Հայաստանի եւ Ադրբեջանի միջեւ խաղաղության պայմանագրի երաշխավոր պետք չէ, ասում է Ադրբեջանի նախագահ Ալիեւը: Հասկանալի է՝ երաշխավորները պարզապես խանգարելու են Ադրբեջանին, որպեսզի նա ըստ հայեցողության խախտի այդ պայմանագիրը: Մյուս կողմից սակայն, խնդիրը հարկ է դիտարկել նաեւ հակառակ կողմից. իսկ կա՞ն Հայաստանի եւ Ադրբեջանի միջեւ խաղաղության պայմանագիրը երաշխավորելու պատրաստ կողմեր, սուբյեկտներ: Այստեղ է գլխավոր հարցը՝ Ալիեւի դիրքորոշումը դրա «հետեւանք» է: Չկա Հայաստանի եւ Ադրբեջանի միջեւ խաղաղության պայմանագիր երաշխավորելու ցանկություն ունեցող միջազգային սուբյեկտ:
Որովհետեւ Հայաստանի ու Ադրբեջանի միջեւ գործուն խաղաղության պայմանագիրը չէ, որ ունի այսպես ասած միջազգային պահանջարկ, այլ հենց փաստաթուղթը, որը կլինի հենց միջազգային խոշոր դերակատարների «ինդուլգենցիան»՝ Կովկասում հետագա աշխարհաքաղաքական պայքարի, դրա մեթոդաբանության հարցում անկաշկանդության համար: Հայաստանի եւ Ադրբեջանի միջեւ խաղաղության պայմանագրի միջազգային պահանջարկի բուն մոտիվը հենց ռեգիոնալ իրադրության համար պատասխանատվությունը Ադրբեջանի ու Հայաստանի վրա դնելն է: Այսօր ստեղծվել է մի վիճակ, երբ պատասխանատվությունը մի կողմից լինելով այսպես ասած հակամարտ կողմերի վրա, մյուս կողմից նաեւ միջազգային դերակատարների վրա է, որոնք այս կամ այն կերպ անում են միջնորդական ջանքեր, փորձում են կազմակերպել հանդիպումներ եւ այլն:
Չանել դա՝ նրանք չեն կարող, քանի որ այդ քայլլերը բխում են աշխարհաքաղաքական պայքարի տրամաբանությունից: Բայց, անելով էլ նրանք մտնում են իրավիճակի համար պատասխանատվության տակ: Հայաստանի եւ Ադրբեջանի միջեւ խաղաղության պայմանագիրը նրանց անհրաժեշտ է հենց հակամարտ կողմերին պատասխանատվոության տակ թողնելու, եւ սեփական գործողությունների համար առավել անկաշկանդ եւ գրեթե զրոյական պատասխանատվությամբ տարածություն բացելու համար:
Ահա թե ինչու նրանցից որեւէ մեկը չի հայտնում խաղաղության պայմանագրի երաշխավոր լինելու առարկայական, գործուն ցանկություն եւ պատրաստակամություն: Հայաստանը դա համարում է խնդիր, այդ իսկ պատճառով Երեւանը պարբերաբար բարձրաձայնում է, որ պայմանագիրն ինքնին կլինի ոչինչ, եթե չունենա միջազգային երաշխիք ու պատասխանատվություն, իսկ Բաքուն՝ որն ունի ուժային շոշափելի առավելություն թե ռազմական, թե տնտեսա-քաղաքական իմաստով, միանգամայն գոհ է առկա իրավիճակից եւ հայտարարում է, որ երաշշխավոր պետք էլ չէ:
Եվ դա ստեղծում է մթնոլորտ, որը ճնշող է Երեւանի համար: Թե ինչպես կարող է Հայաստանը փորձել հաղթահարել այդ մթնոլորտային ճնշումը, խոսել եմ բազմիցս եւ խոսում եմ պարբերաբար: Անել դա լոկ քաղաքական իշխանության մակարդակով, թերեւս քիչ հավանական է: Այստեղ անելիքը լայն իմաստով հասարակական-քաղաքական օրգանիզմինն է, ընդ որում տարբերակված բնույթի անելիքը:
