Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը Փարիզի խաղաղության կոնֆերանսի իր ելույթում անդրադարձել է Հայաստանի եւ Ադրբեջանի միջեւ խաղաղության պայմանագրի եւ «Խաղաղության խաչմերուկի» հեռանկարին: Նիկոլ Փաշինյանը խոսել է այն մասին, որ Ադրբեջանի հայատյաց քաղաքականության եւ Արցախն էթնիկ զտման ենթարկելու մասին, նաեւ այն մասին, որ Ադրբեջանը հավակնություն ունի նաեւ Հայաստանի նկատմամբ եւ գործածում է «Արեւմտյան Ադրբեջան եզրույթը: Չնայած դրան, ինչպես հայտարարել է Փաշինյանը, Հայաստանը պատրաստ է խաղաղության պայմանագիր ստոագրելուն, երեք հիմնարար սկզբունքների հիմքով: Հայաստանի վարչապետը կրկնել է այն սկզբունքները, որ բարձրաձայնել էր օրեր առաջ, ասելով, որ դրանք համաձայնեցվել են բրյուսելյան ձեւաչափում: Փաշինյանը նշել է, որ, եթե Ադրբեջանը չհրաժարվի այդ սկզբունքներից, ապա հնարավոր կլինի առաջիկա ամիսներին ստորագրել խաղաղության պայմանագիրը:
Իսկ, եթե Ադրբեջանը հրաժարվի՞ այդ սկզբունքներից, ի՞նչ կլինի առաջիկա ամիսներին այդ դեպքում: Այդ հարցը բարձրաձայնում եմ ես, դա Նիկոլ Փաշինյանի ելույթում չէ, որ հնչել է: Բայց դա կարեւոր հարց է եւ պետք է ստանա պատասխան, առավել եւս, որ Ադրբեջանը առայժմ ոչ միայն որեւէ պատասխան չի տվել սկզբունքների համաձայնեցվածության վերաբերյալ Երեւանի հայտարարություններին, այլ նույնիսկ խոսում է Հայաստանի «պարտավորությունների» մասին: Ըստ այդմ, հարցը, թե ի՞նչ կլինի առաջիկա ամիսներին, եթե Ադրբեջանը հավատարիմ չլինի Նիկոլ Փաշինյանի բարձրաձայնած սկզբունքների այսպես ասած համաձայնեցվածությանը, դառնում է շատ կարեւոր: Այդ հարցի անուղղակի պատասխանը սակայն պարունակում է Նիկոլ Փաշինյանի անդրադարձը «Խաղաղության խաչմերուկին»: Հայաստանի վարչապետը հայտարարելով, որ դրա աշխատանքը շահավետ եւ օգտակար կարող է լինել գործնականում բոլորի համար, կոչ է արել աջակցել այդ «խաչմերուկի» իրականություն դառնալուն:
Դա ըստ էության այլ բան չէ, քան խաղաղությանն աջակցելու կոչ: Եթե հնչում է այդպիսի կոչ, կնշանակի, որ այդուհանդերձ խաղաղությունը շոշափելի կասկածի տակ է, այլապես հազիվ թե Հայաստանի վարչապետը փարիզյան ամբիոնից բարձրաձայնել դրան նպաստելուն ուղղված կոչը: Ըստ այդմ հարց է առաջանում, թե ո՞վ է դնում այդ խաղաղությունը կասկածի տակ: Իհարկե Նիկոլ Փաշինյանի ելույթում կա նաեւ այդ հարցի պատասխանը՝ Ադրբեջանը, Հայաստանի հանդեպ իր հավակնությամբ, հայատյաց քաղաքականությամբ: եթե դա այդպես է, ապա դա առնվազն նշանակում է նաեւ Թուրքիայի աջակցություն: Ինչ վերաբերում է Ռուսաստանի աջակցությանը, ապա առնվազն այնքանով, որքանով խաղաղությունը կարող է ամրացնել Կովկասում արեւմտյան դիրքերը՝ Ռուսաստանը կփորձի հակազդել դրա ամրագրման հեռանկարին:
Այդ դեպքում սակայն հարց է առաջանում, իսկ կարո՞ղ է Արեւմուտքը «տեր կանգնել» ռեգիոնալ խաղաղության իր հանձնառությանը կամ նպատակին, թե կարող է լինել այն, ինչի մասին Նիկոլ Փաշինյանը բարձրաձայնել է Արցախի հայաթափման օրինակով, ասելով, որ Լաչինի միջանցքի արգելափակումից հետո Հայաստանը բազմիցս ահազանգել է Արցախի հայաթափման իրական եւ լուրջ վտանգի մասին: «Բայց միջազգային հանրությունը համարժեք միջոցներ չձեռնարկեց, և մենք չենք կարող մեղադրել այն մարդկանց, ովքեր պնդում են, որ հայերի բռնի տեղահանումը Լեռնային Ղարաբաղից տեղի է ունեցել որոշ միջազգային խաղացողների լուռ կամ կուլիսային համաձայնությամբ»: Փաշինյանն այժմ էլ փաստացի ահազանգում է, որ այդուհանդերձ կան սպառնալիքներ նաեւ Հայաստանի առնչությամբ, ու նրա բավականին թափաննցիկ ակնարկը առաջացնում է հարց՝ կա՞ն այդ սպառնալիքները զսպելու գործուն քայլեր, կամ կլինե՞ն դրանք: Թե կլինեն նոր «կուլիսային համաձայնություններ»:
