Մենք Արևմտյան քաղաքակրթության ամենաարևելյան սահմանապահն ենք ու դրոշակակիրը, բայց ոչ երբեք միայնակ առաջապահ ռազմական գունդը։ «Առաջին լրատվականի» հետ զրույցում ասել է Պահպանողական կուսակցության նախագահ Միքայել Հայրապետյանը՝ մեկնաբանելով Բրյուսելում վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հայտարարությունը։
Նշենք, որ վարչապետը, լրագրողների հետ զրույցում ամփոփելով Բրյուսել կատարած այցի արդյունքները, ասել էր. «Իմ բոլոր հանդիպումներում ասել եմ, որ ժողովրդավարությունը մեզ համար արտաքին քաղաքական կողմնորոշում չէ, այլ արժեքային համակարգ, և հույս ունեմ, որ Եվրամիությունում հենց այդպես են ընկալում իրավիճակը»:
– Պարոն Հայրապետյան, որքանո՞վ է ժամանակակից աշխարհում իրականում ժողովրդավարությունը նաև արտաքին քաղաքական կողմնորոշում:
– Դասական առումով, հենց այնպես է, ինչպես շեշտադրել է պարոն Փաշինյանը. տեսականորեն ժողովրդավարությունն ամենևին էլ քաղաքական կողմնորոշում չէ: Պարզապես ժողովրդավարությունը, որից ավելին մարդկությունը դեռևս չի հնարել, Արևմտյան քաղաքակիրթ աշխարհում այլ ընկալում ունի, իսկ, օրինակ, եվրասիական տափաստաններում՝ այլ: Եվ ժամանակակից աշխարհն էլ, ցավոք, միանշանակորեն սահմանելի չէ դեռևս:
–Ինչո՞ւ է Նիկոլ Փաշինյանը հատկապես Բրյուսելում շեշտել դա։
-Շատ ճիշտ է վարվել: Դա մոտավորապես այն է, ինչ ժամանակին արեց Սերժ Սարգսյանը՝ նույն Եվրոպայի սրտում հայտարարելով՝ «Մենք Ռուսաստանի դեմ դուրս չենք գա»: Մենք ամենևին պարտավորված չենք մեր պետականության և ազգային գոյության հաշվին դառնալու մեզ հարազատ Արևմտյան քաղաքակրթության միայնակ, շեշտում եմ, միայնակ առաջապահ ռազմական գունդը: Մենք այդպիսի մի բան արեցինք 1914-1920թթ.-ին, և ամենաճակատագրական պահին մեզ ասվեց, որ իրենց նավերը մեր լեռները բարձրանալ չեն կարող: Հետևանքը բոլորին է հայտնի: Որոշ ժամանակ առաջ էլ Արևմուտքից մեզ ասում էին, թե Արևելյան համագործակցության պայմանագրի ստորագրումը բացառապես Հայաստանի որոշելիքն է. դրանով մեզ միայնակ, առանց ռեալ դաշնակցության նետելով վիրավոր Ռուսաստանի երախն այն դեպքում, երբ եվրոպական որևէ երկիր չի հանդգնում միայնակ մարտահրավեր նետել Ռուսաստանին: Հայաստանում դա գիտակցվեց, և մենք չդարձանք Արևմուտք-Ռուսաստան հակամարտության միայնակ հաշիվ փակողները: Հետո Եվրոպայում գիտակցեցին սա, և մեզ առաջարկվեց և ստորագրվեց առավել իրատեսական, հուսամ՝ հանգրվանային, համաձայնագրի տարբերակ, որն ամենևին չի ենթադրում Հայաստանի կողմից միայնակ տոտալ պատերազմի հայտարարում Ռուսաստանին, չի ենթադրում մեր պետական անվտանգության կազմալուծում: Իհարկե, սա ամենևին չի նշանակում, թե պետք է հրաժարվել արդեն մեկուկես հազարամյակի մեր պատմական առաքելությունից՝ մենք Արևմտյան քաղաքակրթության ամենաարևելյան սահմանապահն ենք ու դրոշակակիրը, բայց ոչ երբեք միայնակ առաջապահ ռազմական գունդը: Այս փիլիսոփայությունից ելնելով՝ երիցս ճիշտ, սթափ և տեղին է պարոն Փաշինյանի շեշտադրումը հատկապես Բրյուսելում: Վստահ եմ՝ Եվրոպայում դա ընկալելի է արդեն:
– Շատ վերլուծաբաններ նշում են, որ Հայաստանի նոր իշխանություններին այլ կերպ, դրական են ընկալում Արեւմուտքում։ Որեւէ ռեալ, առարկայական փոփոխություն հնարավո՞ր է Հայաստանի եւ Արեւմուտքի հարաբերություններում։
– Այո՛, Հայաստանի և Արևմուտքի հարաբերություններում փոփոխություններն անխուսափելի են: Այլ հարց է, թե այդ փոփոխություններն ի՛նչ արագություններով և ի՛նչ խորությամբ կլինեն, կլինեն դրանք հնարավորինս առարկայակա՞ն, թե՞ մանիպուլիացիոն: Գնդակն Արևմուտքի դաշտում է, և առաջին հերթին իրենք պետք է փորձեն տեղավորվել: Կարծում եմ՝ հետապնդել է պետք արժեհամակարգային, մտածական փոփոխություններ, որոնցից ավելի առարկայականն այս փուլում պատկերացնել իսկ չարժե:
–Փաշինյանը նաեւ ասել է, թե միջազգային գործընկերների աջակցությամբ Հայաստանը շատ ավելի արագ կարող է իրականացնել ժողովդրավարական բարեփոխումները, սակայն հայցորդի կամ խնդրատուի կարգավիճակում չենք լինելու։ Ըստ Ձեզ, ինչո՞ւ է վարչապետը նման կոշտ հայտարարություն արել։
Դա ամենևին էլ կոշտ չէ, դա իրականությունն է: Հիմա առաջին հերթին Արևմուտքից է կախված, թե Հայաստանին օգնելով՝ որքանո՛վ կկարողանան օգնել իրենք իրենց, որպեսզի ռուսական հակաժողովրդավարական վտանգը պարպեն իրենց սահմանների մոտ և մեր տարածաշրջանում: Մենք այս փուլում, ցավոք, կարող ենք լինել առավելագույնն այն, ինչ արևելաեվրոպական երկրները՝ մինչև ԽՍՀՄ-ի փլուզումը:
–Որքանո՞վ այդ հայտարարությունը կարող է ուղղված լինել Մոկվային՝ վերջինիս բացասական վերաբերմունքը Արմևմուտքի հետ հարաբերությունների վերաբերյալ մեղմացնելու համար:
-Օ՜, ո՛չ: Հայաստանը Մոսկվային հայտարարություններ ուղղելու կարգավիճակ չունի: Դեռ հարց է՝ ավելի բարձր կարգաբանական նշաձողի թաքուն ցանկություն ունի՞, թե՞ ոչ: Ձեր ասածը պետք է ակնկալել տարածաշրջանային հետագա իրադարձությունների ֆոնին, երբ Հայաստանի նոր սերունդը չի երկնչի Անկախությունից, այն չի փոխարինի յուրովի ընկալված Արդարությամբ: Դրա ժամանակն էլ կգա, երբ լիաբերան, առանց Մոսկվայի թույլտվությանը սպասելու, կասվի՝ «Ազատ, Անկախ Հայաստան»:
