Ի՞նչ արտակարգ իրադրություն էր ստեղծվել Թուրքիայում շուրջ 2 տարի և ի՞նչ է փոխվել. այս և այլ հարցերի շուրջ «Առաջին լրատվական»- ը զրուցեց Ամերիկյան համալսարանի միջազգային հարաբերությունների և քաղաքագիտության ծրագրի ղեկավար, պատմական գիտությունների դոկտոր Վահրամ Տեր-Մաթևոսյանի հետ:
«Թուրքիայում մարդու ամենտարրական հիմնարար իրավունքները չէին գործում, Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիան ընդհանրապես դադարել էր գործել՝ սրանից բխող բոլոր հետևանքներով: Արտակարգ դրությունը Թուրքիայում մարդու իրավունքների խախտման առումով բացասական հետևանքներ է թողել: Այս երկու տարիները Թուրքիայի պատմության մեջ մնալու են որպես սև գիծ հիշեցնող տարիներ: 1980թ ռազմական հեղաշրջումը համարվում էր Թուրքիայում մարդու իրավունքների խախտման ամենազանգվածային գործընթաց, որը, սակայն, ոչինչ է՝ համեմատած 2016-ից գործող արտակարգ դրության ռեժիմի հետ: Մեծ թվով մարդիկ՝ ավելի քան 70 հազար մարդ սպասում է իր դատավճռին: Այս ամենը խոսում է մարդու իրավունքների հսկայածավալ խախտումների մասին:
Թուրքիայում տարբեր կառավարությունների կողմից պարբերաբար մտցվել է արտակարգ դրություն, ռազմական դրություն. այս երկուսը գրեթե միշտ իրար զուգահեռ են եղել… Թուրքիայում ընդդիմությունը լուրջ մտավախություն ունի, որ այն, ինչ տեղի էր ունենում արտակարգ դրության պայմաններում, այժմ շարունակվելու է և կրկին մարդու իրավունքները կոպտորեն խախտելու վերաբերյալ ենթադրությունների տեղիք տվող փոփոխություններ են նախատեսվում»,- նշեց Տեր-Մաթևոսյանը:
Հունիսի 24-ին Թուրքիայում տեղի ունեցան ընտրություններ, Էրդողանը հաղթեց, տեղի ունեցավ կառավարման մոդելի փոփոխություն, անցան նախագահական կառավարման, և Էրդողանն ունեցավ անսահմանափակ լիազորությունների շրջանակ: Անդրադառնալով այս դիտարկմանը՝ Տեր-Մաթևոսյանը նշեց. «Այժմ Էրդողանը չի կարող հեշտությամբ շրջանցել խորհրդարանը, բայց չի վիճարկվում այն փաստը, որ Էրդողանը բացարձակ իշխանության լծակներ է ձեռք բերել: Սակայն ամեն ինչ առջևում է, Թուրքիայում դժվար ներքին խմորումներ են սպասվում, և միայն ցանկալին իրականության տեղ ընդունողները կարող են պնդել, որ Էրդողանի բոլոր խոչընդոտները վերացված են: Երկրում լուրջ դժգոհությունների ալիք կա, հասարակությունը երկփեղկված է: Երկպառակությունն ավելի է խորանալու, և Էրդողանը չի կարող սա անտեսել»:
Թուրքագետի խոսքով՝ վախի մթնոլորտ է տիրում Թուրքիայում. մոտ 400 գիտնական ու դասախոս զրկված են իրենց աշխատանքից, մեծաթիվ լրագրողներ և գիտնականներ ազատազրկված են կամ երկրի սահմաններից դուրս են. «Սրանք այն մարդիկ են, ովքեր ընդդիմացել են Էրդողանի կառավարման մեթոդներին: Արտերկրում բացվել են մի շարք լրատվական հարթակներ, որոնք ներկայացնում են, թե Թուրքիայում ինչ է տեղի ունեցել և քննադատում են Էրդողանին»:
Մանրամասն՝ տեսանյութում:
