Այսօր, երբ հնչի որևէ միտք այն մասին, որ չնայած նույնիսկ ամբողջական հայաթափման, Արցախի հարցն այդուհանդերձ փակված չէ, դա կթվա պարզապես մի անմիտ լավատեսություն կամ անուղղելի քնարականություն, երևակայություն և մորմոք: Բայց, այդուամենայնիվ, Արցախի հարցը փակված չէ, և փակված չէ ու փակված չի լինելու այն պատճառով, որ երբեք չի փակվելու Կովկասի հարցն ու աշխարհաքաղաքականությունն ընդհանրապես: Լա՞վ է դա, թե՞ վատ, սրա շուրջ կարող են լինել տարբեր կարծիքներ, բուռն քննարկումներ, բայց պատմական գրեթե ամբողջ հետագիծը վկայում է, որ Կովկասում հարցերը ունեն պարբերական ցիկլայնություն և այստեղ միշտ խնդիրը այն է, թե ինչ պատրաստություն ունեն ազգերը, ինչ պատրաստվածություն, որ ազգը, ժողովուրդը կամ հանրությունը ինչպիսի որակով, ներուժով, ինչպիսի պատրաստակամությամբ է դիմավորելու այս կամ այն ցիկլը:
Հետևաբար, առաջնորդվել նրանով, որ Արցախի հարցը փակված չէ, պետք է ոչ թե ելնելով քնարական կամ լավատեսական երևակայականությունից, այլ՝ Կովկասի պատմա-քաղաքական, ռազմա-քաղաքական հետագծից և համաշխարհային պատմության փորձից: Որովհետև, ռեգիոնալ հարցերը խիստ շաղկապված են և այսօր իսկ մենք տեսնում ենք, որ հնարավոր չէ անվտանգություն ստանալ՝ բառւ բուն կամ փոխաբերական իմաստով հանձնելով Արցախը: Որովհետև, սեղանին եղել է և միշտ էլ լինելու է ռեգիոնի հարցը:
Հետևաբար, այստեղ բանն ամենևին ոչմիթիզականության մասին քարոզչական բաղադրիչը չէ, որ մեջտեղ բերվեց ի պատասխան այն «հանձնողականության» կամ «պարտվողականության» քարոզչական բաղադրիչի, որ շրջանառվեց 1998 թվականից հետո: Երկկողմ քաղաքական նկատառումներով Հայաստանի հասարակական-քաղաքական կյանքի առանցքային, պետականության համար ողնաշարային հարցի առնչվող ամբողջ գոտին «գրավեցին» այդ երկու իրարամերժ քարոզչական վերջավորությունները, գերակայելով ամենուր և փակելով կարևորագույն խնդիրների վերաբերյալ հանրային բովանդակային և քառողջ քաղաքական քննարկումների, քաղաքական ողջախոհ բանավեճերի և քաղաքական մտքի ձևավորման հնարավորություններն ու հեռանկարները:
Այդ ամենի հետևանքը այն էր, որ Հայաստանը պատրաստ չէր ռեգիոնալ ազդեցության և ուժերի հարաբերակցության համար պայքարի նոր փուլին, ինչի հետևանքը եղավ ողբերգական: Եթե մենք առաջնորդվենք որևէ հարց «փակելու» մտայնությամբ և մտածենք այդ «ուղենշային» հիմքով, ապագան լինելու է ոչ թե խաղաղության և պաշտպանվածության, այլ նոր վտանգների և անկումների հեռանկարով: Իսկ դրանից խուսափելու համար, պետք է խուսափել ուղիղ, կամ թեկուզ այսօր արդեն որոշակկիորեն պայմանական իմաստ ունեցող՝ «պարտվողականության» և «ոչմիթիզականության»՝ երկու ծայրահեղությունների աքցանից, ու լցնել դրանց միջև տարածությունը բովանդակային բազմազանությամբ, այդ կերպ «մաղելով» քաղաքական առավելագույն արդյունավետ մտքի հնարավորությունը:
Լուսանկարը՝ panorama.am-ի
