«Առաջին լրատվական»-ի զրուցակիցն է Կենտրոնական բանկի 1994-1998 թթ. նախագահ Բագրատ Ասատրյանը:
– Պարոն Ասատրյան, արտագաղթի պատճառների վերաբերյալ գիտական ուսումնասիրություն կա՞: Եթե այո, ապա որո՞նք են դրա պատճառները:
– Նախկինում ժողովրդագրական խնդիրներով զբաղվում էին մի շարք հաստատություններ. Հայաստանում ձևավորվել էր մասնագետների մի խումբ, որն ուսումնասիրում էր բնակչության վերարտադրության, այդ թվում նաև բնակչության միգրացիայի խնդիրները: Ներկայումս թեև գիտական մի օղակ ԳԱԱ Տնտեսագիտության ինստիտուտում պահպանվել է, սակայն խնդրո առարկա հարցի վերաբերյալ ուսումնասիրությունները խիստ անբավարար են: Որոշ ուսումնասիրություններ իրականացնում են միգրացիայի պետական կոմիտեն, միջազգային որոշ կառույցներ, որոնց խնդիրները և նպատակները այլ են: Այսինքն՝ լուրջ, ամբողջական ուսումնասիրություններ ուղղակի չկան:
– Ի՞նչ է անհրաժեշտ մեր երկրից արտագաղթը կասեցնելու համար:
– Կարծում եմ՝ խնդիրը խորը ու անաչառ ուսումնասիրության կարիք ունի, որը պետք է նախաձեռնեն իշխանությունները՝ գիտակցելով, որ սա այն բացառիկ խնդիրներից է, որը պետք է վեր դասել նեղ կուսակցական ու ներքաղաքական շահերից: Պատահական չէ նաև, որ խնդրին որևէ կերպ անդրադառնալուց խուսափում են թե իշխանությունները, թե իշխող քաղաքական ուժերը՝ առնվազն մինչև ԲՀԿ վերջին համագումարը: Իսկ պատճառները բազմաթիվ են: Բացի դասական` տնտեսական, սոցիալական, աշխատանքի կիրառման առավել լավ հնարավորությունների առկայության, ռազմաքաղաքական պատճառներից, ներկայումս առաջ են գալիս նորանոր պատճառներ` կառուցվածքային, ընտանիքների վերամիավորման, բարոյահոգեբանական, քաղաքական և այլն: Համոզված եմ, որ վերջին շրջանում որոշիչը հուսահատությունն է. մարդիկ 2008թ. մարտյան ողբերգությունից հետո կորցրել են հավատը ապագայի հանդեպ, որևէ բան այս երկրում վերափոխելու հույսը: Սակայն հարցը ավելի լայն է՝ բարենորոգման կարիք ունի մեր երկիրն ամբողջությամբ: Այսօր մենք դարձել ենք մի երկիր, որի հասարակությունը որևէ ձգտում չպետք է ունենա. միակ բանը, որ խրախուսվում է իշխանությունների կողմից, պատեհապաշտությունն է: Իսկ այս ճանապարհը տանում է այնտեղ, որտեղ մենք եղել ենք դարեր շարունակ` գորշություն, թշվառություն, անորոշություն: Մեզ անհրաժեշտ են պոռթկում, որակական փոփոխություններ, նախ՝ մեր ավանդական մտածելակերպի մեջ։ Պետք է բարեփոխվի երկրի քաղաքական համակարգը, որն այսօր նպատակաուղղված է իշխանության վերին օղակների որևէ պատասխանատվությունից խուսափելուն:
– Որքանո՞վ է մեր երկրի տնտեսական վիճակի կտրուկ փոփոխության անհրաժեշտությունն ազգային անվտանգության խնդիր:
– Տնտեսական վերափոխումները երկրի բարեփոխման առանցքն են. բազմիցս արտահայտվել եմ, չեմ կրկնվելու, նշեմ միայն, որ իշխող ուժերը պետք է գիտակցեն, որ Հայաստանը գտնվում է աղետալի վիճակում՝ տնտեսության հետճգնաժամային վերականգնման ցուցանիշով մենք վերջինն ենք ԱՊՀ երկրների թվում: 2011թ. ժողովրդագրական ցուցանիշները, ծնունդների թվի կրճատումը, ծավալուն արտագաղթը արտացոլումն են այդ վիճակի: Զավեշտալին, սակայն, այն է, որ իշխանավորները այս վիճակում ևս խոսում են միայն հաջողությունների մասին, խուսափում են առկա պրոբլեմներն անգամ ակնարկելուց:
– Անցած տարիների սոցիալ-տնտեսական վիճակի փոփոխության համար, որպես կոալիցիայի անդամ, պատասխանատու է նաև ԲՀԿ-ն: Ինչպե՞ս կգնահատեք ԲՀԿ տնտեսական գործունեությունը:
– Սա հենց այն անպատասխանատվության արտահայտությունն է, որի մասին արդեն նշվեց: Առանձին խնդիրները քննարկելիս ԲՀԿ ներկայացուցիչները, իսկ վերջին համագումարում նաև ԲՀԿ առաջնորդը ազնվություն են ունենում պրոբլեմների մասին ակնարկելու, բայց երբ գալիս է վճիռ կայացնելու պահը, այն վերածվում է իշխանություններին սատարող ուժի և իր լուռ համաձայնությունը տալիս իրականացվող բոլոր ծրագրերին:
