Հայաստանում հրապարակվել է ամերիկյան Միջազգային հանրապետական ինստիտուտի սոցհարցումը, որ իրականացվել է նախորդ տարի նոյեմբեր-դեկտեմբեր ամիսներին: Այն ներառել է տարբեր թեմաներ: Դրանցից օրինակ հասկանալիորեն զգալի ուշադրություն է գրավել այն, որ հարցվածների 88 տոկոսի կարծիքով Հայաստանի համար սպառնալիք է Թուրքիան: 81 տոկոսը կարծում է, որ սպառնալիք է Ադրբեջանը: Ուշադրության է արժանի այն, որ 11 տոկոսի կարծիքով սպառնալիք է Ռուսաստանը: Սա առանձին խոսակցության նյութ է, որին կանդրադառնամ առաջիկայում՝ այդ 11 տոկոսը: Այժմ Թուրքիայի 88 տոկոսի մասին: Այդ թիվը միանգամայն օբյեկտիվ է, հաշվի առնելով թե 44-օրյա պատերազմի հանգամանքը՝ դրան Թոււրքիայի ուղիղ մասնակցությունը, թե թուրքական քաղաքականությունը Հայաստանի հանդեպ ընդհանրապես, եւ թե թուրքական քաղաքականությունը լայն իմաստով՝ հավակնոտ, ագրեսիվ, որ դավանել է էրդողանյան Թուրքիան: Ըստ այդմ, գուցե կարող են լինել սուբյեկտիվության տոկոսներ դեպի վերեւ կամ ներքեւ, սակայն ընդհանուր առմամբ ցուցանիշն անկասկած օբյեկտիվ է: Այդ ցուցանիշը մի շարք հասարակական, քաղաքական կամ հասարակական՝ քաղաքականամերձ շրջանակներ արդեն իսկ փորձում են հակադրել հայ-թուրքական հարաբերության կարգավորման գործընթացին, այն համատեքստում, որ Հայաստանի հանրության ճնշող մեծամասնությունը դեմ է հայ-թուրքական հարաբերության կարգավորման քաղաքականությանը: Մինչդեռ, հարցման այլ, ավելի «մասնավորեցնող» հարցադրումները բերում են այլ պատկերի եւ այստեղ հանրային մոտեցումները ոչ ուղիղ եւ բացարձակ իմաստով իհարկե, սակայն մոտ են գրեթե 50/50-ի: Օրինակ, հարցվածների 5%-ը կարծում է, որ Հայաստանի զարգացման համար կարեւոր է Թուրքիայի հետ հարաբերության զարգացումը: Հարցվածների 29 տոկոսի կարծիքով էլ Թուրքիայի հետ պետք է հաստատվի առանց նախապայմանի հարաբերություն:
Հարցման մասնակիցների մոտ կեսը կարծում է, որ Թուրքիայի հետ պետք է սկսել երկխոսություն, բայց ցեղասպանության ճանաչման հարցը պետք է մնա օրակարգում: Ավելին, կա 48 տոկոս, որը կարծում է, թե հենց Հայաստանը պետք է դնի նախապայման: Այդպիսով, ակնառու է, որ սպառնալիքի գնահատման հարցում բավականին միատարր, եւ օբյեկտիվորեն միատարր գնահատականը բավականին բազմազան է դառնում արդեն ըստ էության սպառնալիքի կառավարման մեխանիզմի շրջանակում դիտարկելիս: Իսկ հայ-թուրքական հարաբերության կարգավորման գործընթացի առանցքային հանգամանքներից մեկն էլ այն է, որ դիտվում է նաեւ հենց իբրեւ սպառնալիքի կառավարման միջոց: Որովհետեւ, հաշվի առնելով Հայաստանը շրջապատող աշխարհաքաղաքական, ռեգիոնալ քաղաքական իրողությունները, ռեգիոնում առանցքային դերակատարում ունեցող Ռուսաստանի քաղաքականությունն ու քաղաքական, տնտեսական վերնախավում գերիշխող տրամադրություններն ու հայացքները Թուրքիայի հետ գործակցության, եվրասիա-թյուրքական գաղափարների առնչությամբ, անկասկած են դարձնում մի բան. Հայաստանն ամենեւին ավելի ուժեղ չի դառնում, ավելի պաշտպանված ու առավել ճկուն չի դառնում Թուրքիայի հետ ուղիղ խոսակցության հնարավորության բացակայությամբ կամ հնարավորությունն օգտագործելու փորձի մերժմամբ: Ավելին, դառնում է թերեւս առավել խոցելի: Ինչ վերաբերում է արդեն երկխոսության ընթացքին եւ բովանդակությանը, ապա այստեղ անշուշտ լրջմիտ, ռազմա-հայրենասիրական պաթետիկ զեղումներից, հայությանը պարտադրված եւ «կաթիլային» համակարգով պարտադրվող կարծրատիպերից ու զգայական պոռոտախոսությունից զերծ բանավեճը, քննարկումը, ընդդիմախոսությունը կարող է միմիայն օգտակար լինել հայ-թուրքական ուղղությամբ աշխատանքին: Ի դեպ, հարցման տվյալները այդ իմաստով հուշում են, որ հանրությունը իրավիճակը գնահատում է շատ ավելի ռացիոնալ, քան հասարակական-քաղաքական եւ քարոզչական մի շարք «ինստիտուտներ»:
