Sunday, 24 10 2021
Հրշեջ-փրկարարները մարել են ընդհանուր 341.7 հա տարածքում բռնկված հրդեհները
Զանգակատուն գյուղում բռնկված հրդեհը մարվել է․ այրվել է մոտ 300 հա խոտածածկ տարածք
12:15
Կանադայի և ԱՄՆ-ի սահմանին բեռնատար նավ է այրվում
Արցախում կորոնավիրուսային հիվանդության 47 նոր դեպք է գրանցվել
11:45
Գերմանիայում արձագանքել են Թուրքիայում դեսպաններին «անցանկալի անձ» հայտարարելուն
11:30
ԱՄՆ-ը պարզաբանումներ է ակնկալում Թուրքիայից դեսպանին «անցանկալի անձ» հայտարարելու Էրդողանի խոսքերից հետո
Սյունիքի Կոռնիձոր գյուղի հարակից տարածքից ադրբեջանցիները հափշտակել են 107 ոչխար և 5 այծ
Կորոնավիրուսի 2354 նոր դեպք, 38 մահ
10:45
Իրանի հոգևոր առաջնորդը 3․4 հազար բանտարկյալի համաներում է շնորհել
Իրանը լուռ չի մնա, բայց բանը չի հասնի ռազմական ընդհարման կամ դիվանագիտական հարաբերությունների խզման
Եղանակը ցրտում է
Անշարժ գույքի շուկայում ևս գնաճ է. եկամտահարկի վերադարձի դրական և բացասական կողմերը
10:09
Ջեյ Լոն զարմացրել է անսպասելի կերպարով
Անանուն աղբյուրից լրատվամիջոցը կարող է օգտվել, բայց պետք է գիտակցի, որ պատասխանատվությունն ինքն է կրելու
09:45
Առողջ սննդի փորձագետները թվարկել են ամենաօգտակար հյութերը
09:30
Սննդաբանն անդրադարձել է հացի վտանգներին
09:15
Բրիթնի Սփիրսը Սուրբ Ծնունդը նշել է հոկտեմբերին
Նման ձևով սահմանազատումը մեզ ավելի խոցելի է դարձնելու և ռուսական «փրկչի» դերը միշտ զգալու ենք
00:00
Նիգերիայում ավելի քան 800 ձերբակալվածներ փախել են ուղղիչ կենտրոնից
23:45
Մերկելը խոստովանել է, որ երբեմն իր հագուստի գույնը քաղաքական ազդանշան է պարունակել
23:30
ԵՄ-ն կոչ է անում Սիրիային վերացնել մահապատիժը
Էրդողանը կարգադրել է արտաքսել 10 երկրների դեսպանների
23:00
ԱՄՆ իշխանությունները մտադիր են Քենեդիի սպանության վերաբերյալ նոր նյութեր բացահայտել
22:45
Պարտքը չվճարելու դեպքում «Գազպրոմը» կդադարեցնի Մոլդովայի գազամատակարարումը
Բնությանը վնաս հասցնողների գործունեությունը տեղում կկասեցվի․ նախարարություն
ՆԱՏՕ-ն հետևողականորեն ուժեր է տեղակայում ՌԴ-ի սահմանների մոտ․ Շոյգու
Հանուն Հանրապետության կուսակցությունը մասնակցելու է դեկտեմբերի 5-ի տեղական ընտրություններին
Էրդողանի հեռանալու դեպքում ընդդիմադիր բևեռից Հայաստանի համար լավ բան սպասել պետք չէ. Սաֆրաստյան
Բանտարկյալ Սաակաշվիլին երբեք արտոնյալ չի լինի, նա առնվազն վեց տարի կանցկացնի բանտում․ Ղարիբաշվիլի
Այս ամենի մեջ միակ ողջունելի բանն այն է, որ ՏԻՄ ընտրությունների ժամանակ իշխանությունը չգնաց տոտալ կեղծիքների․ Վարդան Մալխասյան

2022-2023 թթ պետական պարտքի սպասարկումը մոտ 2 անգամ մեծ է լինելու ներկայիս մակարդակից. Դա մարտահրավեր է

«Առաջին լրատվական»-ի հարցերին պատասխանել է տնտեսագետ Արմեն Քթոյանը

 Պարոն Քթոյան, Հայաստանի արտաքին պետական պարտքն այս տարվա հունիսի 30-ի դրությամբ կազմել է 6,677 մլրդ դոլար և 2020-ի դեկտեմբերի  համեմատ աճել է 10,2 տոկոսով: Ինչպես եք գնահատում սա, ինչու է արտաքին պարտքն այս տեմպերով աճում և ինչ վտանգներ եք դուք տեսնում այդ առումով:

Պարտքի տրամաբանությունը հետևյալն է. պետությունը ունի պարտադիր ծախսեր և ունի եկամուտներ, որոնցով կատարում է այդ ծախսերը: Եթե ծախսերը, պահանջները ավելին են, քան եկամուտը, ապա ձևավորվում է բյուջեի դեֆիցիտ: Դեֆիցիտներն էլ գումարվելով ձևավորվում են պետական պարտք: Հիմա Հայաստանը 2020-ին բախվեց լուրջ մարտահրավերների, որը չէր ունեցել անկախության ողջ ընթացքում: Բազմաթիվ սոցիալական, հոգեբանական և այլ բնույթի խնդիրների հետ միասին այն իր հետ բերում է լրացուցիչ ծախսերի և հանգեցնում է նաև եկամուտների կրճատման: Դա բերում է դեֆիցիտի ավելացման, իսկ դա հանգեցնում է պարտքի ավելացման: Երբ մենք քննադատում ենք և խոսում այն մասին, որ պետական պարտքը անընդհատ ավելանում է, եկեք խոսենք այն մասին, որ պարտքն ավելանում է, որովհետև նախ եկամուտները ավելի քիչ են, քան կա կարիք և ծախսերն ավելի շատ են, քան պլանավորված էր: Հիմա ինչպես ավելացնել եկամուտները և ինչպես անել, որ ծախսերը կրճատվեն, որ պարտքը չավելանա: Պարտքի ավելացումը կարող ենք համարել ներկա իրողությունների օբյեկտիվ արտացոլում, դա բնական է: Բացի այդ, մեր վիճակում հայտնված երկրները կամ հետճգնաժամային  վերականգնում անցնող երկրները միշտ լրացուցիչ ֆինանսավորման կարիք զգացել են: Տարբեր երկրների պարագայում դրանց աղբյուրները տարբեր են եղել: Եղել են միջազգային ֆինանսական կազմակերպությունների միջոցները, եղել են այլ պետությունների շնորհները, նախկինում կուտակված ֆոնդերը, իրենց սփյուռքի միջոցները և այլն: Այդ ամենը Հայաստանը կամ չունի, կամ ունի շատ փոքր չափով: Հետևաբար, բյուջեի դեֆիցիտի ծածկման գլխավոր արդյունքը կամ հետևանքը պետական պարտքի ավելացումն է:

Այս առումով լուրջ վտանգներ կա՞ն, թե ոչ: Հայաստանը որքանով կարող է այս մարտահրավերին կարողանա դիմակայել, և ինչ պետք է անել, որ արտաքին պարտքն այսքան չավելանա:

Եթե խոսենք վտանգի մասին, գոյություն ունեն պարտքի կայունության ցուցանիշներ և ըստ այդ ցուցանիշների սահմանային մեծություններ կան, որոնք դրվում են պարտքի արդյունավետ կառավարման հիմքում: Եթե այդ մեծություններից երկիրն անցնում է, նշանակում է սկսում են ավելի լուրջ ռիսկեր ի հայտ գալ պարտքի կառավարման առումով: Հիմա եթե այդ ցուցանիշները դիտարկենք, ապա առավել շատ օգտագործվող ցուցանիշը պետական պարտք/ՀՆԱ հարաբերակցությունն է, և մեզ մոտ օրենսդրական մակարդակով սահմանված են նորմատիվներ՝ 40-50-60 տոկոսի չափով տարբեր իրավիճակներում: Այդ սահմանաչափի գերազանցումը ենթադրում է հարկաբյուջետային քաղաքականության մեջ որոշակի փոփոխությունների իրականացում: Բայց ոչ ստանդարտ իրավիճակներում իրավունք է տրվում կառավարությանը դուրս գալ այդ սահմանաչափերից, ինչպես հիմա մեզ մոտ է: Մյուս ցուցանիշների մասով, որոնք էլի կարևոր են, կարելի է ասել, մենք չենք գերազանցել սահմանային համարվող մեծությունները, որից հետո սկսվում են լրջագույնս ռիսկերը: Դա վերաբերում է պարտքի ժամկետայնությանը, միջին տոկոսին, սպասարկմանն ուղղվող միջոցների և բյուջեի եկամուտների հարաբերակցությանը և այլն: Եթե այդ ցուցանիշներով դիտարկենք, այս պահին Հայաստանի պետական պարտքը գտնվում է կառավարելիության տիրույթում: Իրավիճակը բարդ է, բայց օրհասական կամ ճգնաժամային անվանել պարտքի կառավարման առումով չի կարելի: Ի վերջո, մենք նաև նախկինից պարտքի կառավարման ընթացակարգը տասնամյակների հորիզոն է դիտարկում: Օրինակ,  հիմա երբ պարտքի մարման ժամանակացույցը նայում ենք, մինչև 2040-2050 թվականը սահմանված է, թե մենք տարվա կտրվածքով ինչքան վճարում ունենք: Հայաստանի համար մարտահրավեր է 2022-2023 թվականների պարտքի սպասարկումը, որը մոտ 2 անգամ ավելի մեծ է, քան ներկայիս մակարդակը: 2021 թվականին պարտքի սպասարկման մակարդակը կազմել է շուրջ 400 մլն դոլար:

Իսկ եթե անդրադառնանք հարցին, թե ինչ պետք է անել, ապա անելիքը տնտեսական աճ ապահովելն է: Պարտքը սնվում է  դեֆիցիտից, մենք պետք է այնպես անենք, որ եկամուտները ավելի արագ աճեն, քան ծախսերն են աճում:  Իսկ պետական բյուջեի եկամուտները կարող են աճել, եթե տնտեսությունն  աճում: Ամեն ինչ գալիս հանգում է տնտեսական աճին: Եթե մենք ունեցանք կայուն տնտեսական աճ, կարողացանք իրականացնել կառավարության նախանշած բարեփոխումները և կայուն տնտեսական աճ ապահովել, պարտքի խնդրի սրությունը կնվազի: Եթե  չկարողացանք, կունենանք խնդիր:

Վերջին օրերին քննարկվում է բենզինի շուկա նոր խաղացող մտնելու հանգամանքը, մյուս կողմից բենզինի գները կտրուկ աճել են: Նոր տնտեսվարողի մուտքը կարո՞ղ է դիվերսիֆիկացնել շուկան և ազդել գների վրա:

Ցանկացած դեպքում նոր մրցակցի մուտքը շուկա, հատկապես այնպիսի շուկա, ինչպիսին մեզ մոտ վառելիքի շուկան է, գովելի է և դրական կարող է անդրադառնալ սպառողի վրա: Դա կարող է հանգեցնել մրցակցության ուժեղացման, և այո, որոշ իրավիճակներում, երբ հանրությունը որոշակի կասկածներ կարող է ունենալ, որ շուկայի խաղացողները որոշակի հակամրցակցային համաձայնությունների են գնում, նոր խաղացողի մուտքը նման կասկածները կարող է ավելի թուլացնել: Նոր խաղացողի մուտքը միշտ դրական է, բայց պետք է նկատի ունենալ, որ շուկան միգուցե գրավիչ է դառնում իր բարձր գների պատճառով, և գների նվազումը կարող է շուկան դարձնել պակաս գրավիչ: Մեզ մոտ վառելիքի շուկա մուտքի արգելքները բավականին բարձր են: Այսինքն համեմատաբար մեծ ներդրում պետք է անել շուկան մտնելու, դիրքավորվելու համար: Այդ ներդրումներն անելու նպատակահարմարությունը միգուցե պայմանավորված է համեմատաբար բարձր գներով: Ժամանակը ցույց կտա, թե գների ինչ մակարդակ մենք կունենանք:

Բաժիններ
Ուղիղ
Լրահոս
Որոնում