Այսօրվանից ուժի մեջ են մտնում Միացյալ Նահանգների կողմից Իրանի դեմ սահմանված նոր պատժամիջոցները: Դրանց մեծ մասը չեղարկվել էր դեռ նախկին նախագահ Բարաք Օբամայի պաշտոնավարման օրոք` 2015-ի օգոստոսին Իրանի միջուկային ծրագրի շուրջ բազմակողմ համաձայնագրի ստորագրումից հետո:
Ամերիկյան քաղաքականությունը, սակայն, փոխվեց Դոնալդ Թրամփի նախագահ ընտրվելուց հետո, որը ոչ միայն դուրս եկավ բազմակողմ համաձայնագրից, այլ նաև հույս ունի, որ պատժամիջոցների խստացմամբ հնարավոր կլինի ստիպել Իրանի իշխանություններին վերջ տալ բալիստիկ հրթիռների զարգացման ծրագրին, սահմանափակել այդ երկրի ակտիվությունը մերձավորարևելյան տարածաշրջանում, ինչպես նաև նոր՝ ավելի խիստ պայմանագիր կնքել իրանական միջուկային ծրագրի շուրջ:
ԱՄՆ պետքարտուղար Մայք Պոմպեոն ընդգծել է, որ «խիստ պատժամիջոցները կստիպեն Իրանին վերջ տալ ահաբեկչության ֆինանսավորման պրակտիկային»:
Պոմպեոյի խոսքերով՝ ԱՄՆ-ի նախաձեռնած քայլերի արդյունքում «Իրանը կկտրվի նավթային շուկայից»:
Պատժամիջոցները կվերաբերեն նաև երկրի ֆինանսական հատվածը ներկայացնող 600 անձի ու ընկերության:
«Սրանք երբևէ Իրանի Իսլամական Հանրապետության նկատմամբ սահմանված ամենախիստ պատժամիջոցներն են, որոնց նպատակն է փոխել Իրանի պահվածքն ու պաշտպանել Իսրայելին, մյուս պետություններին»,- հայտարարել է Պոմպեոն:
Թեհրանի նկատմամբ ամերիկյան նոր պատժամիջոցների սահմանումից հետո ԵՄ ընկերությունները չեն կարողանա միաժամանակ աշխատել թե՛ ամերիկյան, թե՛ իրանական շուկաներում: Այս երկընտրանքը, ի դեպ, վերաբերում է ոչ միայն եվրոպական ընկերություններին, այլ կարող է նաև լուրջ պրոբլեմներ ստեղծել բազմաթիվ պետությունների, այդ թվում՝ Իրանի հարևանների, ու մասնավորապես Հայաստանի համար։
Տարածաշրջանում առաջացող լարվածությանը Հայաստանը պետք է լրջագույնս պատրաս լինի՝ հաշվարկելով նաև հնարավոր ֆորս-մաժորային ռիսկերը, որովհետև Վաշինգտոնի ու Թեհրանի հարաբերությունները գնալով լարվում են, ինչը լավատեսության հիմքեր առանձնապես չի ստեղծում։
Թեհրանում և Իրանի մյուս քաղաքներում զանգվածային ցույցեր են տեղի ունենում, որի մասնակիցները վանկարկում են «Մա՛հ Ամերիկային», իսկ Իրանի նախագահը հանդես է եկել բավականին կոշտ ելույթով։ Հասան Ռոհանին տնտեսագետների հետ հանդիպման ժամանակ հայտարարել է, որ Թեհրանն իր նավթը կվաճառի ու կխախտի Միացյալ Նահանգների կողմից կրկին վերականգնված պատժամիջոցները, որոնք ուղղված են իսլամական պետության համար կենսական նշանակություն ունեցող էներգետիկ ու բանկային հատվածների դեմ:
ԱՄՆ-ն Հայաստանի կարևոր գործընկերն է, Իրանը՝ բարեկամ, հարևան երկիր ու, բնականաբար, Հայաստանն անելու է առավելագույնը, որպեսզի աշխարհաքաղաքական զարգացումներն ազդեցություն չունենան հայ-ամերիկյան և հայ-իրանական հարաբերությունների վրա։ Համենայն դեպս, մինչև հիմա այդպիսին է եղել Հայաստանի բոլոր իշխանությունների քաղաքականությունը ու այս տրամաբանությունն է շարադրված նաև Նիկոլ Փաշինյանի կառավարութան ծրագրում։
Հայ-իրանական հարաբերությունները կենսական են Հայաստանի համար ու մինչև հիմա այդ առանձնահատկությունը հավուր պատշաճի գնահատվել է Վաշինգտոնում, մյուս կողմից՝ Թրամփի վարչակազմի քաղաքականությունը մի փոքր անկանխատեսելի է ու բացի դրանից՝ իրանական կամպանիան այսօր Սպիտակ տան առաջնահերթություններից մեկն է։ Պատահական չէ, որ ԱՄՆ նախագահի խորհրդական Ջոն Բոլթոնը Երևանում հայտարարեց, թե իրենց վարչակազմը նման չէ Օբամայի թիմին՝ հասկացնելով, որ իրանական հարցում հանրապետական իշխանությունը պատրաստ չէ գնալ զիջումների, այլ խոսքով՝ կողմնորոշվելու խնդիր ունեն մյուսները։
Այս հանգամանքը ևս հուշում է, որ Հայաստանը պետք է պատրաստ լինի նաև ֆորս-մաժորային լուծումների, որովհետև Երևանն ի վիճակի չէ որևէ կերպ ազդել հայ-իրանական հարաբերությունների զարգացումների վրա, իսկ էսկալացիայի աճը Հայաստանին կարող է կանգնեցնել լուրջ երկընտրանքի առաջ, ընդ որում՝ տարածաշրջանային լարվածությունը էապես կարող է փոխել նաև հայ-ռուսական հարաբերությունների բնույթը։
