«Միանշանակ դրական որոշում է: Պետական կոմիտեի կարգավիճակում կառույցն ավելի մեծ լիազորություններ կունենա, քան պետական տեսչության կարգավիճակում»,- «Առաջին լրատվական»-ի հետ զրույցում ասաց Լեզվի պետական տեսչության նախկին պետ Լավրենտի Միրզոյանը՝ անդրադառնալով Լեզվի պետական տեսչության լուծարման որոշմանը: Միևնույն ժամանակ, սակայն, Միրզոյանը մի շարք մտահոգություններ ունի՝ կապված կառույցի կառուցվածքային փոփոխությունների հետ:
Նշենք, որ Լեզվի պետական տեսչությունը որպես հանրապետական մարմին ստեղծվել էր Գերագույն խորհրդի որոշմամբ՝ 1993 թվականին, երբ ընդունվեց նաև Լեզվի մասին օրենքը: Այդ մարմնին հանրապետությունում լեզվական քաղաքականություն իրականացնելու լիազորություն տրվեց, ինչպես նաև տեսչական լիազորություններ վերապահվեցին կառույցին՝ խախտումների դեպքում տուգանքներ կիրառելու իրավասություն: Մինչև 2002 թվականը Լեզվի պետական տեսչությունը գործել է կառավարության կազմում որպես առանձին՝ հանրապետական մարմին: Միայն 2002 թվականին որոշ գործակալություններ, այդ թվում և Լեզվի պետական տեսչությունը, մտցվեց կրթության և գիտության նախարարության ենթակայությամբ որպես առանձնացված ստորաբաժանում, ինչպես ԲՈՀ-ը, Կրթության պետական տեսչությունը:
«Դե հիմա ամեն ինչ են փոխում: Երևան քաղաքում ստեղծեցին մեկ միասնական դատարան: Բայց Լեզվի պետական տեսչությունն այսօր անորոշ վիճակում է: Ըստ կառավարության՝ Լեզվի պետական տեսչությունն ու Բարձրագույն որակավորման հանձնաժողովը պետք է լինեն ԿԳ նախարարության կազմում կոմիտեի կարգավիճակով: Բայց մինչև հիմա հստակ չէ, որ եթե Լեզվի պետական կոմիտեն կոմիտեի կարգավիճակ ստանա, տեսչական ստուգումների իրավասություն ունենալո՞ւ է, թե՞ ոչ: Այո, այդ կառույցը կարող է քաղաքականություն մշակել, իրականացնել, բայց խախտումնեի դեպքում տուգանքներ կիրառելու իրավասությունը գուցե այլևս ուրիշ կառույցի տրվի: Դեռևս որևէ բան հստակ չէ»,- նշեց պարոն Միրզոյանը:
Նա նշեց, որ նոր կառուցվածքով նոր պետական մարմին պետք է ստեղծվի, որը ենթադրում է աշխատակազմի փոփոխություն, գուցե նաև կրճատում: «Աշխատողները հունվարից անորոշության մեջ են: Չգիտեն՝ կոմիտեի վերածվելու դեպքում իրենք ինչ են անելու: Պարզ չէ նաև, թե ով պետք է նախագահի կոմիտեն: Լեզվի պետական տեսչությունը ստեղծման ժամանակ ունեցել է 48 հաստիք և նույնքան արտահաստիքային աշխատողներ: Իսկ 2002 թվականից 26 հաստիք մնաց: Դրանից հետո արդեն տեսչությունում 16 հոգի են: Հիմա եթե այդքան մնա, ապա 16 հոգով անհնար է արդյունավետ լեզվական քաղաքականություն իրականացնել»,- նշեց մեր զրուցակիցը՝ հավելելով, որ Լեզվի տեսչությունը՝ անկախ իր կարգավիճակից, լեզվական քաղաքականություն իրականացնելուց բացի, պետք է նաև տերմինաշինական գործառույթ իրականացնի:
«Նախկինում կառավարությանը առընթեր գործել է Տերմինաբանական կոմիտե՝ հայերենի բարձրագույն խորհուրդը: Խորհուրդը զբաղվում էր հայերենի տերմինաշինությամբ: Խորհրդում ընդգրկված էին հանրապետության նշանավոր լեզվաբաններ: Ղեկավարը վերջին դասական լեզվաբան Ջահուկյանն էր: Հետո խորհուրդը բերեցին և մտցրեցին ԿԳ նախարարության աշխատակազմում գտնվող Լեզվի պետական տեսչության մեջ՝ առանց որևէ լիազորության: Խորհուրդը ընդամենը խորհրդատվական բնույթի է: Իսկ հիմա վարչապետին կից հայերենի բարձրագույն խորհուրդ է ստեղծվել, խորհրդում այնպիսի մարդիկ են ընդգրկված, որ բացարձակապես լեզվի հետ կապ չունեն: Չեն պատկերացնում՝ ինչ է այդ խորհուրդը: Խորհրդի անդամ չեն Լավրենտի Միրզոյանը, Դավիթ Գյուրջինյանը, լեզվաբան Հովհաննես Զաքարյանը: Փոխարենը կան շատ մարդիկ, ովքեր բացարձակ չեն մտածում լեզվի մասին»,- ընդգծեց Միրզոյանը:
Լավրենտի Միրզոյանի խոսքով՝ հիմա, երբ Լեզվի պետական տեսչությունը կոմիտեի կարգավիճակ է ստանում, շատ կարևոր է, թե ով կղեկավարի այդ տեսչությունը, քանի որ շատ հաճախ մասնագետներին թողնում են և նշանակում մեկին, որը ո՛չ լեզու գիտի, ո՛չ մտահոգվում է: «Լեզվի տեսչության պետը պետք է լինի լեզվաբան, գրագետ և հստակ պատկերացնի իր գործառույթները»,- նշեց Միրզոյանը:
Մեր դիտարկմանը, թե իր կարծիքով՝ Լեզվի պետական տեսչության ներկայիս ղեկավար Սերգո Երիցյանը պե՞տք է փոխվի, մեր զրուցակիցը պատասխանեց. «Սերգո Երիցյանը լեզվաբան չէ: Նա լրագրող է: Նա լավ լրագրող կլիներ, կարող էր ղեկավարել Հեռուստառադիոպետկոմը, բայց ոչ երբեք՝ Լեզվի պետական տեսչությունը: Դրա համար, կրկնում եմ, հիմա, երբ կառուցվածքային փոփոխություններ են կատարվում, շատ կարևոր է, որ այս հարցին ուշադրություն դարձնեն»,- եզրափակեց Լավրենտի Միրզոյանը:
