Հայաստանի քաղաքական շուկայում տեղի ունեցող գործընթացները հասարակական լայն ուշադրությունը զգալիորեն շեղել են տնտեսական, ավելի շուտ՝ ֆինանսական շուկայում տեղի ունեցող գործընթացներից: Իսկ այստեղ տեղի է ունենում դրամի արժեզրկման գործընթաց, որը, սակայն, տարբեր փորձագետներ համարում են որոշակիորեն պարադոքսալ, քանի որ չեն տեսնում արժևորման լուրջ և համակարգային նախադրյալներ: Իհարկե՝ պաշտոնապես Հայաստանում ոչ մի արժեզրկման կուրս էլ չի կարող լինել, քանի որ պաշտոնական տարբերակով Հայաստանում փոխարժեքը լողացող կուրսով է ձևավորվում: Բայց նաև գաղտնիք չէ, որ իրականում ոչ թե լողում է կուրսը, այլ այն պետք եղած ժամանակ, պետք եղած ջրի քանակով, պետք եղած տաքությամբ կամ սառնությամբ «լողացնում է» Կենտրոնական բանկը:
Խնդիրը, սակայն, այստեղ այն է, որ խոսքն ավելի շատ ոչ թե արտադրանքի, այլ կապիտալի արտահանման մասին է, որի կապակցությամբ ահազանգում են շատ փորձագետներ, ինչպես նաև տեղեկություններ են հրապարակվում լրատվամիջոցներում: Այսինքն, Հայաստանից կա կապիտալի մեծ արտահոսք, ինչն էլ կարող է բերել դրամի արժեզրկման, քանի որ սեփականատերերից շատերն իրենց ունեցվածքը վաճառում են դրամով. այդպես է պահանջում օրենքը, և հետո վերածում են դոլարի՝ առաջացնելով դոլարի մեծ պահանջարկ և հետևաբար բարձրացնում գինն ու արտահանում Հայաստանից: Այլ կերպ ասած՝ Հայաստանից կապիտալը փախչում է: Սակայն սա էլ զարմանալի չէ: Վիճակը Հայաստանում այնպիսին է, տնտեսական քաղաքականության էֆեկտիվությունը, կառավարման և բիզնեսի իրական բարքերը այնպիսին են, որ Հայաստանից ոչ միայն մարդկանց, այլ նաև կապիտալի մոտ է փախչելու ցանկություն առաջանում: Հայաստանը, չնայած տարբեր միջազգային զեկույցներում ստանում է ռեվերանսներ՝ հիմնականում փաստաթղթային իմիտացիոն ռեֆորմների համար, այնուհանդերձ, իրականում տնտեսական վիճակը պարզապես աղետալի է: Իսկ կապիտալը փնտրում է առավել ապահով տեղեր, և չնայած այսօր աշխարհում գրեթե ամենուր ճգնաժամ է, միևնույն է՝ այդ ճգնաժամերն ավելի ապահով են, քան Հայաստանը, որը ըստ Սերժ Սարգսյանի, հաղթահարել է տնտեսական ճգնաժամի հետևանքները:
Սակայն միևնույն ժամանակ խնդիրն ունի նաև այլ ասպեկտ: Խոսքը քաղաքական բաղադրիչի մասին է: Հայաստանում տնտեսական կապիտալը սերտորեն շաղկապված է քաղաքականության, քաղաքական պրոցեսների հետ: Եվ այս առումով՝ կապիտալի շարժը ոչ միայն տնտեսական ազդակների արդյունք կարող է լինել, այլ նաև քաղաքական: Այսինքն, Հայաստանում ակներևաբար կա կապիտալի կրող մի խավ, որը սկսել է իրեն քաղաքականապես այնքան էլ ապահով չզգալ և աստիճանաբար փորձում է հեռանալ Հայաստանից: Այսինքն, այստեղ գործ ունենք նաև քաղաքական ինդիկատորի հետ, որը թողնում է իր տնտեսական էֆեկտները: Բայց պետք է, իհարկե, ամրագրել, որ տնտեսական էֆեկտները բացասական են, քանի որ տուժողը վերջին հաշվով լինում է պետությունն ու քաղաքացին, որն առանց այդ էլ սոցիալական ծանր վիճակում է: Հայաստանում փոփոխությունների խնդիրը պետք է լինի ոչ թե մարդկային արտագաղթին կապիտալի արտագաղթ գումարելը, այլ հակառակը՝ բիզնեսն ու քաղաքականությունը սկզբունքորեն տարանջատելը և սեփականության օրինական անձեռնմխելիությունը երաշխավորելով՝ երկուստեք արդյունավետ դարձնելը:
Լուսանկարը՝ A1plus.am-ի
