ՌԴ ԱԳՆ խոսնակ Մարիա Զախարովան դեկտեմբերի 30-ին տարածել է հայտարարություն, որով մտահոգություն է հայտնում Լաչինի միջանցքի լիարժեք գործունեության վերականգնման հարցում առաջընթացի բացակայության համար: «Մեր խաղաղապահների դեմ ցանկացած հրապարակային հարձակում և սադրանք դիտարկում ենք որպես անընդունելի և կանխամտածված գործողություններ, որոնք զգալի վնաս են հասցնում հայ-ադրբեջանական կարգավորման գործընթացին»,- հայտարարում է Զախարովան: ՌԴ ԱԳՆ ներկայացուցիչը ըստ էության հայտարարում է այն, ինչի մասին իրավիճակի վերաբերյալ գնահատականներում պարբերաբար խոսել եւ խոսում է պաշտոնական Երեւանը: Ընդ որում, այդ հայտարարությունները գնահատվում են իբրեւ «հակառուսական քաղաքականության» դրսեւորում: Ստացվում է, որ հակառուսական քաղաքականություն է դրսեւորում նաեւ ՌԴ ԱԳՆ խոսնակ Զախարովա՞ն: Իհարկե դա լուրջ չէ: Իսկ ՌԴ «մտահոգությունը» խոսում է թերեւս այն մասին, որ իրավիճակը բավականին լուրջ է: Բայց, դա դեռ չի նշանակում, թե Ռուսաստանը իր մտահոգությամբ «վերջնագիր» է ակնարկում Բաքվին:
Ավելին ՌԴ ԱԳՆ-ն չի էլ հասցեագրում իր մտահոգությունն ու խաղաղապահների հանդեպ քաղաքականությունը: Զախարովան նշում է, թե խաղաղապահների հանդեպ որեւէ հարձակում կամ սադրանք, որոնք վնաս են հասցնում հայ-ադրբեջանական կարգավորման գործընթացին: Իսկ դա հանգամանալից ուշադրության արժանի հայտարարություն է, այն իմաստով, որ Զախարովան փաստորեն խոսում է ոչ թե ՌԴ վարկին, հեղինակությանը վնաս հասցնելու մասին, այլ հայ-ադրբեջանական կարգավորմանը: Այսինքն, ի՞նչ է ստացվում: Բաքուն կամ որեւէ մեկը կարող է սադրանք անել խաղաղապահների նկատմամբ, օրինակ փակել ճանապարհն ու չենթարկվել նրանց, իսկ վնաս կկրի հայ-ադրբեջանական կարգավորումը, ոչ թե Ռուսաստանը:
Ասել կուզի, ՌԴ ԱԳՆ խոսքում, որում պարբերաբար հղումներ են արվում նոյեմբերի 9-ին, բավականին թափանցիկ է իմաստը, որը թերեւս բավարար ուշադրության չի արժանացել ու չի արժանանում Հայաստանում 2020 թվականի նոյեմբերի 9-ից ի վեր: Իսկ խոսքը թերեւս այն մասին է, որ 9-ի փաստաթղթով Ռուսաստանը լուծել ու շարունակում է լուծել մեկ հարց՝ իր այնտեղ գտնվելու, արցախյան գոտում գտնվելու հարցը, այդ թվում Լաչինի միջանցքում: Ըստ էության, ՌԴ ԱԳՆ հայտարարությունն այն մասին է, որ ՌԴ այնտեղ գտնվելու հանգամանքը կասկածի տակ հայտնվելը նշանակում է կասկածի տակ դնել հայ-ադրբեջանական կարգավորումը, այլ կերպ ասած՝ խաղաղությունն ու կայունությունը: Ռուսաստանը կոչ է անում Բաքվին և Երևանին խստորեն պահպանել Ռուսաստանի, Ադրբեջանի և Հայաստանի առաջնորդների 2020 թվականի նոյեմբերի 9-ի հայտարարության բոլոր դրույթները:
«Նշում ենք, որ Լաչինի միջանցքը պետք է օգտագործվի միայն սույն փաստաթղթում նշված նպատակների համար: Հուսով ենք, որ կողմերը համաձայնության կգան տարածաշրջանում հանքավայրերի շահագործման հարցի շուրջ։ Մենք կողմ ենք տարածաշրջանում տրանսպորտային և տնտեսական կապերի ապաշրջափակմանն ուղղված բարձր մակարդակի եռակողմ պայմանավորվածությունների ամբողջ համալիրի համակողմանի իրականացմանը, հայ-ադրբեջանական սահմանի սահմանազատմանը, Բաքվի և Երևանի միջև խաղաղության պայմանագրի նախապատրաստմանը և երկու երկրների հասարակական գործիչների, փորձագետների և խորհրդարանականների միջև շփումների հաստատմանը», ասել է Զախարովան: Այստեղ ուշադրության է արժանի այն, որ Զախարովան հույս է հայտնում, որ կողմերը համաձայնության կգան հանքավայրերի հարցի շուրջ: Այստեղ թերեւս բանալիներից մեկն է, ինչի մասին խոսել էի նախօրեին հրապարակման մեջ: Արցախի կառավարությունը կայացրեց որոշում դադարեցնել Կաշենի հանքի շահագործումը, եւ դիմել ՄԱԿ-ին՝ միջազգային բնապահպանական փորձաքննության համար: Դա անկասկած քայլ էր, ուղղված Ադրբեջանին, որի հիմքով Բաքուն կարող էր հետ քաշել իր բնապահպաններին:
Բայց, դա տեղի չի ունենում եւ թերեւս այստեղ է նաեւ ՌԴ մտահոգության մասին հայտնող հայտարարության հիմնական շարժառիթը, այլապես հազիվ թե Մոսկվան տեսներ այդօրինակ հայտարարության անհրաժեշտություն: Ի դեպ հարկ է նկատել, որ Արցախի կառավարության քայլը հաջորդեց Պուտին-Փաշինյան սանկ-պետերբուրգյան զրույցին: Այսինքն, հայկական կողմն արել է փոխզիջումային քայլ, բայց Բաքուն չի բացել ճանապարհը: Միեւնույն ժամանակ պետք է նկատել, որ հենց նախօրեին Թուրքիայի արտգործնախարար Չավուշողլուն աջակցություն էր հայտնել Ադրբեջանին, հայտարարելով, թե Լաչինի միջանցքի խնդիրը Հայաստանի անկեղծության փորձությունն է: Այսինքն, Թուրքիան հայտարարում է, թե չի հավատում կատարված քայլին, կամ դա պատրվակ է պարզապես գինն ավելի բարձրացնելու համար: Այսինքն, Թուրքիան ուզում է իր բաժինը, ինչպես 2020 թվականի հոկտեմբերի 9-ին, երբ Մոսկվայում եռակողմ 11-ժամյա բանակցությունից հետո հայտարարված հրադադարը չպահպանվեց անգամ երկու ժամ:
