Երբ Քրիստոսի խաչելությունից երեք օր հետո Մարիամ Մագթաղինացին, Հակոբի մայր Մարիամը և Սողոմեն գնացին նրա գերեզմանին, տեսան, որ քարայրի մուտքից քարը հանված է, իսկ գերեզմանը՝ թափուր: Հենց այս ժամանակ երկու հրեշտակներ են հայտնվում և ասում. «Ինչո՞ւ եք ողջին մեռելների մեջ փնտրում: Այստեղ չէ, այլ հարություն առավ» (Ղուկ. 24. 4-9):
Զատիկը կամ Հարության տոնը այն տոներից է, որը մեծ շուքով նշվում է և՛ եկեղեցիներում, և՛ ընտանիքներում: «Զատիկ» նշանակում է զատում, բաժանում մեղքերից և վերադարձ առ Աստված:
Պասը լուծելու արարողությունը կենցաղում կոչվում էր «թաթախում», իսկ ժամանակը՝ «թաթախման գիշեր»: Ազգագրագետ Սամվել Մկրտչյանն «Առաջին լրատվական»-ի հետ զրույցում ասաց, որ պատարագի ժամանակ մարդիկ գավիթներում կանգնած՝ մաղերը պահում էին երեսներին և դրանց միջով նայում արեգակին՝ հավատալով, որ կտեսնեն հարություն առած Քրիստոսին:
Տներում շաբաթ մայրամուտին երդիկից իջեցնում էին Մեծ Պասի յոթ շաբաթները խորհրդանշող և պասը չպահողներին «պատժող» Ակլատիզը։
Կիրակի առավոտյան նոր պատարագ էր մատուցվում, որի ընթացքում հավատացյալները հաղորդություն էին ստանում։ «Կատարվում էր զատկական մատաղի հանդիսությունը, որը հիմնականում հայտնի էր «ախառ» անունով: Մատաղացուն սովորաբար եզ էր, արջառ կամ երինջ, որոնք գնվում էին տվյալ գյուղի կամ համայնքի անդամների դրամական միջոցներով»,-նշեց ազգագրագետը:
Առավոտյան մարդիկ գնում էին նախ՝ տանուտերերին ու քահանային շնորհավորելու, հետո՝ բարեկամներին։ Այդ առիթով հիմնականում օղի էին վերցնում:
Ձուն և դրանից պատրաստած կերակուրները Զատկի գլխավոր ուտեստներն էին: Տարածված էին նաև ածիկը, ջլբուրը, եղինջապուրը, տապակած բանջարը, ձկով փլավները, որոնք հատկապես շատ սիրված էին հին երևանցիների կողմից:
Քրիստոնեության մուտքից հետո, ինչպես նշեց ազգագրագետը, զատկական ձուն դարձավ խորհրդանիշ այն ժայռե գերեզմանի, որտեղից Քրիստոսը հարություն առավ, իսկ կարմիր գույնը խորհրդանշում է Աստծո որդու թափած արյունը:
