Եթե ամբողջ աշխարհում հեռուստաքննադատությունը կոնկրետ փեշակ է, մեր դեպքում այն միանգամայն անպետք մասնագիտություն է, որովհետև, համաձայնեք, որ չեղած բանը հնարավոր չէ քննադատել:
Ես երբեք չեմ հավակնել գրել հեռուստատեսության մասին, քանի որ տեղյակ չէի, թե ինչ է կատարվում այնտեղ` ներսում, խորքում: Երբեք չեմ երազել աշխատել հեռուստատեսային լրատվական ծրագրում, որովհետև հեռուստաեթերից միշտ տեսել և լսել եմ շուռ տված իրականությունը:
Ես հայտնվեցի այդ տարածքում, որովհետև եկավ մի հեռուստագործիչ, ում հավատացի և ներքաշվեցի «Փաստ» մեդիացանցում: Չեմ ափսոսում, որովհետև ես մասնակցեցի Հայաստանում տեղի ունեցած կարևոր իրադարձության: Պարզվեց, որ հեռուստաեթերը կարող է և չստել, ավելին` ազնիվ լինել: Չորս ամիսների ընթացքում իմ տողն ու բառը երբևէ չի խուզվել, չի գրաքննվել: Ու ես խղճահարությամբ լցվեցի այն լրագրողների և խմբագիրների նկատմամբ, ովքեր պնդում են, թե հեռուստատեսությունը փակ է ճշմարիտ խոսքի առաջ: Ես հասկացա, որ հենց նրանք են մղվում գրաքննության: Իրենք են իրենց վարքաբանությամբ հորինում այն վիշապին, որին սիրահոժար կուլ են գնում:
ATV հեռուստաընկերությունում ստեղծված «Փաստ» մեդիացանցի նպատակը օրվա լրահոսը տալը չէր, այլ հանրային շարժում կազմակերպելը. նոր մեդիամշակույթ հեռուստատեսություն բերելը: Անցել են ժամանակները, երբ մեդիան մի «անլռելի զանգակատուն» դարձած բայաթի էր կանչում և չանչ անում սրա-նրա ետևից: Այսօր մեդիան ոչ թե իրադարձության ետևից քարշ եկող գոյություն պիտի լինի, այլ գործող անձ, որ կարող է շարժել համակարգեր, առաջ քաշել գաղափարներ և ստիպել հաշվի նստել իր հետ:
Օրինակ` ամիսներ առաջ «Փաստը» եթերում պնդել էր, որ Երևանի ՋԷԿ-ը կարող է մայրաքաղաքի 80 տոկոսին ապահովել ջերմամատակարմամբ և տաք ջրամատակարարմամբ: Եթե միլիոնավոր դոլարների ճապոնական վարկով վերազինվել է ՋԷԿ-ը, նշանակում է` հասարակությունը, որի ուսերին է ծանրացած այդ վարկը, պիտի օգուտ ստանա այդ գործարքից: «Փաստը» առաջարկը ներկայացրեց ՋԷԿ-ի տնօրենին, և պարզվեց, որ այն միանգանայն հիմնավոր է: Անգամ վարչապետն էր շտապել Ջէկ և պահանջել փաստարկներ ծրագրի իրատեսության վերաբերյալ: Այսինքն` հեռուստատեսությունը կարողացավ բարձրանալ նոր հարթակ, շարժել անշարժը: Այս բոլորը մարսվեց, նույնիսկ այն, որ հեռուստաեթերից շատ ուղիղ ասվեց, որ այդ ծրագիրը ցայսօր չի իրացվել Երևանում, որովհետև «Իդեալները» պիտի իրացնեն բաքսիները, և, վերջապես, դժվար է մեծ եղբորն ասել, որ մեր սիրտն այդքան շատ գազ չի ուզում:
Հեռուստատեսությունը չմարսեց այն, ինչ ցուցադրվեց Ամանորի նախօրեին: Ավանդույթը խախտվեց. այդ օրերին եթերը բացառապես շոուբիզինն է: Այդ բիզը սրում են նրանք, ովքեր տարիներ շարունակ վտարել են միտքը հեռուստաէկրանից: Դեկտեմբերի 30-ին Հայաստանում գրանցվեց աննախադեպ փաստ: Լրատվական ծրագրի հիմնական թողարկումը եթերից վտարվեց: 21.45-ի եթերը տրամադրվեց Թաթա Սիմոնյանին: Կարծես, ամեն ինչ տեղն ընկավ: Տոնը կայացավ:
Հեռուստատեսությունը չհանդուրժեց, որ դերասանուհի Կարինե Ջանջուղազյանը կարող է նստել իր քաղաքի մեջտեղում և հայտարարել, որ ինչքան էլ սպանեցին իրենց այս տարիների ընթացքում, ինչքան էլ տականքը բարձրացրին ու կախեցին հրապարակներից, ինչքան էլ երկրի մտածողներին դրեցին տուփերի մեջ, փաթեթավորեցին և բաժանեցին տարբեր կուսակցությունների, իրենք, ահա, ողջ-առողջ են, եկել են ասելու, որ այս տարի միջակությունների վերջն է լինելու:
Բանաստեղծուհի Հասմիկ Սիմոնյանը կարդաց իր գործերը քաղաքին, երբ թվում էր, թե էլ ոչ մի տեղ չեն թողել գրքերի համար: Ուրեմն, կարելի է վերցնել մի աթոռ, նստել քաղաքի մեջտեղում ու Չարենց արտասանել: Կարելի է նաև բարձր, անբռնազբոս երգել քո քաղաքում և նույնիսկ գոռալ, օրինակ, մեկ բառ` «Քաջարան…»: Որովհետև քաղաքն, ի վերջո, կալանավայր չէ, ամեն ինչ կողպված չէ, փակ չէ:
Իզուր չէր այդ թատրոնը, երբ կանչվեցին անգամ վարորդներն ու հսկիչները, և բոլորի ներկայությամբ հնչեց դատավճիռը. «Դո՛ւրս այստեղից` այն տարածքից, որն ապրում էր իր գլամուրային օրենքներով, իր վաստակած խաղաղությամբ, և դու փորձեցիր խանգարել մեր քունը»:
Փաստորեն, մեդիահոլդինգի կողմից «Փաստին» հատկացված տարվա «ամենա-ամենա» մրցանակն այն մասին էր, որ դու լավն ես, ու հենց դրա համար էլ դու չպիտի լինես, որովհետև դու դեմ ես խաղի կանոններին:
Իսկ մեդիացանցի` Facebook-ի համանուն խմբում, որն, ի դեպ, ամենաակտիվն էր ճանաչվել, այդպես էլ չհայտնվեց որևէ գրություն այն մասին, թե ուր կորավ այդ ծրագրի կորիզը:
…Ամենածանրը բառերն են, և անասելի դժվար է դրանք տեղից տեղ տեղափոխելը: Մի անգամ, երբ անհնար էր այդ բառերը տանելը, ես նախընտրեցի վերցնել ավելը և ուղղակի մաքրել քաղաքի մի հատվածը: Հետո հասկացա, որ դա նույն աղբահանությունն է: Մենք մաքրում ենք մի մարդաբոյ հայրենիք: Ու եթե երկիրը դեռ գարշահոտության մեջ չի խեղդվել, ուրեմն աղբահավաքություն կատարվում է առանձին մարդկանց կողմից: Եվ այդ մարդիկ մեծ հարթակներում, երևելի միջոցառումների կիզակետում չեն: Որովհետև ամբողջի անունից խոսողները, «փրկիչները», կարճ ասած` «հայրենասերներն» են ամբողջի անունից եկողներն ու ապականողները: Իսկ ամբողջը ապականվում է հենց այն պատճառով, որ մեկը ալարում է զբաղվել մի մարդաբոյ տարածքի աղբահավաքությամբ:
Բայց փաստ է, որ քաղաքում կա մի հատված` մոտ 300 մետր տարածք, որի աուրան մաքրվել է: Այդտեղ մի լավ ու սիրուն զրույց է եղել. եկել են մարդիկ, խոսել են, երգել… Այդտեղ կայացել է մի անթույլատրելի ակտ. այնտեղ միտքն ու միտքը գտել են իրար ու մի լավ զվարճացել: Ահա թե ինչից էր վախենում հեռուստատեսությունը: Եղավ այն, ինչ եղավ: Տեսնողը տեսավ, լսողը լսեց: Ու երբ շատ տխուր եք, անցեք «Կազերյոգից» «Կետիկնոց» ընկած հատվածով, այնտեղ մաքուր է: «Փաստն» այն օրը մաքրել է այդ տարածքը, օդը լցվել է բանաստեղծությամբ, երգով, ազնիվ խոսքուզրույցով:
Հիմա ես ավելի եմ սիրում իմ նախկին գործընկերներին: Ես գնացի, իսկ նրանք մնացին: Ես նրանց սիրում եմ իրենց միամտության համար, երբ փորձում են տեղեկատվություն վաճառել, բայց տեղեկացված չեն, որ, այո՛, բառերն ամենածանրն են: Նրանք հաղթեցին` միանալով հեռուստատեսության հաղթողների մեծ բանակին: Բայց կան դեպքեր, երբ պարտվելն է վայել: Ես պարտվածի կողմից եմ:
«Փաստի» հիմնադիր-խմբագիր Վարդուհի Սիմոնյանը դարձավ այն սուրոգատ մայրը, ով ATV հեռուստատեսության համար բերեց մի երեխա, որն այսօր ռազմահայրենասիրական պաթոսով լլկվում է գլամուրային պարտեզում:
Ուստի, բարի եղեք, հեռացրեք մեզ ձեր «Փաստից»: Անջատեք մեր ստորագրությունը «Փաստի» նոր անսամբլից: Մենք չենք կարող լինել այդ հաղթական երգչախմբում: Բայց չէ՞ որ մենք պայմանավորվել էինք խլացնել հենց այդ ձայնը: Չորս ամիս օրուգիշեր մենք հենց դրանով էինք զբաղված: Ազատե՛ք մեզ այդ պատասխանատվությունից: Զորացրե՛ք մեզ ձեր հաղթական բանակից: Մենք գնացել ենք:
«Ժամանակ»
Լուսանկարը` Bravo.am-ի
