Ինչո՞ւ էր էներգետիկայի նախարար Արմեն Մովսիսյանը Հայաստանի էներգետիկ համակարգում նոյեմբերի 2-ին տեղի ունեցած լայնամասշտաբ վթարը կապում Իրանի հետ, և ինչո՞ւ առաջին իսկ պահից քննարկման չէր դրվում հարցը կամ տեսակետ չէր հայտնվում, թե պատճառը գտնվում է մեր երկրում:
Հիշեցնենք, որ այդ օրը առավոտյան ՀՀ էներգետիկ համակարգում տեղի ունեցած վթարի պատճառով Հայաստանի ողջ տարածքով մեկ ժամեր շարունակ խաթարվել էր էներգամատակարարումը: Էներգետիկայի նախարարությունից հայտարարել էին, թե «Հայաստանի էներգահամակարգը մեկուսացել էր Իրանի Իսլամական Հանրապետության էներգահամակարգից, որի արդյունքում հոսանքազրկվել են հանրապետության բնակավայրերը»: Հայտարարությունն այնպես էր ներկայացվել, որ վթարի պատճառը իրանական կողմն է: Այս հայտարարությանը, սակայն, հետևեց Իրանի էներգետիկայի նախարարության պատասխանը, թե Հայաստանում տեղի ունեցած վթարի հետ իրենք որևէ կապ չունեն:
Բանն այն է, որ յուրաքանչյուր տարի աշնանը Հայաստանի ատոմակայանը վերալիցքավորման նպատակով մոտ 40 օրով դուրս է բերվում էներգաարտադրման համակարգից, և մեր երկիրը էլեկտրաէներգիա է ստանում Իրանից: Ընդհանրապես Հայաստանն այդ երկրի հետ էլեկտրաէներգիայի փոխանակման ծրագիր ունի: Եվ այդ պահը բավականին հարմար էր, որպեսզի Ա. Մովսիսյանն այնպիսի մեկնաբանություն տար, որ մեղքը բարդվեր իրանական կողմի վրա:
Մինչդեռ անցած շաբաթ Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր ընկերությունում տեղի ունեցած իրադարձությունները բացահայտեցին, թե որն է նոյեմբերի 2-ին տեղի ունեցած վթարի իրական պատճառը, և թե ընդհանրապես ինչպիսին է այդ ընկերությունում տիրող իրավիճակը, կամ, որն ավելի ճիշտ է, մեր երկրի էներգամատակարարման համակարգում տիրող աղետալի վիճակը: ՀԷՑ-ի գլխավոր տնօրեն Եվգենի Բիբինի կողմից Խոշոր սպառողների դեպարտամենտը փակելու մտադրության պատճառով առաջացած դժգոհությունն ինչ-որ չափով լույս սփռեց Ռուսաստանի ղեկավարության ներքո գտնվող մեր երկրի էներգետիկ համակարգում տիրող իրավիճակի վրա: Եվ դա առիթ դարձավ, որ աշխատակիցները բացահայտեին՝ ՀԷՑ-ի ռուս սեփականատերերը Հայաստանի էներգետիկ համակարգում գրեթե ներդրումներ չեն կատարում: Թեև այդ ընկերությունը Հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովին պարբերաբար ներդրումային ծրագրեր է ներկայացնում:
Ավելի ուշ արդեն ՀԷՑ-ի այլ բաժինների աշխատակիցներից հնարավոր եղավ պարզել, որ ընկերության ղեկավարներն ամեն անգամ ներդրումների հսկայական ծրագիր են ներկայացնում հանձնաժողովին, սակայն դա հիմնականում մնում է թղթի վրա: Հնամաշ սարքավորումները նորոգում են կամ ներկում, և դա ցույց են տալիս ներդրումներ ու արդյունքում յուրացնում են ներդրումների նպատակով հատկացված ահռելի գումարները: Նրանց խոսքերով՝ մաշված, կարկատված կամ շարքից դուրս եկած վիճակում են նախկին գրեթե բոլոր կայանների սարքավորումներն ու հոսանքալարերը: Այդ պատճառով էլ անձրևային կամ ցուրտ եղանակներին վթարները հաճախակի են լինում: Եվ եթե ռուսական կողմը հանկարծ որոշի հրաժարվել Հայաստանի էլեկտրական ցանցերից կամ վաճառել այն, նոր սեփականատերն այդ համակարգը կհայտնաբերի ամբողջությամբ խարխլված վիճակում: Ի դեպ, այդ մասին տեղյակ են նաև թե Հայաստանի էներգետիկայի նախարարությունում, թե իշխանության ավելի բարձր օղակներում, որտեղ, սակայն, աչք են փակում այդ խաբեությունների վրա:
Նշենք, որ նոյեմբերի 2-ին տեղի ունեցած վթարի պատճառներն ուսումնասիրելու համար Էներգետիկայի նախարարությունում աշխատանքային խումբ է ստեղծել: Երեկ նախարարության լրատվական ծառայությունից մեզ հայտնեցին, որ խումբը դեռ աշխատում է, բայց վթարի պատճառների մասին առայժմ որևէ եզրակացություն չունեն: Այդ վթարը, ճիշտ է, տեղի էր ունեցել Իրանից ներկրվող հոսանքի մատակարարման դեպքում, սակայն այն եղել էր Հայաստանի տարածքում և որևէ կապ չուներ Իրանի հետ: Վթարի հիմնական պատճառը, մեր տեղեկություններով, եղել են մաշված ենթակայանները, որոնցով էլ իրանական էլեկտրաէներգիան փոխանցվում է հայաստանցի սպառողին: Այնպես որ, վթարի պատասխանատուն ՀԷՑ-ն է ու այդ ընկերության սեփականատերերը: Իսկ թե Էներգետիկայի նախարարության աշխատանքային խումբն արդյոք մեր սպառողներին կներկայացնի՞ վթարի իրական պատճառը, դրա համար պատասխանատվության կենթարկի՞ ՀԷՑ-ին, ՀՀ իշխանությունները կստիպե՞ն այդ ընկերությանը կատարել խոստացած ներդրումները՝ կպարզվի առաջիկայում:
