«Առաջին լրատվական»-ի զրուցակիցն է թիֆլիսահայ գործարար Սամվել Աղեկյանը:
– Պարոն Աղեկյան, երբվանի՞ց եք գործարարությամբ զբաղվում Վրաստանում:
– Ես ծնվել եմ Վրաստանում, Վրաստանի քաղաքացի եմ: Պարզապես Վրաստանում մինչև 2004թ.-ը չկային բարենպաստ պայմաններ գործարարության համար, ուստի ես, ապրելով Վրաստանում, իմ բիզնեսն ամբողջությամբ տեղափոխել էի Հայաստան: 90-ականների սկզբին մենք Վրաստանում շատ վատ տարիներ ենք ապրել, ազգայնամոլները բավականին լուրջ խոչընդոտ էին դարձել: Սկզբում վրացերեն չիմանալու համար հայերին բոլոր պաշտոններից հեռացնում էին, հետագայում ասում էին` բնակարան գնել-վաճառելու իրավունք չունեք և այլն: Պարզ է, որ այս պայմաններում ոչ մի հայ գործարար չի գա և գործարարությամբ զբաղվի այստեղ: Շևարդնաձեի ժամանակ ազգայնամոլական դրսևորումները այլևս չկային, բայց ինքնահոսի էր մատնված ամեն ինչ, խնամի-ծանոթ-բարեկամների ժամանակաշրջան էր, երկիրը մխրճված էր կաշառակերության մեջ: Վրաստանը մինչև այդ էլ էր իհարկե հայաթափվել, բայց այդ ժամանակ էլ արտահոսքը շարունակվեց:
– Ի՞նչ փոխվեց 2004թ.-ից հետո:
– Այսօրվա Վրաստանի և մինչև Սաակաշվիլիի իշխանության գալը եղած Վրաստանի միջև սարերի ու ձորերի տարբերություն կա: 2004թ.-ից ես սկսեցի Վրաստանում ևս գործարարությամբ զբաղվել, և այսօր մենք գործունեություն ենք ծավալում և Ախալցխայում, և Քութայիսիում, և Թիֆլիսում և Հայաստանում: Պետք է նշեմ, սակայն, որ հիմնականում Վրաստանում եմ ներդրումներ իրականացնում: Զբաղվում ենք դուռ-պատուհաններ արտադրողներին հաստոցներ և հումք մատակարարելով: Ես ծանոթ եմ Սաակաշվիլիի թիմի մարդկանց մտածելակերպին, գիտեմ, որ նրանք եվրոպական դեմոկրատական արժեքներով են առաջնորդվում: Այն ժամանակ էլ ասում էին` մի քիչ համբերել է պետք, և ամեն ինչ լավ կլինի: Եվ օր օրի մենք տեսանք այդ փոփոխությունները: Այստեղ կարևորը ոչ թե ազգային պատկանելությունն է, այլ քաղաքացիությունը, ընդ որում` օտարերկրյա քաղաքացիներն էլ իրենց բավականին հարմար են զգում: Վերջին 7 տարիների ընթացքում Վրաստանում օր օրի գործարարության համար պայմանները լավանում են: Անձամբ ես Հայաստանում լինում եմ հիմնականում հարկային մարմինների ստուգումների ժամանակ:
– Փաստորեն, այսօր Դուք որոշ չափով շարունակում եք գործարարությամբ զբաղվել նաև Հայաստանում: Ի՞նչ տարբերություններ կան Հայաստանի և Վրաստանի գործարարության միջավայրերի, մասնավորապես հարկային դաշտերի միջև:
– Ավելի ճիշտ կլինի հարցնել` ոչ թե ի՞նչ տարբերություններ կան, այլ թե ի՞նչ ընդհանրություններ կան: Ընդհանուր գրեթե ոչինչ չկա, սարերի ու ձորերի տարբերություն է: Այստեղ եթե փորձես անգամ ինչ-որ մեկին սովորական «մաղարիչ» անել հարկային կամ մաքսային ծառայություններում, պարզապես չես կարող, ոչ մեկին չես գտնի: Այս սկզբունքով են նաև աշխատում բոլոր պետական մարմինները: Ժողովուրդն էլ հիմնականում շփվում է ճանապարհային ոստիկանության հետ, և չկա մեկը, որ կարողանա ասել, թե կաշառք է տվել այս կամ այն ոստիկանին: Իհարկե եղել են դեպքեր, երբ օրենքը դիտավորյալ կոպիտ խախտող գործարարներին շատ խիստ են պատժել: Եվ այս տեսակետից կարող եմ ասել, որ Հայաստանում օրենքները բարենպաստ չեն գործարարի համար, շատ տարընթերցումների տեղիք են տալիս և այլն: Ինքնըստինքյան ստացվում է այնպես, որ որքան էլ ցանկանաս օրենքները չխախտել Հայաստանում, պարտավոր ես դրանք խախտել, կաշառք տալ, որպեսզի կարողանաս գոյատևել:
Զրուցեց` Հրայր Մանուկյանը
Թբիլիսի
