«Առաջին լրատվական»-ի զրուցակիցն է «Մայքրոսոֆթ»-ի Հայաստանի գրասենյակի ղեկավար Գրիգոր Բարսեղյանը:
– Պարոն Բարսեղյան, ինչպե՞ս եք գնահատում «Մայքրոսոֆթի» գործունեությունը Հայաստանում:
– Նախ ասեմ, որ «Մայքրոսոֆթ»-ը որոշեց Հայաստանում ներկայացուցչություն բացել 2006 թվականի մայիսին: 2007թ. հունվարին մեծ համաձայնագիր ստորագրվեց «Մայքրոսոֆթ»-ի և ՀՀ կառավարության միջև: Ընդ որում, «Մայքրոսոֆթ»-ի կողմից պայմանագիրը ստորագրեց և կնքեց անձամբ Բիլ Գեյթսը, իսկ ՀՀ կառավարության անունից` այն ժամանակվա Առևտրի և տնտեսական զարգացման նախարար Կարեն Ճշմարիտյանը: Այդ փաստաթղթում ամրագրված «Մայքրոսոֆթ»-ի պարտավորություններից առաջինը հայաստանյան տեղեկատվական ոլորտի զարգացմանը աջակցելն էր` մեր փորձն ու տեխնոլոգիաները Հայաստան տեղափոխելու ձևով, ինչպես նաև տեղական IT ընկերություններին աջակցելը` թրեյնինգների, վերապատրաստումների ու փորձի փոխանակման տեսքով: «Մայքրոսոֆթ»-ի երկրորդ խումբ պարտավորությունները վերաբերում էին Հայաստանի կրթության ոլորտին: «Մայքրոսոֆթ»-ը պարտավորություն ստանձնեց կառավարության հետ համատեղ IT նորարարական մեթոդները կրթության ոլորտ ներմուծել: Խոսքը մեր կողմից լիցենզիաների տրամադրման, զեղչային համակարգի և այլ տիպի աջակցության մասին է: «Մայքրոսոֆթ»-ի մյուս ամենակարևոր պարտավորությունը ՀՀ պետական կառավարման համակարգում էլեկտրոնային կառավարման համակարգի ներդրմանն աջակցելուն էր վերաբերում: Պետության կողմից պարտավորությունները վերաբերում էին առաջին հերթին հեղինակային իրավունքի պաշտպանության իրավիճակը ՀՀ-ում բարելավելուն: Կառավարության ստանձնած պարտավորությունների երկրորդ խումբը վերաբերում էր նրան, որ պետական գնումների համակարգում բոլոր նոր համակարգիչները պետք է մատակարարվեն լիցենզավորված օրինական ծրագրերով: Կառավարության պարտավորությունների երրորդ խումբը ենթադրում էր, որ կողմերը կսկսեն բանակցել կառավարության կողմից օգտագործվող բոլոր ծրագրային փաթեթները օրինականացնելու, լիցենզավորելու ժամկետների ու գների մասին:
– Որքանո՞վ են իրականացվել Ձեր և Կառավարության ստանձնած պարտավորությունները:
– Մեր ստանձնած բոլոր պարտավորությունները գործնականում արդեն իրականացվել են: Ընդհանրապես «Մայքրոսոֆթ»-ի բիզնես մոդելը հիմնված է գործընկերային հարաբերությունների վրա: Այսինքն`մենք ոչ մի ծառայություն, լիցենզիա անմիջականորեն չենք վաճառում հաճախորդին, այլ վաճառքն իրականացնում ենք տեղական ընկերություններ ներգրավելով: «Մայքրոսոֆթ»-ի համար շատ կարևոր է, որ տեղական ընկերությունները համապատասխան գիտելիք և փորձ ունենան: Մենք ունենք ընկերությունների փորձառության ու գիտելիքների մակարդակի գնահատման երեք աստիճան` գրանցված գործընկեր, սերտիֆիկացված (հավաստագրված) գործընկեր, որն արդեն բավարարում է միջազգային որոշ չափանիշների և երրորդը` ոսկյա սերտիֆիկացված գործընկեր: 2006-ին «Մայքրոսոֆթ»-ը ընդհանրապես Հայաստանում գործընկեր չուներ: Այսօր մինչև 100 տեղական ընկերությունների հետ համատեղ աշխատում ենք, ընդ որում` դրանցից 15-ը արդեն ոսկյա սերտիֆիկացվածության կարգավիճակ ունեն: Այսինքն` Հայաստանի այս ոլորտի արդեն 15 կազմակերպություններ բավարարում են միջազգային ամենաբարձր չափանիշներին: Բացի այդ, արդեն շինարարության վերջին փուլում է գտնվում «Մայքրոսոֆթ»-ի ինովացիոն կենտրոնը: ԱՄՆ Միջազգային զարգացման գործակալության, ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության և «Ձեռնարկությունների ինկուբատոր» հիմնադրամի հետ համատեղ իրականացվող այս ծրագիրը ենթադրում էր մոտավորապես 2-2.5 մլն դոլարի ներդրում: Սա` IT ոլորտին մեր կողմից աջակցման մասով: Եթե խոսենք կրթության մասին, ապա ամենամեծ ձեռքբերումը համահայկական կրթական պորտալի ստեղծումն է (www.mlg.am): Այստեղ ՀՀ կրթության և գիտության նախարարության հետ համատեղ մենք հայերեն կրթական բովանդակություն ենք ստեղծում` ամբողջությամբ օգտագործելով «Մայքրոսոֆթ»-ի տեխնոլոգիաները: Սա հեռահար ուսուցման համակարգ է, որը կրթությունը դարձնում է հասանելի յուրաքանչյուր անհատի համար` անկախ նրանից, թե նա որտեղ է գտնվում: Մենք արդեն ունենք 2 շատ ուժեղ նորարար դպրոցներ, այսինքն` կրթական գործընթացներում ամենաժամանակակից մեթոդները լիովին ներդնող դպրոցներ: Երևանում արդեն նման 2 դպրոց ունենք` Մխիթար Սեբաստացի կրթահամալիրն ու Անանիա Շիրակացի վարժարանը: Նրանք երկուսն էլ, հաղթելով Հայաստանում մեր կազմակերպած մրցույթը և մասնակցելով արտասահմանում իրականացվող մրցույթներին, «Մայքրոսոֆթ»-ի կողմից ճանաչվեցին աշխարհի 30 ամենանորարար դպրոցների ցանկում: Նախատեսում ենք ամեն մարզում գոնե մեկ նորարար դպրոց ունենալ: Այս պահի դրությամբ կարող եմ նշել, որ հնարավորություն ենք ստեղծել, որպեսզի մի քանի դասընթացներ անցկացվեն օնլայն ռեժիմով` աուդիո-վիդեո կոնֆերանսի ձևով, երբ երևանյան մի քանի դպրոցներում դասերը հասանելի են դառնում մարզերի դպրոցներին: Այնուհետև ամենաուժեղ դպրոցների լավագույն ուսուցիչների անցկացրած այդ դասերը ձայնագրվում և տեղադրվում են պորտալում: Հիմա մասսայական սկսել ենք այս ձայնագրությունները և պլանավորում ենք, որ հունվարին որոշակի դասարանների աշակերտները որոշ առարկաներ հնարավորություն կունենան օնլայն սովորել: Գաղափարն այն է, որ շատ արագ կարողանանք հայերեն լեզվով բազմաթիվ կրթական նյութեր ունենալ, որն անվճար հասանելի կլինի պորտալում ցանկացած անձի:
– Դուք խոսեցիք միջնակարգ կրթության ոլորտում իրականացվող ծրագրերից: Իսկ ի՞նչ ծրագրեր կան, որ իրականացնում եք բարձրագույն կրթության ոլորտում:
– Բազմաթիվ ծրագրեր ունենք նաև բարձրագույն կրթության ոլորտում` համալսարանների հետ իրականացվող: Մի քանի բուհերում ունենք «Մայքրոսոֆթ»-ի IT ակադեմիաներ` սերտիֆիկացման կենտրոններ, որոնց մենք տրամադրում ենք «Մայքրոսոֆթ»-ի կողմից ստեղծված կրթական բոլոր նյութերը` անգլերեն, ռուսերեն, մասամբ` հայերեն լեզուներով: Ուսանողների համար սա չտեսնված հնարավորություն է, երբ ավարտելով բուհը հնարավորություն են ստանում «Մայքրոսոֆթ»-ի այս սերտիֆիկատը ներկայացնել աշխատանքի ընդունվելիս և հետագա ողջ կարիերայի ընթացքում: Այս սերտիֆիկատը շատ բարձր է գնահատվում և անգամ առանց հարցազրույցի գործատուները կարող են շրջանավարտներին աշխատանքի ընդունել: Նմանատիպ ընկերություններ մենք արդեն ունենք Հայաստանում: Մենք ամեն տարի «երևակայության գավաթ» մրցույթն ենք անցկացնում ուսանողական թիմերի միջև և հաղթող թիմը ներկայացնում է Հայաստանը համաշխարհային եզրափակիչում: Այս մրցույթը ենթադրում է ուսանողների կողմից սոցիալական, կրթական, առողջապահական բազմաթիվ խնդիրների լուծման ծրագրերի կազմում, նոր գաղափարների առաջադրում` բնականաբար նոր տեխնոլոգիաների կիրառմամբ: Սա «Մայքրոսոֆթ»-ի կողմից կազմակերպվող ամենամեծ երիտասարդական տեխնոլոգիական մրցույթն է: Ամեն տարի Հայաստանում մասնակցում է մի 10 թիմ` ամեն թիմում 4-5 հոգի: Մենք շատ գոհ ենք Սլավոնական, Հայաստանի պետական ճարտարագիտական, Երևանի պետական, Ամերիկյան, Եվոպական համալսարաններից, որտեղ պարբերաբար հանդիպումներ և դասեր ենք իրականացնում ուսանողների հետ: Այսպիսով, մենք իրականացրել ենք մեր բոլոր պարտավորությունները, և ես մեր գործունեությունը գնահատում եմ բավականին դրական: Կառավարությունը հեղինակային իրավունքի պաշտպանության հետ կապված խնդրի լուծման ուղղությամբ բավականին լուրջ աշխատանք է կատարում: Աժ-ում վերջերս ընդունվեց (և նախագահի կողմից վավերացվեց) մի օրենք, ըստ որի 2011թ. մարտի 1-ից բոլոր կրիչները, սկավառակները պետք է հատուկ դրոշմանիշերով պիտակավորված լինեն, ինչը կհավաստի դրանց օրինականությունը:
– Բայց որքանո՞վ սա կգործի: Եվ ընդհանրապես, ունի՞ արդյոք ծրագրահենությունը Հայաստանում ազգային առանձնահատկություններ:
– Ես լավատեսորեն եմ մոտենում, թեև սա շատ կտրուկ ու խիստ քայլ է: Նմանատիպ փորձ շատ քիչ կա աշխարհում: Բայց պետք էր հաշվի առնել այն աղետալի իրավիճակը, որ կա մեր երկրում այս բնագավառում: Այն է`այս բնագավառի արտադրանքի միայն մինչև 10%-ն է օրինական: Այս իրավիճակում մեծ կորուստներ ունի առաջին հերթին պետությունը, որովհետև հարկման դաշտից լուրջ շրջանառություն է դուրս մնում`տասնյակ միլիոնավոր դոլարներով չափվող, բացի այդ ավելի մեծ կորուստներ են ունենում իրավատերերը, հեղինակները, ստեղծողները, ինչը անթույլատրելի է: Եթե մենք չպաշտպանենք մեր պետության մեջ մեծ ստեղծագործական ներուժ ունեցող մարդկանց, ապա այդ մարդիկ չեն ստեղծագործի այստեղ և պարզապես կլքեն երկիրը` գնալով այնտեղ, որտեղ իրենց մտավոր արտադրանքը պաշտպանված է: Մյուս կողմից էլ` արտասահմանյան ներդրումներ չեն գա Հայաստան, քանի որ ցանկացած նոր տեխնոլոգիա, գաղափար, բրենդ Հայաստան բերողը պետք է վստահ լինի, որ պաշտպանված են իր հեղինակային իրավունքները: Եթե մենք խոսում ենք այն մասին, որ գիտելիքի վրա հիմնված տնտեսություն ենք կառուցելու, ապա առանց հեղինակային իրավունքի պաշտպանության դա անհնար է: Մի բան հստակ կարող եմ ասել, այն է` ծրագրահենությունը ոչ մի ազգային առանձնահատկություն չունի, դա միջազգային երևույթ է: Մեր պարագայում ավելի շատ նախկին սովետական համակարգի ազդեցությունն է զգացվում: ԽՍՀՄ տարիներին ամեն ինչ ուներ մեկ տեր` պետությունը, իսկ այսօր շատ կարևոր է, որ անհատը, հեղինակը կարողանա տիրապետել իր կողմից ստեղծված արժեքը: Այդ պատճառով էլ այս խնդիրը ավելի շատ համակարգային փոփոխութունների, մենթալիտետի փոփոխության հետ կապված խնդիր է, քան թե ազգային առանձնահատկություն: Որ ԱՄՆ-ում ու Եվրոպայում ծրագրահենության մակարդակը շատ ցածր է` նախևառաջ բացատրվում է նրանով, որ այդ երկրների կենսամակարդակն է բարձր, աշխատավարձերն ու եկամուտները շատ ավելի մեծ են: Իհարկե, հակառակ կողմն էլ կա, այն է`այդ երկրները ավելի զարգացած են, ավելի բարձր կենսամակարդակ ունեն այն բանի շնորհիվ, որ ի սկզբանե հարգել են հեղինակային իրավունքը: Միայն այս միջոցով կարելի է հասնել արդյունավետության ու աշխատանքի արտադրողականության բարձրացման:
– Ե՞րբ պատրաստ կլինեն Windows 7-ի և MS Office 2010-ի հայերեն միջերեսի փաթեթները: Առհասարակ, ի՞նչ քայլեր է ձեռնարկում «Մայքրոսոֆթ»-ը հայերենի օգտագործումը համակարգիչներում համատարած և դյուրին դարձնելու համար (ստեղնաշարեր, տառատեսակներ, միջերեսներ և այլն):
– Windows 7-ի հայերեն միջերեսի փաթեթն արդեն պատրաստ է: Այն միանգամայն անվճար կարելի է ներբեռնել: IT հասարակության ստեղծման տեսակետից, կարծում եմ, սա կարևորագույն ներդրում է մեր կողմից: Հասկանալի է, որ համակարգչից ու ինտերնետից օգտվելու համար ավելի լայն հասարակությունը որոշակի խնդիրների է հանդիպում` լեզվի հետ կապված: Կան մարդիկ, որ հայերեն գիտեն, անգլերեն չգիտեն, ռուսերենին էլ այնքան լավ չեն տիրապետում: Չես կարող պարտադրել, որ ողջ բնակչությունն անգլերեն իմանա: Սակայն այդ մարդկանց համար պետք է հասանելի լինեն տեխնոլոգիաներն ու IT արտադրանքը: Հատկապես կարևոր է այս խնդիրը մարզերի բնակիչների համար: Ինչ վերաբերում է MS Office 2010-ի հայերեն տարբերակին, ապա, այն պատրաստ կլինի այս տարվա առաջին եռամսյակի ընթացքում: Լեզվաբանական մասն արդեն ավարտել ենք, ավելի շատ ուղղագրական բարելավումներ են արվում, փորձարկումներ են գնում, վերջնական տեխնիկական խնդիրներն են լուծվում: Այս տարվա առաջին եռամսյակում այն արդեն հասանելի կլինի: Ընդհանրապես, եթե նախկինում ժամանակային տարբերությունը նոր տարբերակի և հայկական տարբերակի միջև բավականին մեծ էր` մեկ-երկու տարի, ապա հիմա այն շատ ավելի փոքր է: Այսուհետ հայկական տարբերակները շատ ավելի հեշտ կլինի շուկա բերել: Աշխատանքներ են տարվում Internet Explorer-ի և այլ փաթեթների հայկական տարբերակներ ստեղծելու համար: Հիմնականում խոսքը ամենամասսայական օգտագործման արտադրանքների մասին է:
– Մի փոքր էլ խոսենք ավելի գլոբալ խնդիրների մասին: «Մայքրոսոֆթ»-ը վերջին շրջանում կարծես թե սկսել է զիջել իր գերիշխող դիրքերը մրցակիցներին` Internet Explorer-ը ակնհայտորեն զիջել է դիրքերը Firefox-ին և Google Chrome-ին, թանկարժեք MS Office-ի համար լրջագույն սպառնալիք են դարձել անվճար Open Office-ն ու Google Docs-ը, իսկ Windows-ի ավանդական մրցակիցներին` Linux-ին և օրեցօր հզորացող Mac OS-ին շուտով կավելանա խոստումնալից Chrome OS-ը: Էլ չենք խոսում Windows Mobile-ի չափազանց թույլ դիրքերի մասին: Որքա՞ն խորն է այս մարտահրավերների գիտակցումը «Մայքրոսոֆթ»-ում:
– Վստահեցնում եմ, որ «Մայքրոսոֆթ»-ը չի զիջում իր դիրքերը: Մրցակցության արդյունքը մենք էլ ենք կարևորում, քանի որ եթե կա մրցակցություն, կա որակյալ արդյունք: Մրցակցության արդյունքում շահողը սպառողն է: Այո, մենք ունենք շատ հզոր մրցակիցներ` ի դեմս Google-ի և այլ ընկերությունների: Բայց ունենալով հազարավոր արտադրանքներ` մենք մրցակցում ենք տարբեր ընկերությունների հետ: Մենք չենք վախենում մրցակցությունից: Եթե խոսենք Internet Explorer-ի մասին, պետք է նշեմ, որ համենայնդեպս, անվտանգության տեսակետից այն միշտ առաջին դիրքերում է եղել: Արդեն ունենք Internet Explorer-ի 9-րդ Beta տարբերակը, որն իր արագագործությամբ և տեխնիկական հատկություններով գերազանցում է մրցակիցներին: Գրեթե երբեք «Մայքրոսոֆթ»-ի դիրքերն այսքան ամուր չեն եղել, որքան հիմա` նոր արտադրանքների շնորհիվ (Windows 7, MSOffice 2010, Windows Server 2008 և այլն): Օրինակ` Microsoft Office-ը թույլ է տալիս շատ արագ ստեղծել որակյալ փաստաթղթեր` ի տարբերություն նմանատիպ այլ արտադրանքների: Այն դարձել է համատեղ աշխատանքի գործիք, երբ նույն փաստաթղթի վրա կարող են աշխատել տարբեր մարդիկ: Բազմաթիվ հնարավորություններ կան, որ Open Office-ը չունի: Եթե դուք ուզում եք մի փաստաթուղթ ստեղծել, ապա կծախսեք կես ժամ, այն դեպքում, երբ MSWord-ի պարագայում ծախսում եք 15 րոպե: Եթե սա բազմապատկենք աշխատակիցներով, րոպեներով, կտեսնենք, որ մեր` անգամ ոչ էժան օֆիսային փաթեթը բավականին արդյունավետ է, քան թե անվճար մի այլ արտադրանք: Եվ հետո, եթե գնում ենք մի արտադրանք, ասենք` ավտոմեքենա, դա չի նշանակում, թե այդ ավտոմեքենայի համար կատարած մեր ծախսը դրա ձեռքբերման գնով է սահմանափակվում. մենք այնուհետև կատարում ենք բենզինի, վերանորոգման և այլ ծախսեր: Այս տեսակետից մենք մրցակցությունից դուրս ենք, քանի որ առնվազն 7 տարվա համար ապահովում ենք արտադրանքների անվճար սպասարկում: Եթե գնում եք մի այլ արտադրողի արտադրանք, ոչ ոք ձեզ ոչինչ չի երաշխավորում: Windows Mobile-ի վերաբերյալ կարող եմ ասել, որ անցած տարվա հոկտեմբեր ամսից մեծ հաջողությամբ սկսվել են Windows Phone 7 համակարգով համալրված հեռախոսների վաճառքները: Մի խոսքով, մենք ճիշտ ճանապարհի վրա ենք, եթե այլ ընկերություններ էլ են հետագայում արտադրում այնպիսի նմանատիպ արտադրանքներ, ինչպիսիք մենք ենք արտադրում, դա ևս մեկ անգամ ընդգծում է IT ոլորտում մեր առաջատար լինելը:
Մենք հիմա մտնում ենք IT տեսակետից մի նոր դարաշրջան: Սա, այսպես կոչված, «ամպային համակարգերն են» (cloud computing): 1900-ական թվականներին, երբ նոր էր կիրառվում էլեկտրական էներգիան, ամեն գործարան իր գեներատորը` կայանն էր ստեղծում իր համար: Բայց անցան տարիներ, ստեղծվեցին ատոմային, հիդրոէլեկտրակայաններ, և այսօր անհնար է պատկերացնել, որ ամեն արտադրող ինքն իր էլեկտրաէներգիան իր գեներատորով արտադրի: Նմանապես` IT ոլորտում: Սա էլ է անցել զարգացման փուլեր` մեծ հաշվիչ մեքենաներից մինչև ինտերնետ, և հիմա արդեն cloud computing-ի ժամանակն է: Եթե ձեզ պետք լինի որևէ մի ծառայություն, որևէ մի ծրագրային փաթեթ, ապա դրա համար անհրաժեշտ չի լինի գնել լիցենզիա, տեղադրել ձեր համակարգչում և այդպես օգտագործել: Դուք, ինչպես էլեկտրացանցի պարագայում, միացված կլինեք այդ բոլոր ծրագրերին, և օնլայն կկարողանաք օգտվել ու օգտագործման չափին համապատասխան վճարել` մոտավորապես այնպես, ինչպես էլեկտրաէներգիայի կամ հեռախոսավարձի պարագայում: «Մայքրոսոֆթ»-ը արդեն պատրաստ է սրան, և մոտավորապես 5-10 տարի հետո IT ոլորտը կգլոբալանա այնպես, ինչպես էլետրաէներգիան ժամանակին գլոբալացվեց:
