Շվեդիայի արտաքին քաղաքական գերատեսչության ղեկավար Կառլ Բիլդտը, անդրադառնալով նոյեմբերի 28-29-ը Վիլնյուսում կայանալիք Եվրամիության «Արևելյան գործընկերություն» գագաթնաժողովին ու դրանից սպասելիքներին, ասել է, թե վստահ չի կարող լինել, որ Վիլնյուսում Ուկրաինան կստորագրի Ասոցացման համաձայնագիրն ու Խորը և համապարփակ ազատ առևտրի գոտու պայմանագիրը։ Նա նշել է, որ «եթե գնահատենք ԵՄ-ի հետ համագործակցությունը խորացնելու Կիևի պատրաստակամությունը, ապա այն ավելի շատ հոռետեսական է»։
Շատ միջազգայնագետների պնդմամբ, Ուկրաինան է տարածաշրջանում ամենակարևոր խաղացողը, որի հետագա ուղուց կախված է նաև Հայաստանի արտաքին քաղաքական վեկտորի հետագա ճակատագիրը: «Առաջին լրատվական»-ի հարցին, թե նման քաղաքականությամբ ԵՄ-ն մտավախություն չունի՞ արդյոք կորցնել «Արևելյան գործընկերության» այն երկրներին (այդ թվում Հայաստանը), որոնք որոշել են միանալ ԱՀ/ԽՀԱԱԳ պայմանագրին, Վարշավայի «Արևելյան ուսումնասիրությունների կենտրոնի» Հայաստանի և Թուրքիայի արտաքին և ներքին քաղաքականության հարցերով փորձագետ, քաղաքական վերլուծաբան Սիմոն Անանիչը պատասխանեց, որ ԵՄ-ն «Արևելյան գործընկերության» անդամ պետություններին չի ստիպում ստորագրել Ասոցացման համաձայնագիր: Ըստ եվրոպացի փորձագետի` վերջնական որոշում կայացնելը հենց այդ երկրների խնդիրն է: Անանիչի գնահատմամբ, իսկապես դա բավականին հավակնոտ ծրագիր է, բայց, ԱԳ չորս երկրներ որոշեցին միանալ ԱՀ/ԽՀԱԱԳ պայմանագրին, մնում են երկու երկիր` Բելառուսն ու Ադրբեջանը, որոնք հասկացնել տվեցին, որ հետաքրքրված չեն ԱՀ/ԽՀԱԱԳ պայմանագրի ստորագրությամբ:
«Ես կարծում եմ, որ ԵՄ-ն ջախջախված է ՄՄ-ին միանալու Երևանի որոշումից ոչ որովհետև այդպիսի որոշում կայացվեց, այլ այն պատճառով, թե ինչպես Երևանն իրեն պահեց ԵՄ-ի նկատմամբ: Երեք տարի շարունակ Հայաստանը Բրյուսելի հետ բանակցություններ վարեց Ասոցացման համաձայնագիրը ստորագրելու համար: Այս ողջ ժամանակահատվածում Երևանը հայտարարում էր իր ոչ երկիմաստ հանձնառությունը և հետո հանկարծ առանց որևէ տեղեկություն տալու իր եվրոպացի գործընկերներին` հայտարարեց, որ մտնում է ՄՄ` այդպիսով անհնարին դարձնելով ԱՀ/ԽՀԱԱԳ-ի նախաստորագրումը»,- ասաց լեհ փորձագետը` հավելելով, որ ինչպես ԵՄ անդամ պետություններն, այնպես էլ ԵՄ կառույցները լուրջ կասկածներ ունեն՝ Հայաստանը կարող է ընկալվել որպես վստահելի գործընկեր, թե ոչ:
Ուստի փորձագետը չի կարծում, թե Բրյուսելը զբաղվելու է Հայաստան-ԵՄ հարաբերությունների համար նոր շրջանակ կազմելով` անկախ Ուկրաինայի հետ կապված ԵՄ որոշումից: Հետաքրքրականն այն է, որ եվրոպացի փորձագետը չբացառեց նույնիսկ, որ ԵՄ-ն պակասեցնի իր տնտեսական աջակցությունը Երևանին:
Խոսելով նոյեմբերի վերջին Վիլնյուսում կայանալիք «Արևելյան գործընկերության» գագաթնաժողովից և գագաթնաժողովի ընթացքում Հայաստանի հետ կապված ծրագրերից՝ նա ասաց, թե կասկածում է, որ մինչ Վիլնյուսը Երևանը ստանա որոշակի նոր առաջարկ: Նրա գնահատմամբ` շատ վաղ է նաև դատել՝ Հայաստանը կմիանա՞ ՄՄ-ին, թե՞ ոչ, և ինչ կպատահի այս սցենարների պարագայում:
«Ես պատկերացնում եմ, որ ԵՄ-ի առաջարկը կմնա ուժի մեջ: Բայց ներկայումս շատ բարդ կլինի վերականգնել և վերակառուցել վստահությունը երկկողմ հարաբերություններում: Հայաստանին անհրաժեշտ է համոզել իր եվրոպացի գործընկերներին, որ արժե ժամանակ ու միջոցներ ծախսել Հայաստան-ԵՄ հարաբերությունների վրա»,- ասաց լեհ փորձագետը:
Անդրադառնալով Ռուսաստանի կողմից ղեկավարվող Մաքսային միության հեռանկարներին` նա ասաց, որ երեք մարտահրավեր է տեսնում ՄՄ կայացման ճանապարհին:
«Այն պետք է տնտեսական օգուտներ բերի ՄՄ անդամ երկրներին, այն պետք է լինի հարակից երկրների միջև և պետք է լինի հավասարակշռություն՝ ինտեգրացիայի խորության և մակարդակի միջև: Սրանց հասնելն արդեն իսկ ապացուցվել է, որ բարդ է, թեև ՄՄ-ում ներկայումս երեք անդամ պետություն կա: Բելառուսն ու Ղազախստանը սկսել են անհանգստություններ հայտնել ՄՄ-ի տնտեսական օգուտների վերաբերյալ: Ղազախստանը նաև դեմ է նրան, որ Մոսկվան օգտագործում է ՄՄ-ն քաղաքական դիվիդենտների համար, օրինակ՝ հակազդելու «Արևելյան գործընկերության» երկրների նկատմամբ ԵՄ քաղաքականությանը` ստիպելով Հայաստանին մտնել ՄՄ: Աստանան չի ցանկանում, որ ՄՄ-ն դառնա Մոսկվայի քաղաքական գործիքը: Եթե ապագայում ՄՄ-ն ընդլայնի իր աշխարհագրությունն, ապա ավելի բարդ կլինի համաձայնեցնել այդ բոլոր երկրների սպասելիքները և ուրեմն դժվար կլինի ապահովել ՄՄ կայունությունը, էլ չասած՝ ապագա զարգացումը»,- տեսակետ հայտնեց եվրոպացի փորձագետը:
