիտենք, թե ինչ կլինի: Ամփոփելով միտքս` ասեմ, որ մեր պահվածքը բարոյական տեսանկյունից պարտավորիչ է դառնում նաև իշխանության համար: Տեսեք, նախագահը ընդունեց մեր 120-ամյակի միջոցառմանը մասնակցելու հրավերը: Բայց ցավում եմ, որ լրագրողները ուշադրությունը սևեռեցին դրա վրա, ոչ թե Արմեն Ռուստամյանի խոսքի, որն իր տարեվերջյան ամփոփիչ ելույթում սուր քննադատության ենթարկեց իշխանությանը, այդ թվում՝ և նախագահին: Կարծում եք՝ շա՞տ հաճելի էր այդ ամենը լսել: Բնականաբար՝ ոչ, բայց քաղաքակիրթ հարաբերությունները երկխոսության տեղ ամեն դեպքում թողնում են: Հիշո՞ւմ եք՝ նախկին տարիներին եղել են քաղաքական ուժեր, ովքեր դնում էին նախագահի հրաժարականի հարցը: Իրենք մի նշաձող էին դնում, որի վրայից չէին կարողանում թռչել: Հետո իրենք իրենց մարմինն էին ջարդուփշուր անում և ասպարեզից դուրս գալիս. ի՞նչ եղան այդ բոլոր հրաժարական գոռացողները: Այս ծայրահեղ, արմատական ընդդիմությունը համոզված է, որ կարող են լինել արտահերթ ընտրություններ, բայց այդ ամենը՝ հասարակության ներվերը ձգելու հաշվին: Եվ ցանկացած պատրվակ, խնդիր, հենց բանտարկվածների խնդիրը, – բանտարկված եմ ասում, քաղբանտարկյալ չեմ ասում, – օգտագործվում է, որպեսզի ժողովրդի ներվը ձգեն ու հրապարակներում պահեն: Սա նշանակում է խաբել: Մեր և նրանց սկզբունքային տարբերությունը ո՞րն է` մենք ասում ենք, որ անձերի փոփոխությամբ ոչինչ չի փոխվի: Ես չեմ հավատում, որ եթե Պողոսին Պետրոսը փոխարինի՝ այս երկրում վիճակ կփոխվի:
– Այսինքն` եթե տվյալ իշխանությանը Դաշնակցության ներկայացուցիչը փոխարինի, ապա այս երկիրը կրկին երկիր չի դառնա:
– Այո՛, եթե դա կլինի անձերի փոփոխություն: Եթե վաղը դաշնակցական նախագահ կգա կնստի, կհենվի նույն կադրերի, նույն ծրագրերի վրա` ոչինչ չի փոխվի: Փոփոխությունը պետք է լինի ծրագրային, դրա համար մենք ասում ենք, որ ամբողջական իշխանության փոփոխություն է անհրաժեշտ: Այսինքն` համակարգային փոփոխություն, որը նոր բարեփոխումների հնարավորություն կստեղծի:
– Ամեն դեպքում, հավանակա՞ն է, որ 2013թ. նախագահական ընտրություններին Դաշնակցությունն առաջադրի ոչ թե իր թեկնածուին, այլ պաշտպանի Սերժ Սարգսյանի թեկնածությունը:
– Չեմ կարծում: Ես չեմ ցանկանում հաստատ բան ասել, որովհետև մեզանում որոշումները ժողովների արդյունքում են կայացվում, որին մասնակցում են բոլոր դաշնակցականները: Սակայն ես շատ ավելի հավանական եմ համարում, որ Դաշնակցությունը 2013թ. նախագահական ընտրություններին կգնա իր թեկնածուով: Այսօր իմ շրջապատում իմ ընկերներից շատերը այդպես են մտածում:
– Կարոտո՞ւմ եք Ռոբերտ Քոչարյանին: Նրա վերադարձը հավանական համարո՞ւմ եք:
– Եթե խոսեմ` դա գուշակություն կլինի: Հետևաբար դժվարանում եմ ասել: Մենք քաղաքական ուժեր ենք և սովոր ենք այն դաշտին, որը գոյություն ունի: Այսօրվա քաղաքական դաշտում Ռոբերտ Քոչարյանը բացակա է: Մենք` որպես քաղաքական ուժ, կլինի Ռոբերտ Քոչարյանը, չի լինի, մեր գործունեությունը իրականացնում ենք: Վաղը ի դեմս Ռոբերտ Քոչարյանի, Պողոս Պողոսյանի, չգիտեմ ում ինչ քաղաքական ուժեր առաջ կգան, ինչ փոփոխություններ կլինեն` մենք կճշտենք մեր նոր մարտավարությունը: Բայց քանի դեռ վիճակն այս է, մենք կողմնորոշվում ենք ըստ այս վիճակի: Քաղաքական դաշտը կա այնպես, ինչպես կա: Բայց Հայաստանի քաղաքական դաշտը շատ կարիք ունի ազնիվ, գործիմաց, ազգային, տնտեսվարող դիմագիծ ունեցող գործիչների:
– Իսկ Ռոբերտ Քոչարյանը համապատասխանո՞ւմ է այդ դիմագծերին:
– Ես անուններ ինչու տամ: Ես չգիտեմ` ով կգա, ով չի գա, ով ավելի ակտիվ կլինի: Ես հո չեմ կարող որևէ մեկի փոխարեն իր ցանկությունն ու անելիքը որոշել:
