2021թ. փետրվարի 10-ին Եվրոպական միությունը ծանուցել է Հայաստանի Հանրապետությանը՝ ԵՄ և ԵՄ անդամ երկրների կողմից ՀՀ-ԵՄ Համապարփակ և ընդլայնված գործընկերության համաձայնագրի վավերացման գործընթացի ավարտի մասին։ Համաձայնագիրը լիարժեքորեն ուժի մեջ կմտնի ս.թ. մարտի 1-ից:
Այսպիսով, կարող ենք արձանագրել, որ մենք Եվրամիության հետ ունենք ստորագրված Համապարփակ և ընլայնված գործընկերության համաձայանգիր, որը մեզ տալիս է առաջին հերթին քաղաքական, այնուհետև՝ նաև տնտեսական ինտեգրման բավական հնարավորություններ։ Եվ առաջ է գալիս մի հարց՝ Համապարփակ և ընլայնված գործընկերության համաձայանգրի ընձեռած հնարավարությունների ո՞ր մասն ենք մենք իրացրել 2017թ․ նոյեմբերից ի վեր։
Ընհանուր տպավարությունն այնպիսին է, որ Համապարփակ և ընլայնված գործընկերության համաձայնագրի կիրարկման հարցում Եվրամիությունն ու ԵՄ անդամ երկրները ավելի շահագրգիռ են, քան Հայաստանը։ Մինչդեռ պատկերը պետք է լիներ հակառակը։ Որովհետև մենք կարող էինք ու այսօր էլ դեռ կարող ենք՝ Համապարփակ և ընլայնված գործընկերության համաձայանգիրն օգտագործել որպես գործիք մի կողմից Եվրամիության հետ որպես կառույցի, մյուս կողմից՝ ԵՄ անդամ երկրների հետ երկկողմ հարաբերությունները զարգացնելու ու խորացնելու համար։ Համապարփակ և ընլայնված գործընկերության համաձայանգիրն այն կմախքն է, այն շրջանակը, որը պետք է լցնել նոր գաղափարներով, նոր ծրագրերով ու նախաձեռնություններով։
Տնտեսական կյանքում դրանք պետք է լինեն նոր համակարգաստեղծ, ենթակառուցվածքային ներդրումային գաղափարներն ու ծրագրերը, քաղաքական առումով՝ ներքին արմատական բարեփոխումների ռազմավարությունները։ Ցավոք այս ուղղությամբ, դեռևս շոշոափելի հաջողություններ չենք արձանագրել և շարժվում ենք առավելապես իներցիայի ուժով։
Ես այս հարցում տեսնում եմ առաջին հերթին մեր դիվանագիտության բացթողումները։ Մեր դիվանագետները բավարար չափով նախաձեռնող ու նախանձախնդիր չեն Եվրամիության հետ հարաբերությունների խորացման հարցում, այլապես մենք այսօր արդեն կտեսնեինք շոշափելի արդյունքներ։
Եվրոպական տարածաշրջանում աշխատող մեր դիվանագետների համար Համապարփակ և ընլայնված գործընկերության համաձայանգիրը պետք է դառնար գործունեության ճանապարհային քարտեզ՝ դրա ամեն մի դրույթն ու կետը ներդրումների, համատեղ ծրագրերի, նոր աշխատատեղերի վերածելու համար։ Դա սակայն տեղի չի ունեցել, առնվազն մինչև հիմա։
Այս հարցում թերացումներ ունենք նաև մենք՝ խորհրդարանականներս՝ մի կողմից մեր խորհդարանական դիվանագիտության խողովակները բավարար արդյունավետությամբ չօգտագործելու հարցում, մյուս կողմից՝ արտաքին գործերի նախարարության նկատմամբ՝ այս ուղղությամբ ոչ ցանկալի վերահսկողություն իրականացնելու ու ավելի արդյունավետ աշխատանք պարտադրելու առումով։ Ես հույս ունեմ, որ այսօրվա մեր քննարկումը կլրացնի այդ բացը և դիվանագետների համար ազդակ կդառնա՝ Եվրամիության ուղղությամբ աշխատանքներն ինտենսիվացնելու առումով։
Ճակատագրի ու քաղաքական հանգամանքների բերումով գտնվում ենք աշխարհի հետադիմության ու ավտորիտարիզմի խորշ համարվող Եվրասիական տնտեսական միությունում։ Համապարփակ և ընլայնված գործընկերության համաձայանգիրը մեզ համար պատուհան է՝ ամբողջությամբ հետադիմության մեջ չխրվելու ու չեվրասիականացվելու համար։ Եկեք օգտագործենք այդ պատուհանը ոչ միայն ձևով, այլ նաև բովանդակությամբ։
