Ինչ լավ բան կա «օրենքով գող» կամ հեղինակություն լինելու մեջ, եթե հաշվի առնենք, որ նրանք որքան հզոր են (կամ թվում են այդպիսին), այնքան էլ խոցելի են` թե՛ իշխանության, թե՛ մրցակիցների և թե՛ սեփական շրջապատի կողմից:
Հենց խոցելի լինելով էլ նրանք դառնում են որոշ չափով կառավարելի` հատկապես իշխանության կողմից, և ստացվում է` նրանք ամենևին էլ պետության մեջ պետություն չեն, եթե տվյալ երկրի իշխանությունը դա չցանկանա:
Կոնկրետ հայերի դեպքում նման աղմկահարույց սպանությունների, հանցագործությունների բացահայտումը չափազանց կաղում է. գուցե դա էլ պետության մարտավարությունն է. չեն ցանկանում հանցագործություն բացահայտող պաշտոնյային հարվածի տակ դնել, և փոխարենը թողնում են, որ հանցախմբերը միմյանց հոշոտեն: Կամ` հատուկ ծառայությունները, նմանակելով հանցախմբերից մեկի գործելաոճը, հարձակվում են նրան մրցակից հանցախմբի վրա, և մինչև վերջինս գլխի կընկնի, թե ում ձեռքի գործն է, հանցախմբերի որոշ անդամներ արդեն «վրեժի» զոհ են դարձած լինում:
Փորձենք ամբողջացնել նման հանցագործությունների` վերջին մի քանի տարիների խճանկարը:
Եվ այսպես` 2009-ի փետրվարի 6-ին Մոսկվայի Ինիցիատիվնայա փողոցի շենքերից մեկի մուտքի մոտ սպանվել է հանցագործ աշխարհում մեծ հեղինակություն վայելող «օրենքով գող», 37-ամյա Ալիկ Մինալյանը, մականունը` Ալիկ Սոչինսկի: Նա մահացել էր տեղում: Նրան սպանել էին ինքնաձիգով, ինչն իրավապահները հայտնաբերել էին դեպքի վայրից մի քանի տասնյակ մետր հեռավորության վրա: Մինալյանը եղել էր «Մերսեդես» մակնիշի ավտոմեքենայով, և նրա վրա արձակված կրակահերթից մեջքի մասում հրազենային վնասվածք է ստացել նաև մեքենայի վարորդ Հովհաննես Պողոսյանը: «Օրենքով գողի» նկատմամբ Մոսկվայում մահափորձ էր իրականացվել նաև 2006թ.-ին, ինչի արդյունքում, թեև Ալիկ Մինալյանը և նրա վարորդը կրկին հրազենային վնասվածքներ էին ստացել, բայց նրանց հաջողվել էր ողջ մնալ: Ա.Մինալյանն «օրենքով գող» էր դարձել 28 տարեկանում` կովկասցի ազդեցիկ «օրենքով գողեր» Դեդ Հասանի և Շակրոյի առաջարկով, «Կնքահայրն» էլ եղել է վրացի «օրենքով գող» Դադիկո Ցիխելաշվիլին (մականունը` Դաթո Տաշկենտսկի):
Մինալյանը վերահսկողություն է իրականացրել Կրասնոյարսկի շրջանի քրեակատարողական հիմնարկների նկատմամբ: Որպես նրա սպանության հիմնական վարկած իրավապահները դիտարկում են հանցավոր խմբավորումների միջև ազդեցության ոլորտների վերաբաշխումը:
Անցյալ տարի, հունիսի 20-ի առավոտյան, Արարատի մարզի Գոռավան գյուղում իր տան մուտքի մոտ հրազենային վնասվածքներ էր ստացել հանցավոր աշխարհում «Մարսո» մականունով 49-ամյա «օրենքով գող» Մարզպետունի Պետրոսյանը: Նա մահացել էր Վեդիի հիվանդանոց տեղափոխվելուց հետո:
Դեպքից 10 րոպե անց ոստիկանության Արարատի բաժին էր ներկայացել Վեդի քաղաքի բնակիչ, 1952թ. ծնված Պերճիկ Շաբոյանը և հայտնել, որ անձնական հարցեր պարզելու համար գնացել է Գոռավան և սպանելու նպատակով կրակել Մարսոյի վրա: Սպանությունը կատարվել էր 12 մմ տրամաչափի որսորդական հրացանով: Մի քանի դատվածություն ունեցող Մ.Պետրոսյանը «օրենքով գող» է թագադրվել 1983թ.-ին` Երևանում: 1990-ականների վերջին նա բնակություն է հաստատել Մոսկվայի շրջանի Կոլոմենսկո բնակավայրում, որտեղ գլխավորել է խոշոր չափերով թմրանյութերի իրացմամբ զբաղվող հայերից կազմված հանցավոր մի խմբավորում: Նրան դատապարտել և ՌԴ-ից արտաքսել էին Հայաստան:
2007-ի ապրիլի 28-ին Արաբկիրում սպանվեց քրեական աշխարհի հեղինակություն, 1966թ. ծնված, նախկինում սպանության համար դատապարտված Սամվել Շահվերդյանը: Նրա անունը կապվում էր ԱԺ ՀՀԿ պատգամավոր Լևոն Սարգսյանի` «Ալրաղացի Լյովիկի» անվան հետ: Ապրիլի 28-ին, մոտավորապես ժամը 23-ին կրակոցներ էին հնչել Կոմիտասի պողոտայի թիվ 1 շենքի բակում: Անհայտ ու դիմակավորված անձը (կամ անձինք) ինքնաձիգից (հավանաբար) արձակած կրակահերթով սպանել էին հանցագործ աշխարհում «Մերգելյանցի Սամվելիկ» կամ «Բարեց Սամվելիկ» մականուններով հայտնի հեղինակությանը: Սպանությունը կատարվել էր թիկունքից, երբ Ս.Շահվերդյանը հոր հետ մոտեցել էր այն շենքին, որտեղ բնակվում էր:
Կարծիք կար, որ հանցագործները պրոֆեսիոնալ քիլերներ են եղել: Սպանության շարժառիթների մասով մի քանի հակասական վարկածներ էին շրջանառվում. ըստ վարկածներից մեկի` «Սամվելիկը» նախ, 2003-ի նախագահական ընտրությունների ժամանակ ՀՀԿ-ականների օգտին է աշխատել` Լևոն Սարգսյանի և Արաբկիրի նախկին թաղապետ Հովիկ Շահինյանի հետ, հետո նրանց հետ հարաբերությունները խզելով` աշխատել է Հ.Շահինյանի տեղակալ «Կյաժ Էդիկի» օգտին, իսկ վերջին ընտրություններում էլ քարոզչություն էր արել արդեն ԲՀԿ օգտին: Չի բացառվում, որ կուսակցական ճամբար փոխելը նրա համար ճակատագրական է եղել:
2006-ի օգոստոսի 8-ին էլ, ցերեկվա ժամը 13: 30-ի սահմաններում Աշտարակ-Գյումրի ճանապարհին սպանվել էր «Հայ-հույ» մականունով հայտնի Ալեքսանդր Գիվոևը: Նա Մոսկվայի հայկական հանցավոր խմբի առաջնորդներից մեկն էր, «օրենքով գող»: Գիվոևն իր ընտանիքի հետ «Ջիպ Գրանդ Չերոկի» մեքենայով ուղևորվելիս էր եղել Գյումրի, ճանապարհին ավտոմեքենան կայանել էր առևտուր անելու համար, և այդ պահին նրան էր մոտեցել կարմիր գույնի «ՎԱԶ 2109» մակնիշի անհայտ պետհամարանիշի ավտոմեքենան, որտեղից անհայտ անձն ինքնաձիգից կրակահերթ էր արձակել Գիվոևի ուղղությամբ: Արդյունքում վերջինս տեղում մահացել էր: Հետագայում հանցագործների մեքենան հայտնաբերվել էր սպանության վայրից 10 կմ հեռավորության վրա` դաշտում և այրված վիճակում: Հանցագործներն այնտեղ էին թողել նաև սպանության գործիքը` ինքնաձիգը: Հարձակվողները երկուսն էին եղել և առանց դիմակի: Մասնագետները հավանական էին համարում, որ սպանության մոտիվը վրեժխնդրությունն է, և դա կազմակերպված էր դրսից, բայց հիշեցնենք, որ Գիվոևը մինչև այդ դեպքը բարձրաձայնում էր Սերժ Սարգսյանի հետ ունեցած վատ հարաբերությունների մասին:
Այս շղթային հավելենք նաև 2007-ի փետրվարին «Ռելաքս» դիսկո-ակումբում կատարված երկու հեղինակությունների` Արտաշես Համբարձումյանի, Մհեր Պողոսյանի սպանությունը, որի մեջ կասկածվում էր «Մանումենտցի Հայկոն»: Վարկածներից մեկը վրեժխնդրությունն էր` Մհերի դեպքում, իսկ Արտաշեսի դեպքում` անհավասարակշիռ պահվածքը, ով փորձել էր նրանց բաժանել:
Հ.Գ. Այսպես էլ մեր հասարակությունը համբերությամբ սպասում է` վախի մթնոլորտում, որ հանկարծ մի օր այդ «ռազբորկաների» գնդակն իրեն չդիպչի, իսկ հանցաշխարհի` ավելի խելամիտ ներկայացուցիչներն իրենց զավակներին ուղարկում են` արտերկրի ԲՈՒՀ-երում սովորելու, որովհետև գողական բարքերն էլ շատ կեղտոտվել ու խեղաթյուրվել են, ու դրանց մեջ ոչ մի լավ բան չկա:
«Ժամանակ»
