«Առաջին լրատվական»-ի զրուցակիցն է տնտեսագետ, ԿԲ նախկին նախագահ Բագրատ Ասատրյանը:
-Վիճակագրական կոմիտեն հրապարակել է 2018թ հունիսի տնտեսական ակտիվության ցուցանիշը, որը կազմել է 9․6 տոկոս: Ինչի՞ հաշվին:
-Հրապարակվել է նաև կիսամյակային ցուցանիշ՝ նախորդ տարվա առաջին կիսամյակի նկատմամբ 8․9 տոկոս, որը լավ ցուցանիշ է: Կարելի է եզրակացնել, որ այն անհանգստությունը, որ առկա էր հետհեղափոխության շրջանում՝ կապված կապիտալի արտահոսքի և տնտեսվարողների ներդրումների նվազման հետ, կարծես թե նվազել է: Լավագույնը, որ կարող ենք արձանագրել ցուցանիշներից՝ շինարարության աճն է՝ 13․5 տոկոս:
-Այդ ամենը տնտեսական կայունության հաստատման մասի՞ն է վկայում:
-Այսօր, այո, սպասումների մասով խնդիրներ կան: Ի՞նչ ունենք այս վեց ամիսների համար, որը պետք է անհանգստացնի. մասնավորապես արդյունաբերության աճի տեմպերի էական նվազում կա, սա, նախ և առաջ, կապված է հանքարդյունաբերության հետ: Ավելի լուրջ մտահոգությունների տեղիք պիտի տա այն, որ ունենք արտաքին առևտրի ծավալների աճ, որը կազմել է 20 տոկոս, մինչդեռ ներմուծման ծավալների աճը 34 տոկոս, այսինքն՝ նախկինում արձանագրված ներմուծման համեմատ արտահանման աճի առաջանցիկ ծավալների տեմպի կորը փոխվել է, ունենք արտահանում-ներմուծում հարաբերակցություն՝ 1-ը 2-ի, սա ոգևորիչ ցուցանիշ չէ:
-Ինչո՞ւ է բիզնեսի մոտ սպասողական, երբեմն վախվորած վիճակ:
-Բիզնեսն այդպես է, փողը, ֆինանսը զգուշավոր են, 10 անգամ են չափում, հետո կտրում:
-Բիզնեսը եթե նախկինւմ զգուշավոր էր, գիտեինք՝ ինչու է զգուշավոր, իսկ հիմա՞:
-Հեղափոխությունն առկա է, կոռուպցիայի դեմ պայքարը, խոստումներ մենաշնորհների դեմ և այլն, բայց խաղի կանոնները, տնտեսական պայմանները դեռ հստակ չեն: Շատ լավ է, որ կոռուպցիա չկա, բայց կոռուպցիա չլինելը երաշխիք չէ արդյունավետ, նորմալ գործունեության համար: Կոռուպցիան ընդամենը խոչընդոտ էր: Այս խոչընդոտը չկա, բայց պայմանները դեռ թափանցիկ չեն, դեռ հրապարակված չեն խաղի կանոնները: Այսօր խոսվում է տնտեսական քաղաքականության առանձին ասպեկտների մասին, այսօր շատ ակտիվ քննարկվում է Հարկային օրենսգրքի փոփոխությունների խնդիրը և այլն: Զգուշավոր կամ փորձնական քայլեր կարվեն, թերևս, սրա հաշվին է, որ այս ցուցանիշը ակտիվ է: Փոքր քայլերով այս ամենը կա, եթե խաղի կանոնները պահպանվեն, եթե խնդիրները հստակ դրվեն, և ծրագրերը հրապարակվեն և իրականացվեն, կարծում եմ՝ երկու-երեք տարի կպահանջվի խոշոր քայլերի համար:
-Ձեր ասածը վերաբերում է դրսի՞ ներդրումներին:
-Նախ և առաջ դրսի, ինչպես նաև ներսի: Վերջին ամիսներին նկատելի է, որ Ռուսաստանից ներհոսք կա, առայժմ մարդկային պոտենցիալ է, փոքր կապիտալներ, կարծես, ուզում են, հետազոտական բնույթի քայլեր անում են: Պատահական չէ, որ այս ընթացքում տեսանելի է անշարժ գույքի շուկայում աշխուժացումը: Դա օբյեկտիվ պրոցես է: Իմ կարծիքով՝ հեղափոխությունը իշխանությանը շատ մեծ հնարավորություն է ընձեռել այս խնդիրները լուծել, վայելում է հասարակության բացարձակ վստահությունը, և այս խնդիրները պետք է շատ արագ դնել, ծրագրերը հրապարակել, պետք է հաշվի առնել, որ հասարակությունը օժանդակելու է:
–Ինձ, որպես քաղաքացու, մտահոգեց վարչապետի այն հայտարարությունը, որ Հայաստանում կան, կամ եղել են չիրագործված վարկային ծրագրեր, որոնց համար Հայաստանի կառավարությունն այսօր պարտաճանաչորեն այդ վարկերն է մարում:
-Ծախսեր է արվում: Ենթադրում եմ, որ ամենապարզն այն է, որ ժամանակին ձևավորվել են գրասենյակներ այս կամ այն վարկային ծրագրի իրականացման համար… Կան կոնկրետ պայմանագրեր, և կոնկրետ մարդիկ, որոնք իբր, կամ իրականում, զբաղվում են դրանով: Դա բացահայտելը բավականին հեշտ է, այստեղ կառավարությունը իբրև թիմ պետք է աշխատի: Մենք այսօր ունենք աշխատող վարչապետ, ուժայիններ, բայց մնացած բլոգները համարժեք չեն աշխատում:
–Մենք ունենք երկու ամսից ավելի քիչ ժամանակ դիտարկելու համար, դուք միտումներ տեսնո՞ւմ եք, որը վկայում էր դրական ճանապարհին գտնվելու մասին:
-Ակնհայտ է, դրանք կան: Թիվ մեկ խնդիրը հասարակական սպասումներն են, հասարակական սպասումների մակարդակը կտրուկ աճել է: Այսօր դա դեռ պահանջ չէ, առայժմ հարցադրումներ են, և իշխանությունը, կառավարությունը պետք է աչալուրջ լինի, շատ ուշադիր հետևի, չզլանա, ցանկացած հարցադրում իշխանությունների նկատմամբ պետք է ուսումնասիրել, ոչ թե երես թեքել: Պետք է օգտագործեն այս էներգետիկան խնդիր լուծելու համար, ամենակարևորը, կառավարությունը ակտիվություն պետք է ձևավորի:
-Ինձ հետաքրքրում է ձեր գնահատականը կառավարության տնտեսական բլոգի վերաբերյալ: Ճի՞շտ կադրային որոշումներ են կայացվել:
-Ես երբեք չեմ քննարկի որևէ անձի նշանակում: Բայց իբրև հարկատու, քաղաքացի և մասնագետ՝ ես իմ պահանջներն ունեմ, խիստ դժգոհ չեմ, բայց դժգոհ եմ, շատ արդյունքներ այս բլոգից չեմ տեսնում:
-Իսկ արդեն ժամանա՞կն էր տեսնելու:
-Այո՛: Խնդիրը երկակի է, մի կողմից մենք հասկանում ենք, որ մտնեն այս խնդիրների մեջ, մյուս կողմից՝ այդ ժամանակը չկա: Կան հարցադրումներ, որոնք լուծված պետք է լինեին, բայց լուծված չեն: Խնդիրների մի մեծ դաշտ է մնացել, օրինակ, սոցիալական բլոգում, և որևէ մի պաշտոնյա չի խոսում այդ խնդիրների մասին. սոցիալական խնդիրը հո միայն կուտակայինի խնդիրը չէր: Դեռ չի վերացել 30 տոկոս աղքատությունը, սրա մասին ինչո՞ւ չեք խոսում… Ինչո՞ւ չեք խնդիրներ դնում, խնդիրներ լուծում, անցնեք մյուս բլոկներով, էլի նույն պրոբլեմները: Կառավարության ծրագիրը, հասկացանք, քաղաքական փաստաթուղթ է: Կառավարությունը հաստատել է առաջիկա երեք տարիների միջնաժամկետ զարգացման ծրագիրը, բացի հեղափոխական մուտքից, որ գրվել է Փաշինյանի թելադրանքով, մնացածը նույնն է, ինչ անցած տարիներին՝ նույն չափանիշները, հոգնած մարդկանց ձեռքով շարադրված, ոչ մի ձգտում, ոչ մի ցանկություն: Որևէ մեկը իրավունք չունի այսպիսի փաստաթղթով հանդես գալ, ժամանակը գնում է: Եթե այս ծրագիրն այսպիսին է, բյուջեն էլ համարժեք պետք է լինի, այսինքն՝ մենք գալիք տարվա համար ոչ մի բան չպետք է ծրագրենք՝ տնտեսական քաղաքականության մասով: Այսպես չի կարելի: Այսօրվանից խնդիրները պետք է արձանագրել: Անպայման կլինեն բացեր, ճեղքեր, բացթողումներ, բայց ձգտում, պահանջ չունենալը սարսափելի վատ բան է:
