Անկախության տոնի կապակցությամբ, խոսելով եկեղեցու դերի մասին, Հայր Շահե աբեղա Անանյանը (Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածին) այսօր հրավիրված մամուլի ասուլիսի ժամանակ նշեց. «Այս գործում անմոռանալի է Վազգեն Առաջին կաթողիկոսի դերը, որովհետև արդեն առաջին օրերից լինելով բավական փորձառու` նա այսպես ասած` պայմանականորեն միակ հայ ազգային գործիչն էր, որ, գտնվելով սփյուռքի և Հայաստանի ակունքներում, կարողացավ հնարավորինս ճիշտ կազմակերպել և որոշ դեպքերում նաև անցումները ճիշտ կատարել, որպեսզի ազատագրման այդ գործընթացը կարողանա ճիշտ հունի մեջ մտնել»: Ավելին` պատմության մեջ առաջին անգամ գրանցվեց «Անկախության մյուռոնօրհնեքը» և օրհնվեց Վազգեն Առաջին Վեհափառի կողմից:
Հայր Շահե աբեղա Անանյանի խոսքերով` առհասարակ, այդ գործում եկեղեցու դերը մեծ է, ինչի մասին են, ըստ նրա, վկայում Սերժ Սարգսյանի կողմից տրված շնորհները եկեղեցականներին, ովքեր իրենց գործն ու մասնակցությունն են բերել ՀՀ-ի կայացմանը:
Ինչ վերաբերում է այն խնդրին, որ աղանդների այսչափ տարածման մեջ եկեղեցին էլ իր մեղքն ունի, աբեղան արձագանքեց, որ այսօր աղանդավորական հողի վրա ինքնասպանություններ, ընտանեկան անախորժություններ են գրանցվում, ինչը վկայում է, որ այդ խնդիրն արդեն դուրս է եկեղեցու ընկալման շրջանակներից:
Սփյուռքագետ Արթուր Անդրանիկյանն էլ նկատեց, որ նույն աղանդները, որոնք ԱՄՆ-ից են գալիս Հայաստան, այնտեղ այդքան տարածում չունեն, ինչպես մեզ մոտ, քանի որ մենք հոգեզրկված վիճակում եք: Նա ասաց նաև, որ սփյուռքում ամեն շաբաթ-կիրակի մարդիկ գնում և մասնակցում են պատարագների, ինչը մեզ մոտ ևս բացակայում է: Իսկ մեծահարուստները 7-րդ դարի եկեղեցին վերանորոգելու փոխարեն` իրենց հոգու փրկության համար նոր եկեղեցի են կառուցում:
