«Առաջին լրատվական»-ի զրուցակիցն է Հելսինկյան նախաձեռնություն-92 Լեռնային Ղարաբաղի կոմիտեի համակարգող, խաղաղության և մարդու իրավունքների միջազգային մրցանակների դափնեկիր Կարեն Օհանջանյանը:
– Պարոն Օհանջանյան, ի՞նչ դիտարկումներ ունեք Ղարաբաղում գործող ռուս-թուրքական մոնիտորինգային խմբի գործունեության մասին։ Համաձայն թուրքական «Հյուրիեթի»՝ Աղդամի մոտակայքում գտնվող կենտրոնի ռուս և թուրք զինվորականները միասին դիտում են անօդաչու թռչող սարքերով տարածաշրջանից արված պատկերները և պաշտպանում հրադադարի ռեժիմը։ Ի՞նչ կարծիք ունեք այս կենտրոնի մասին, ի՞նչ վտանգներ է այն պարունակում արցախահայերի համար։
– Քանի որ ռուս-թուրքական մոնիտորինգային կենտրոնը գտնվում է Աղդամ քաղաքի մերձակայքում, իսկ Լեռնային Ղարաբաղի քաղաքացիների և քաղհասարակության ներկայացուցիչների մուտքն այնտեղ արգելված է, իսկ նրանք չեն շփվում մեր բնակչության հետ, ես դժվարանում եմ ինչ-որ կարծիք հայտնել իրենց գործունեության մասին: Մենք մտահոգված ենք, որ Թուրքիան, որն իր անօդաչու թռչող սարքերով և այլ մահացու զենքով փաստացի մասնակցեց մեր երկրի կործանմանը, այժմ այդպիսի անօդաչու թռչող սարքեր արձակելով մեր օդային տարածք՝ ոչ միայն վերահսկում է Ղարաբաղում տեղի ունեցող գործընթացները, այլ նաև հոգեբանական հարձակում է իրականացնում Արցախի բնակչության վրա, որը դեռ չի վերականգնվել թուրքական անօդաչու թռչող սարքերից բխող վախից: Դրանով Թուրքիան ցույց է տալիս իր անզիջում կամքը՝ Ղարաբաղում իր մշտական ներկայության և Լեռնային Ղարաբաղի վերաբերյալ որոշումների կայացման վրա ազդեցության իմաստով։
– Դուք հանդիպել եք խաղաղապահ զորամիավորման ներկայացուցիչների հետ։ Ի՞նչ դիտարկումներ ունեք այդ հանդիպումից։
– Ես հանդիպել եմ Լեռնային Ղարաբաղում Ռուսաստանի խաղաղապահ զորախմբի հրամանատարի տեղակալ, գեներալ-մայոր Սերգեյ Ալեքսանդրովիչ Ժմուրինի և ռուս խաղաղապահների հումանիտար կենտրոնի պետ, գնդապետ Իգոր Սիվակովի հետ։ Հանդիպման նպատակն էր մեր կազմակերպության և խաղաղապահների օրակարգերը ներդաշնակեցնել մեր բնակչության անվտանգության համատեքստում, նաև քննարկել ռուսական ռազմական կոնտինգենտի դերը ներքին ղարաբաղյան գործընթացներում, հումանիտար հարցերի լուծումը՝ ներառյալ ռազմագերիների, պատանդների և անհետ կորածների խնդիրը։ Հանդիպման ընթացքում ազնիվ և անկեղծ երկխոսության մթնոլորտի արդյունքում մեզ վստահեցրին, որ ռուսական զորամիավորումը կապահովի մեր քաղաքացիների անվտանգությունը և, իրենց ու մեր շահերից ելնելով, կապահովի խաղաղ կյանք Արցախում: Խաղաղապահների ռազմական հրամանատարությունը հավաստիացրեց, որ կփորձի ազատել բոլոր ռազմագերիներին և որոնումներ կիրականացնի անհետ կորած զինծառայողների, Արցախի քաղաքացիների հետ կապված։ Նաև վստահեցրին, որ չեն խառնվի Արցախի ներքաղաքական գործընթացներին: Ես դրական եմ գնահատում հանդիպումը և հիմք չունեմ կասկածելու ռուսական կողմի տված խոստումներին:
– Այսինքն՝ կա՞ վստահություն, որ ռուս խաղաղապահներն ամբողջությամբ կարող են ապահովել արցախահայերի անվտանգությունը։
– Դա կախված է բազմաթիվ գործոններից, հիմնականում արտաքին քաղաքականության և արտաքին այլ սպառնալիքներից: Բայց այն փաստը, որ նրանք մեծ պատասխանատվությամբ կվերաբերվեն Արցախի քաղաքացիների անվտանգության խնդրին՝ բխում է հենց Ռուսաստանի շահերից։
