«Առաջին լրատվական»-ի զրուցակիցը Պահպանողական կուսակցության նախագահ Միքայել Հայրապետյանն է։
–Պարոն Հայրապետյան, օրեր առաջ Նիկոլ Փաշինյանը կառավարության նիստում ԱԱԾ տնօրենին ու ոստիկանապետին խիստ հանձնարարություն տվեց՝ սևազգեստ եւ երկրում իրավիճակը ապակայունացնելու փորձ անող խմբերին տեղորոշել, ծաղկավոր բաբոչկաներ կապել և ճանապարհել օրինական կյանք։ Ինչպե՞ս եք գնահատում այդ հայտարարությունը։
-Ըստ իս, Վարչապետի այդ հայտարարությունը ոչ այնքան այդ կառույցների ղեկավարներին էր ուղղված, որքան հանրային լսարանին, այլապես կարվեր աշխատանքային պայմաններում: Կնշանակի՝ որոշակի տագնապի զգացում կա, որի բուն պատճառն ամբողջական տեղեկատվությանը չտիրապետողներիս համար կարող է միայն վերլուծությունների և ենթադրությունների տիրույթում լինել:
–Արդյո՞ք ուժայիններն այս ամիսների ընթացքում թերացե՞լ են իրենց աշխատանքում, որ նման հանձնարարություն են տալիս նրանց։ Ըստ Ձեզ, կա՞ այդպիսի վտանգ, որ որոշ խմբեր փորձեն ապակայունացնել իրավիճակը երկրում:
-Չգիտեմ՝ արդյո՞ք թերացում կկոչվի ուժայինների գործունեությունը, գուցեև պրոֆեսիոնալներ լինեն այնտեղ: Պարզապես, ըստ իս, նրանք զբաղված են ոչ իրենց գործով: Ինձ համար մինչև հիմա էլ զարմանալի է, թե ինչո՞ւ պետք է, ասենք «Մանվելի տուշոնկա» օպերացիան իրականացներ ԿԳԲ-ն. չէ՞ որ դա ոստիկանական խնդիր է, իսկ, ասենք, Փանիկ գյուղում օտարերկրյա զրահատեխնիկայի շարժի մասին տեղյակ չլինեին ԿԳԲ-ն ու բանակային հատուկ ծառայությունները, և այդ մասին խոսեր ոստիկանությունը: Հիմա էլ ԿԳԲ-ն փոխանակ մեր օդային սահմանը վերահսկելու, որ ռուսներն իրենց չզգան ինչպես Կալինինգրադի մարզում ու մե՛ր երկիր արգելեն, ասենք, ուկրաինացի պատգամավորի մուտքը՝ ապտակելով մեր պատականության բուն գաղափարը, պետք է ոստիկանության հետ կուտուրյեի՞ դեր ստանձնեն՝ բծախնդրորեն ընտրելով ծաղկավոր «բաբոչկաների» գունային գամման. ցավալի է, վիրավորական ու վտանգավոր: Այդ կառույցների գործառույթների մասին մեր պատկերացումն է քաոտիկ կամ խեղճին հատուկ: Ինչ վերաբերում է Ձեր հարցի երկրորդ մասին, ապա ակնհայտ է, որ Հայաստանում միշտ էլ եղել են և կան խմբեր, որոնք մոսկովյան իրենց տերերի հրահանգով ի զորու են ապակայունացնել իրավիճակը՝ հող նախապատրաստելով ռուս-թուրքական հերթական պայմանավորվածությունները կյանքի կոչելու համար: Դա այդպես էլ լինելու է, եթե չփոխվի մեր պետական փիլիսոփայությունը: 2008-ին անձամբ իմ շրջանառած և հանրության կողմից անմիջապես որդեգրված ու հարազատված «Ազատ, Անկախ Հայաստան» հայրիկյանական կարգախոսը 2018-ին փորձ արվեց սրբագրել՝ դարձնելով «Ազատ, Արդար Հայաստան»: Արդարն, իհարկե, երանելի բան է, սակայն ինքնախաբեություն կամ մանիպուլյացիա է, երբ ներշնչվում է, թե հնարավոր է Արդարություն հաստատել ոչ Անկախ միջավայրում: Դա նույնն է, թե ժամանակին Սովետական Հայաստանի, ասենք, դատարանը կամ միլիցիան տարբերվեր մոսկովյան, տաջիկական, վրացական դատարանից կամ միլիցիայից. միայն կաշառքի չափերն ու կարվող «սռոկները» կարող էին տատանվել: Նույնիսկ թվաբանության դասագրքերում նույն խնդիրների մեջ մեզ մոտ «պիոներ Աշոտ» էր, Ռուսաստանում՝ «պիոներ Իվան» և Ուզբեկստանում՝ «պիոներ Ալի». նույնն էր ոչ միայն առաջադրվող խնդիրը, այլև «պիոները»: «Ձևով ազգային, բովանդակությամբ՝ սոցիալիստական» կարգախոս-մոտեցման փիլիսոփայությունը, կարծում եմ, հիշում են շատերը: Խնդիրը գոնե այսօր այդ փիլիսոփայությունից հրաժարվելն է, ավելի հստակ ասած՝ մեր կյանքի բոլոր ոլորտների ապասովետականացումը, անկախացումը, քաղաքակրթումը:
–Գաղտնիք չէ, որ պետական ապարատում կան անձինք, որոնք սերտ առնչություններ ունեն նախկին իշխանությունների հետ։ Արդյո՞ք սաբոտաժի վտանգ չկա նրանց կողմից։
-Նախ՝ մենք լուսնից չենք կարող նոր մարդիկ բերել. մեծամասնությունն այս կամ այն կերպ առնչություններ ունեցել է և ունի նախկին իշխանավորների հետ. քիչ, չափազանց քիչ են նրանք, ովքեր կիսաքաղց մնալով, չգնահատվելով ու չարտագաղթելով 30 տարի կարողացել են կրկնել՝ «Ետևս անցիր, սատանա»: Երկրորդ՝ նախորդ իշխանությունները բացարձակ սևը չեն, իսկ ներկան՝ բացարձակ սպիտակը. սա ևս պետական փիլիսոփայության խնդիր է. Ազատ աշխարհի առանցքային մոտեցումներց է անմեղության կանխավարկածը, իսկ տոտալիտար սովետականինը՝ «Մերը լինի՝ պոլի փեդ լինի»: Ու դեռ հարց է, Ձեր նշած սաբոտաժն ավելի «հաջողությամբ» կարող են իրականացնել նախկինների գունափոխվածնե՞րը, թե՞ նոր «պոլի փեդերն» ու «կթվորուհուց երկրի ղեկավարներ» դարձած յուրայինները: Այնպես որ, ձախողման վտանգը միայն նախկինների դաշտում որոնելը մոլորություն է, ընդհուպ մինչև Արցախի ղեկավարություն:
–Նախկինների ակտիվացումը քարոզչական ճակատում, ինչպես նաեւ բռնությունների կոչերի սաստկացումը տեղի է ունենում մի պայմաններում, երբ Մարտի 1-ի բացահայտման ուղղությամբ շոշափելի զարգացումներ են ընթանում։ Տեսնո՞ւմ եք որեւէ կապ այս գործընթացների միջեւ։
-Ո՛չ, չեմ տեսնում: Նախկինները, որպես պատմական օրինաչափություն պետք է ակտիվանային. այդպես եղել է ամենուր և միշտ: Իսկ եթե ներկան քարոզչական ճակատում տանուլ է տալիս, պատճառն ամենևին էլ այն չէ, որ նախկինների քարոզիչներն ավելի շատ են, պրոֆեսիոնալ կամ անզիջում. նրանք ծախու փալաս են եղել և այդպիսն էլ կան: Դրա հիմնական պատճառն այն է, որ ներկաների քարոզչական մեթոդը դույզն-ինչ չի տարբերվում նախկիններինից. նույն անափ քծնանքն է, նույն գավառական անզիջումությունը, նույն «Մերը լինի՝ պոլի փեդ լինի» թայֆայականությունը: Այնպես որ, հայհոյանքի, բռնության կոչերի դեմ հոգևոր անվտանգության մասին մտածելու փոխարեն ԿԳԲ-ին քսի տալը ոչինչ չի փոխելու, հակառակը՝ խորացնելու է, քանի որ 21-րդ դարում պետական պատժիչ ապարատներն այլևս չեն կարողանում խեղդել տեխնոլոգիական նվաճումների ընձեռած հնարավորությունները, ուստի խելոքներն այլ ելքեր են փնտրում: Բացի այդ՝ ո՞րն է բռնության կոչի կամ հայհոյանքի առերևույթ սահմանը, մանավանդ մեզ պես սահմաններ չճանաչող, ամեն եկողի հետ սահմանադրություն փոխող ապապետական հանրույթների համար: Հիշում եմ՝ պարոն Քոչարյանի ժամանակի՝ ինձ ամենից խոցած դատավարությունը Սուրեն Սուրենյանցի պատիժն է եղել, երբ նրան բանտարկել էին «Իշխանությունների ոտքերի տակ հողը պետք է այրվի» չարչրկված արտահայտությունը հանրահավաքում հնչեցնելու համար՝ այն ներկայացնելով որպես բռնության կոչ: Դարձյալ հանգում ենք նույն խնդրին՝ ապասովետականացում. աշխարհընկալման փոփոխության հրամայական ունենք, և առաջին հերթին՝ իշխանությունը: Եթե ամառային շոգերը չլինեին, ես հենց վաղվանից սև վերնաշապիկով կշրջեի:
-Կարծում եք՝ մենք կունենա՞նք մարտի 1-ի գործի համակողմանի բացահայտում։ Կա՞ հանրային պահանջ այդ գործի բացահայտման։
-Մարտի 1-ի հրեշավոր սպանդի գործի բացահայտման հանրային պահանջ միշտ եղել է և կլինի: Վստահ չեմ, թե այն հիմա մինչև վերջ կբացահայտվի, քանի որ հարցը գլոբալ քաղաքական է:
-Դատաիրավական համակարգը որքանո՞վ է պատրաստ՝ կատարելու հանրային պահանջը, թե՞ լինելու է ժողովրդի վստահությունը վայելող իշխանության հակառակորդը։
-Դատաիրավական առկա համակարգը, իհարկե, չէր ուզենա և պատրաստ չէ կատարելու հանրային պահանջը, սակայն իշխանության կամքը կկատարվի՝ այն կփոփոխվի: Դատական իշխանությունը ևս կհանձնվի, ինչպես հանձնվեցին գործադիրն ու օրենսդիրը: Դատականը նախավերջին բաստիոնն է: Վերջինը բաստիոնը մասս-մեդիան է, որը նվաճելու քայլերն արդեն սկսվել են: Բայց կրկնեմ, խնդիրն այն չէ, թե ում են պատկանում գործադիր, օրենսդիր, դատական և չորրորդ իշխանությունները. խնդիրը դրանց որակի մեջ է: Հուսանք, որ գոնե դատական իշխանությունը որակյալ կլինի:
