Հայ ազգային կոնգրեսի սեպտեմբերի 23-ի հանրահավաքը կարելի է համարել ավելի շատ անոնսային, քան կոնկրետ քաղաքական ակտ: Բանն այն է, որ հանրահավաքի ընթացքում ավելի շատ փորձ էր արվում ինտրիգ մտցնել սեպտեմբերի 30-ին կայանալիք հաջորդ հանրահավաքից առաջ, քան, ասենք, որևէ հստակ ուղերձ հղել հասարակությանը տվյալ պահի համար: Իհարկե հնչեց հայտարարություն քաղաքացիական անհնազանդության արշավի պատրաստվելու մասին, Կոնգրեսի առաջնորդ Լևոն Տեր-Պետրոսյանը վերհաստատեց իր հռչակած «սկսել ա»-ն, բայց այդուհանդերձ, տպավորությունը կրկին հարաբերական է, քանի որ հնչեցնելով այդ ամենն ու նաև իշխանությանը ներկայացնելով ութ պահանջներ` արտահերթ ընտրությունից մինչև սոցիալական հարցեր, Կոնգրեսի առաջնորդն, այդուհանդերձ, կրկին թողեց նահանջի ճանապարհը կամ արահետը` հայտարարելով, որ իրենք մաքսիմալիստ չեն և պատրաստ են լսել այդ ամենի իշխանական այլընտրանքը, եթե դա լուրջ և էական այլընտրանք է:
Իսկ նկատի ունենալով այն, որ Լևոն Տեր-Պետրոսյանը խոստացավ սեպտեմբերի 30-ի հանրահավաքում Հայաստանի քաղաքական կյանքում բեկումնային իրադարձությունների հաստատում, պետք է ենթադրել, որ մինչև հաջորդ հանրահավաքը իշխանությունն ինչ-որ մեսիջ կարող է տալ ընդդիմության հետ երկխոսությունը վերսկսելու առումով: Համենայնդեպս, Լևոն Տեր-Պետրոսյանի հայտարարությունը գրեթե միարժեքություն էր իր մեջ պարունակում, ու հազիվ թե Կոնգրեսի առաջնորդը այդպիսի հայտարարություն աներ չունենալով որոշակի կոնկրետ տեղեկացվածություն և սպասում: Ըստ ամենայնի, այստեղ էական նշանակություն և ազդեցություն կարող են ունենալ Սերժ Սարգսյանի ԱՄՆ և Ֆրանսիա կատարած այցերը: Արդյոք Տեր-Պետրոսյանն այդ այցերի ընթացքում ակնկալո՞ւմ է Սերժ Սարգսյանի առաջ արտահերթ ընտրության հարցադրման բարձրացում Արևմուտքի կողմից, այն Արևմուտքի, որը քաջ գիտակցելով հերթական ընտրությունների կեղծիքը, այդուհանդերձ, որոշակի հաշվարկներից ելնելով սատարեց Սարգսյանին:
Հատկանշական է, որ Լևոն Տեր-Պետրոսյանը հանրահավաքային իր ելույթի մի ահագին մասը, այսպես ասած, նվիրեց Արևմուտքին, Հայաստանի հանդեպ նրա քաղաքականությանը: Իսկ գլխավոր մեսիջն այն էր, որ Արևմուտքը, ըստ Տեր-Պետրոսյանի, իր գլխավոր խնդիրը` հայ-թուրքական սահմանի բացումը, կարող է լուծել միայն լեգիտիմ իշխանության միջոցով: Այլ կերպ ասած` Լևոն Տեր-Պետրոսյանն Արևմուտքին ասում է, որ ինքը կարող է անել այն, ինչը անելու համար նրանք ապարդյուն աջակցում են Սերժ Սարգսյանին:
Հատկանշական է, սակայն, որ Տեր-Պետրոսյանն ընդհանրապես չհիշատակեց Ռուսաստանի գործոնը, ու այդ համատեքստում հետաքրքրական է, թե Կոնգրեսի առաջնորդը բեկումնային զարգացումներում ի՞նչ դեր է պատկերացնում Ռուսաստանի համար: Հանրահավաքի ամփոփ արձանագրումը, թերևս, կարելի է տեղավորել հետևյալ նախադասության մեջ. թեև Կոնգրեսը խոստացել էր կոնկրետ պլանների մասին խոսել, այդուհանդերձ պլանների փոխարեն, ավելի շատ ինտրիգ փորձեց հաղորդել առաջիկա ժամանակահատվածին: Ըստ ամենայնի, այստեղ դեր է խաղում և այն, որ հանրահավաքը սակավամարդ էր, իսկ այդ պարագայում պլաններ հնչեցնելու դեպքում պահանջվում է մաքսիմալիզմ, ինչը կարող է ծուղակ լինել հենց Կոնգրեսի համար: Ակնհայտ է, որ ներկայումս Կոնգրեսը փորձում է դուրս գալ այն որոշակի աշխարհաքաղաքական ծուղակից, որում հայտնվեց նաև իր հաշվարկների` ներքին ռիտորիկայի մինիմալացման հետևանքով, ու տրամաբանական է, որ այն խուսափում է ծուղակից դուրս գալ և ընկնել նոր ծուղակի` այս անգամ մաքսիմալիզմի ծուղակի մեջ:
