Իրանի դեսպանի հայտարարությանն այն մասին, որ Թեհրանը պատրաստ է Հայաստանի համար ապահովել էժան գազ և ծածկել Հայաստանի սպառման պահանջարկը, եթե Հայաստանը ցանկություն ունենա, պատասխանել էր էներգետիկայի նախարարը, որը հայտարարել էր, որ Իրանի գազը էժան չէ՝ սահմանի վրա 400 դոլար, այն դեպքում, երբ ռուսականը 189 դոլար է:
Հայաստանում Իրանի դեսպանի և ՀՀ էներգետիկայի նախարարի հակասական հայտարարությունները նորություն չեն, առաջին անգամը չեն, և սա վկայում է, որ խնդիրը ոչ թե թյուրիմացությունն է, այլ ինչ-որ անհամաձայնություններ կամ աններդաշնակություն:
Այսինքն՝ այս տարակարծությունները կարծեք թե ընդհանրապես պատահական չեն: Եվ այստեղ, իհարկե, հարց է առաջանում՝ կապված իրանական գազի գնի հետ: Այս հարցում իրապես անորոշություն է: Մի՞թե Իրանի դեսպանը կհայտարարի գազային այլընտրանքի մասին, երբ կա գնային նման տարբերություն: Դա շատ անլուրջ կլիներ, իսկ Հայաստանում Իրանի դիվանագետները նման տպավորության, նման կարծիքի առիթներ կարծեք թե չեն տվել, ընդհանրապես Իրանի քաղաքականությունը Հայաստանի հանդեպ նման եզրակացությունների առիթներ չի տվել: Եվ ուրեմն՝ հարց է առաջանում, թե Արմեն Մովսիսյանի հայտարարած 400 դոլար գինը որտե՞ղ և ի՞նչ պայմաններում է արձանագրված կամ ազդարարված: Իսկ գուցե Իրանը այդ գինը ասում է ներկայիս փոքր ծավալների համա՞ր, որոնք Հայաստան են գալիս միայն էներգետիկ նպատակներով: Գուցե Իրանը ծավալների ավելացման դեպքում զգալիորեն իջեցնում է գազի գինը և հասցնում այն ռուսականի համեմատ մրցունակ գնային մակարդակի: Չէ՞ որ ընդհանրապես, տնտեսագիտական տրամաբանությամբ է այդպես, որ երբ ապրանքը ձեռք ես բերում մեծ քանակությամբ, դա բերում է գնային մակարդակի նվազման: Եվ հետևաբար, եթե Իրանից Հայաստանը գնի ավելի շատ գազ, քան զուտ էլէներգիայի արտադրության համար անհրաժեշտ ծավալը, Թեհրանը այդ գազը կվաճառի զգալիորեն էժան, նույնիսկ ռուսականից ավելի էժան:
Սրանից զատ, տնտեսագիտությունից զատ, կա քաղաքականություն, և այդ քաղաքականությունը Իրանի համար շահավետ է դարձնում Հայաստանի հետ նման գազային հարաբերություններ կառուցելը, և ի շահ այս քաղաքականության, Թեհրանը գուցե պատրաստ լինի էժանացնել գազը Հայաստանի համար, և հարցն ընդամենը բանակցությունների, պայմանավորվածությունների խնդիր է:
Եվ այստեղ էլ հարց է առաջանում, թե արդյո՞ք Հայաստանի իշխանությունները այս թեմայով բանակցություններ վարել են Իրանի հետ, այսինքն՝ քննարկել են Հայաստանի ամբողջ գազամատակարարումն իրականացնելու հեռանկարը և գնային պայմանները: Ահա այս հարցն է ամենաէականը, երբ հայտարարվում է իրանական թանկ գազի մասին: Չէ՞ որ ռուսական գազն էլ էժանանում է բանակցությունների արդյունքում: Ընդ որում՝ Հայաստանի վրա շատ թանկ նստող բանակցությունների, երբ Հայաստանը ստիպված է լինում զիջել իր ինքնիշխանությունը գազի գների դիմաց: Իսկ գուցե Իրանի հետ բանակցությունները Հայաստանի վրա նման թանկ չնստեն, այսինքն՝ Իրանը չպահանջի՞ Հայաստանի ինքնիշխանություն, այլ ամեն ինչ ավարտվի ավելի ռացիոնալ համաձայնություններով:
Որևէ մեկը Հայաստանի իշխանություններից կարո՞ղ է տալ նման հարցի պատասխան, որպեսզի հասկանանք իրանական գազի իրական, ոչ թե նախնական գինը:
