Ամերիկյան Stratfor հետախուզա-վերլուծական կենտրոնի վերլուծաբան Յուջին Չաուսովսկին (Eugene Chausovsky) իր «Խողովոկաշարային քաղաքականությունը նախկին Խորհրդային Միությունում» խորագրով հոդվածում անդրադարձ է կատարել հետխորհրդային տարածքի խողովակաշարերի խնդրին.
«Լեհաստանի նախագահ Բրոնիսլավ Կոմորովսկին շարունակում է Կովկասյան տարածաշրջանում իր մեկշաբաթյա շրջագայությունը, որի ընթացքում նա այցելում է Վրաստան, Հայաստան և Ադրբեջան։ Ներկայումս ԵՄ-ում նախագահող Լեհաստանը փորձում է ավելի սերտ կապեր հաստատել այդ բոլոր երկրների հետ։ Լեհաստանի, ինչպես նաև ողջ Եվրոպայի համար նրանցից ամենակարևորն Ադրբեջանն է։
Ադրբեջանը կարևոր է ինչպես իր ռազմավարական դիրքով, այնպես էլ իր էներգետիկայով։ Մասնավորապես, նա գնալով ավելացնում է բնական գազի արդյունահանումն ու արտահանումը։ Այդ պատճառով էլ Արևմուտքն ակտիվորեն փորձեր է ձեռնարկում Բաքվին իր կողմ գրավելու համար։ Այդ մասին է վկայում նաև ոչ վաղ անցյալում ԵՄ-ի ձևաչափով Ադրբեջանի ու ավելի խոշոր բնական գազի արդյունահանող ու արտահանող Թուրքմենստանի հետ էներգետիկ բանակցություններ սկսելու Լեհաստանի նախաձեռնությունը։
Այդ երկրները ԵՄ-ի համար ունեն այդպիսի մեծ նշանակություն, քանի որ նրանք իրենցից հիանալի այլընտրանք են ներկայացնում ռուսական էներգետիկ մատակարարումներին, որոնց Մոսկվան գործածում է թե՛ որպես տնտեսական, թե՛ որպես քաղաքական լծակ։ ԵՄ-ը մասնավորապես կենտրոնացած է Nabucco և «Անդրկասպյան» խողովակաշարերի նախագծերի կենսագործման վրա։
Nabucco-ի նախագիծը ենթադրում է բնական գազն Ադրբեջանից Թուրքիայի միջոցով հասցնել Հարավ-արևելյան Եվրոպա։ Սակայն Nabucco-ի կառուցումը հեշտ չէ, այն թանկարժեք նախագիծ է, և նախագծին հզորություն հաղորդելու համար անհրաժեշտ է նրանում ներառել ևս մեկ էներգետիկ աղբյուր։ Ահա այստեղ էլ խաղի մեջ է մտնում Անդրկասպյան խողովակաշարը։ Նա Կասպիցի միջոցով թուրքմենական գազը հասցնելու է Ադրբեջան, որով և Nabucco-ն վերածելու է շատ ավելի արդյունավետ նախագծի՝ առնվազն մատակարար երկրների ապահովման տեսանկյունից։
Սակայն հենց այդ պատճառով նախագծերն արժանանում են արտաքին ուժերի գործուն հակազդեցությանը։ Ռուսաստանը տեղյակ է, որ եթե Nabucco-ն սկսի գործել, ապա դա լուրջ հարված կհասցնի Եվրոպայի նկատմամբ իր կողմից գործածվող էներգետիկ լծակին։ Դա մասնավորապես վերաբերում է Կենտրոնական Եվրոպային։ Հետևաբար, Ռուսաստանը փորձում է շրջափակել Nabucco-ի աճը և օգտվել նախագծում ներառված եվրոպական տարբեր երկրների միջև առկա տարաձայնություններից։
«Անդրկասպյան» գազամուղը լուրջ հակազդեցության է արժանանում ոչ միայն Ռուսաստանի, այլև՝ Իրանի կողմից՝ բախվելով իրավական ու քաղաքական խնդիրների։ Այնպես որ, չնայած Nabucco և «Անդրկասպյան» գազամուղերի նախագծերի վերակենդանացման հանդեպ Լեհաստանի ցուցաբերած հետաքրքրությանը, այդ երկու նախագծերը դեռ պետք է հաղթահարեն բազմաթիվ քաղաքական ու տեխնիկական արգելքներ»։
Հիշեցնենք, որ ԱՄՆ-ը նույնպես լրջորեն հետաքրքրված է այդ երկու նախագծերով՝ գտնելով, որ դրանք լրջորեն կթուլացնեն Ռուսաստանի դիրքերը տարածաշրջանում և կստեղծեն դեպի Եվրոպա հոսող ռուսական գազի այլընտրանք: Ռուսաստանը և Իրանը միանաշանակ հանդես են գալիս Կասպից ծովի ընդերքով խողովակաշարերի անցկացման ցանկացած ծրագրի դեմ՝ նախքան Կասպիցի իրավական կարգավիճակի լուծվելը:
Այսինքն, եթե նույնիսկ Թուրքմենստանը և Ադրբեջանը համաձայնության հանգեն, ապա դա դեռ չի նշանակում, թե «Անդրկասպյան» գազմուղը կառուցվելու է, քանի որ Կասպից ծովի կարգավիճակի վերջնական լուծման համար անհրաժեշտ է մերձկասպյան բոլոր 5 երկրների համաձայնությունը։
