«Առաջին լրատվական»-ի զրուցակիցն է վրացի քաղաքագետ Գելա Վասաձեն։
– Պարոն Վասաձե, օգոստոսի 7-ին լրանում է ռուս-վրացական պատերազմի 10-րդ տարելիցը։ Ինչպե՞ս եք տարիների հեռվից գնահատում այդ պատերազմի հետևանքները, ի՞նչ հետք այն թողեց Վրաստանի կյանքում։
– Ծանր հետք։ Այդ պատերազմի հետևանքները ծանր էին ոչ միայն Վրաստանի, այլև Ռուսաստանի համար, և մեծ բացասական ազդեցություն թողեցին ողջ համաշխարհային պատմության ընթացքի վրա։ Այն ժամանակ եթե Ռուսաստանին կանգնեցնեին, այսօր չէին լինի ո՛չ Ղրիմի բռնակցումը, ո՛չ պատերազմը Դոնբասում, ոչ էլ Ռուսաստանի միջամտությունը Սիրիայում։ Ավելին՝ 2006 թվականից Թբիլիսին իրականացնում էր Ցխինվալի տարածաշրջանը Վրաստանի իրավազորության տակ վերադարձնելու լայնածավալ ծրագիր։ Ստեղծվել էր Հարավային Օսիայի ժամանակավոր վարչակազմ՝ Դմիտրի Սանակոևի գլխավորությամբ, տարածաշրջանում սոցիալ-մշակութային նշանակության տասնյակ օբյեկտներ էին կառուցվել՝ առևտրային, մարզական, զվարճանքի կենտրոններ, բացվել էին ձեռնարկություններ, որոնք ապահովում էին աշխատանքով։ Բայց այդ ամենին Մոսկվան պատասխանեց պատերազմով։
– Ռուս-վրացական հարաբերությունների ներկայիս վիճակն ինչպե՞ս եք գնահատում, դրանք դեպի լա՞վն են գնում, թե՞ ոչ։
– Վրաստանն ու Ռուսաստանը միայն երկու խնդիր ունեն՝ Աբխազիան և, այսպես կոչված, Հարավային Օսիան։ Քանի դեռ այդ խնդիրները չեն կարգավորվել, հարաբերությունների բարելավման կամ վատթարացման միտումներ կարող են լինել և կան, սակայն դրանք սկզբունքային չեն։
– Վրաստանը ձգտում է դեպի ՆԱՏՕ, իսկ ՌԴ վարչապետ Դմիտրի Մեդվեդևը հայտարարել է, թե Վրաստանի՝ Հյուսիսատլանտյան դաշինքին անդամակցելը կարող է աղետալի հետևանքներ ունենալ։ «Դա կարող է սարսափելի հակամարտության պատճառ դառնալ։ Անհասկանալի է՝ ինչու է դա պետք»,- ասել է Մեդվեդևը։ Ձեր կարծիքով՝ դա ընդամենը սպառնալի՞ք է, թե՞ Ռուսաստանը կարող է իսկապես լուրջ վնաս հասցնել Վրաստանին։
-Ռուսաստանի վարչապետի խոսքերը տրամաբանական չեն, քանի որ երբ Վրաստանը անդամակցի ՆԱՏՕ-ին, տարածաշրջանում ցանկացած պատերազմ բավական խնդրահարույց կդառնա։ Բայց հենց դա էլ մտահոգում է Ռուսաստանի վարչապետին, քանի որ ռազմական գործողությունները կամ դրանց սպառնալիքը մինչ օրս Հարավային Կովկասում Մոսկվայի քաղաքականության գործիք են, և այդ գործիքը կորցնել Կրեմլում չեն ցանկանում։
– Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարարության խոսնակ Մարիա Զախարովան արձագանքել է Վրաստանում ՆԱՏՕ-ի հետ համատեղ անցկացվող «Արժանի գործընկեր» զորավարժություններին և ափսոսանք է հայտնել նաև, որ «տարբեր
պատրվակների ներքո այդ զորավարժություններին ներգրավվել են Վրաստանի հարևան երկրները»: Ակնհայտ է, որ այդ հայտարարությունն առաջին հերթին ուղղված է Հայաստանին։ Ի՞նչ է դա նշանակում՝ ինչպե՞ս կմեկնաբանեք։
– Չեմ կարծում, թե Վրաստանի կամ Հայաստանի քաղաքացիներին հետաքրքիր է, թե ինչի համար են ափսոսում կամ չեն ափսոսում Մոսկվայում։ Մենք մեր օրակարգը ունենք, ի՞նչ գործ ունի Ռուսաստանը։
– Ռուս-վրացական պատերազմը նաև լրջորեն վնասեց Հայաստանին՝ տնտեսական և քաղաքական առումով, թեպետ Հայաստանը հավասարակշիռ դիրքորոշում դրսևորեց, շարունակում է խորացնել հարաբերությունները Վրաստանի հետ։ Ինչպե՞ս եք տեսնում հայ-վրացական հարաբերությունների ապագան՝ հաշվի առնելով ռուսական գործոնը։
– Որքան քիչ Երևանն ու Թբիլիսին իրենց հարաբերություններում հայացքը հղեն դեպի Մոսկվա, այնքան ավելի լավ մեզ համար։ Վաղուց ժամանակն է երկկողմ հարաբերություններում կենացային մտածողության արտահայտումից անցնելու երկու երկրների փոխադարձ շահերի գիտակցմանն ու անելիքի գործնական իրականացմանը։
