Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը պետական այցով Պեկինում է, որտեղ Չինաստանի առաջնորդ Սի Ծինփինի հետ ստորագրել է «Ռազմավարական համապարփակ համագործակցության մասին» հռչակագիր, ինչպես նաև տասնյակից ավելի, այսպես կոչված, ոլորտային համաձայնագրեր: Ալիևը Պեկին է մեկնել ներկայանալի պատվիրակությամբ, որի կազմում ընդգրկված են փոխվարչապետ Մուստաֆաևը, արտգործնախարար Բայրամովը, այլ գերատեսչությունների ղեկավարներ:
Պեկին Ալիևի այցի ուշագրավ արդյունք կարելի է համարել նաև այն, որ չինական կողմից բանակցություններին ներգրավվել է նաև Սինցզյան-ույղուրական ինքնավար շրջանի ներկայացուցիչը և ստորագրվել է «Նամակ Նախիջևանի ինքնավար հանրապետության Նախիջևան և Սինցզյան-ույղուրական ինքնավար շրջանի Ուրումչի քաղաքների միջև եղբայրական հարաբերությունների հաստատման մտադրության մասին» անվանված փաստաթուղթ: Ադրբեջանական կողմից այն ստորագրել է Չինաստանում դեսպան Բունյադ Հուսեյնովը, չինականից՝ Ուրումչիի քաղաքապետ Յախուպ Փայդուլլան:
Սինցզյան-ույղուրական ինքնավար շրջանը տասնամյակներ ի վեր թուրք-չինական հարաբերությունների փորձաքարն է եղել, Անկարան մշտապես Պեկինին մեղադրել է էթնիկ ույղուրների նկատմամբ խտրական քաղաքականության մեջ: Ուրումչիում և տեղաշրջանի այլ քաղաքներում բազմիցս ոստիկանության, հատուկ ծառայությունների ուժերի և ույղուր ծայրահեղականների միջև արյունալի բախումներ են արձանագրվել, ինքնավար շրջանում տևական ժամանակ արտակարգ դրություն է գործել: Պեկինի հետևողական քաղաքականության արդյունքում ույղուրներն այլևս բնակչության մեծամասնություն չեն կազմում, անջատողականության սպառնալիքը, կարծես, չեզոքացված է:
Ինչպես ստորագրված փաստաթղթի անվանումից է հասկացվում, Ուրումչին և Նախիջևանը դեռևս «եղբայր-քաղաքներ» չեն, կողմերը միմյան նման մտադրության մասին «նամակ» են փոխանակել: Սինցզյան-ույղուրական ինքնավար շրջանը հարում է Կենտրոնական Ասիային, որտեղ նույնպես մի քանի հարյուր հազար ույղուներ են բնակվում: Ղազախստանում մի քանի տարի առաջ տեղի ունեցած «պետական հեղաշրջման փորձին», ըստ որոշ աղբյուրների, մեծ մասնակցություն են ունեցել ույղուրները, որ ունեն «Թուրքեստան» պետություն հռչակելու նպատակ:
Չինաստանը, ինչպես հայտնի է, «միջին միջանցքի» գլխավոր շահառուն է: Ավարտին է մոտենում Սև ծովի վրացական հատվածում Անակլիա նավահանգստի կառուցումը, բայց Եվրոպայի հետ ապրանքաշրջանառության ծրագրված ծավալներն իրականացնելու համար Չինաստանը «միջին միջանցքի հարավային ճյուղավորման» կարիքն ունի: Խոսքն այս դեպքում Սյունիքում երկաթուղային հաղորդակցությունը վերականգնելու մասին է:
Այս կապակցությամբ Ադրբեջանի արտաքին գործերի նախարարը վերջերս ասել է, որ Նախիջևանի հետ Բաքվի հաղորդակցությունը պետք է անխոչընդոտ լինի, քանի որ չկա նախադեպ, երբ մի երկիր բաժանված լինի երկու մասի: Ադրբեջանի այդ դիրքորոշումը հակասում է 1921թ. Մոսկվայի և Կարսի պայմանագրին, ըստ որի՝ Նախիջևանի մարզը Թուրքիան թողնում է Ադրբեջանի կառավարման ներքո:
Սյունիքում երկաթուղային հաղորդակցության վերականգնման շուրջ բանակցություններում այս կարևորագույն հանգամանքը, ըստ երևույթին, Ադրբեջանին դրդել է հայցել Չինաստանի աջակցությունը, և ընտրվել է տարբերակ, որ Նախիջևանի հետ ցամաքային հաղորդակցությամբ շահագրգռված կլինի նաև Պեկինը՝ վկայակոչելով Սինզյան-ույղուրական ինքնավար շրջանի և Նախիջևանի «թուրքական ինքնավարության» միջև կապերի կարևորությունը:
Ալիևի՝ Չինաստան մեկնելու նախօրերին Բաքվի իշխանական լրատվամիջոցը տեսակետ է հայտնել, որ, ի տարբերություն Ռուսաստանի և Թուրքիայի, որ ձգտում են տարածաշրջանային արբիտր լինել, Չինաստանը մշտապես գործում է փափուկ ուժի կիրառման սկզբունքով: Ըստ երևույթին՝ Չինաստանը կարող է Սյունիքում երկաթուղային հաղորդակցության երաշխավոր լինել, մանավանդ որ Պեկինը ռազմավարական համագործակցություն ունի ինչպես Ռուսաստանի, այնպես էլ Իրանի հետ, իսկ թուրք-չինական հարաբերությունները զգալիորեն բարելավվել են:
