Ռուսաստանը Հայաստան-Եվրամիություն Շրջանակային համաձայնագրին առայժմ արձագանքել է միայն Հայաստանում իր դեսպանի միջոցով: Հայաստանն ինքնիշխան պետություն է և իրավունք ունի մասնակցելու ցանկացած պայմանագրի և միավորման, որոնք չեն հակասում նախկինում ստանձնած պարտականություններին` «Արմինֆո» գործակալությանը տված հարցազրույցում ասել է Հայաստանում Ռուսաստանի դեսպան Իվան Վոլինկինը` անդրադառնալով Հայաստան-ԵՄ համաձայնագրին:
Ռուսաստանցի դիվանագետը միևնույն ժամանակ կարծիք է հայտնել, թե Հայաստանի անվտանգությունն ապահովելու հարցում ԵՄ-ն չի կարող փոխարինել Ռուսաստանին: Դեսպանը նաև հույս է հայտնել, որ Հայաստանը «և-և» բանաձևը կկարողանա փոխարինել Արևմուտքի նախկին` «կամ-կամ» մոտեցմանը: Դիվանագիտական կոռեկտությունն, իհարկե, պահանջում էր, որպեսզի Վոլինկինն ընդամենը սահմանափակվեր արձանագրումով, որ Հայաստանն ինքնիշխան պետություն է և իրավունք ունի մասնակցելու ցանկացած պայմանագրի և միավորման:
Համենայն դեպս, 2013թ-ին արևմտյան դեսպաններն այդպես են արձագանքել նույնիսկ Հայաստանի «մեկ գիշերվա որոշմանը», երբ երեք տարի Եվրամիության հետ բանակցելուց հետո Հայաստանն, առանց հրապարակային բացատրության, ըստ էության` խախտելով գործընկերային էթիկայի բոլոր նորմերը, հանգրվանեց Մաքսային միությունում, ապա` ԵՏՄ-ում: Սակայն Վոլինկինն որոշել է, ըստ էության, քողարկված շանտաժ անել` հասկացնելով, որ Հայաստանի եվրաինտեգրման խորացումը կարող է լուրջ ռիսկեր ծնել մեր երկրի անվտանգության համար: Այս թեմայով շատ ենք խոսել և թերևս չարժե ևս մեկ անգամ մանրամասնել այն գործիքակազմը, որի միջոցով Մոսկվան կարող է սադրել անկայունություն Հայաստանում և նրա շուրջ:
Այստեղ ուշագրավ է այլ հանգամանք. ռուսական քարոզչությունն այս օրերին նույն թեզերով հակահայկական կամպանիա է իրականացնում: Տարբերությունն այն է, որ Վոլինկինը դեսպան է ու մնում է դիվանագիտական ձևակերպումների մեջ, իսկ ռուսական օֆիցիոզ քարոզչությունը հատում է նույնիսկ սանձարձակության սահմանը: Այս լույսի ներքո լուրջ մտավախություններ կան, որ Ռուսաստանն, օրինակ, կարող է սադրանք հրահրել հայ-ադրբեջանական հակամարտության գոտում` դա վերագրելով Հայաստանի եվրաինտեգրմանը:
Մյուս կողմից` ուղղակի ողորմելի են ռուսական կողմի արխայիկ պատկերացումներն անվտանգության մասին: Ժամանակակից, գլոբալացվող աշխարհում անվտանգության համակարգերի հիմքում ժողովրդավարությունն ու հումանիտար իրավունքն են: Այս համատեքստում հենց Շրջանակային համաձայնագիրն է երաշխավորում Հայաստանի անվտանգությունը, մանավանդ, որ փաստաթղթում խիստ համարժեք գնահատական կա նաև ԼՂ խնդրին` տողատակում ունենալով ռեգիոնալ անվտանգության համատեքստը: Ժամանակակից Ռուսաստանը, դժբախտաբար, ասոցացվում է ոչ թե անվտանգության երաշխավորի, այլ` անկանխատեսելիության, ագրեսիվ քաղաքականության հետ: Ռուսաստանի դեսպանը դարձյալ քննադատել է Արևմուտքի «կամ, կամ»-ի մոտեցումն` ակնհայտորեն մանիպուլացնելով հասարակական կարծիքը, որովհետև ոչ 2013թ-ին, ոչ էլ այսօր Հայաստանը կամ որևէ այլ երկիր չեն կարող միաժամանակ լինել մաքսային երկու միության կամ ռեժիմի մեջ:
Այսինքն` 2013-ին Եվրամիության դիրքորոշումը համարժեք և հստակ է եղել և այսօր էլ մնում է նույնը, որովհետև Հայաստանը Բրյուսելի հետ կնքել է անհամեմատ ավելի համեստ համաձայնագիր, որում բացակայում է տնտեսական հատվածը: Արձանագրենք ուրեմն, որ այսօր էլ գոյություն չունի «և, և»-ի մոտեցում` ինչքան էլ այդպես մատուցեն Մոսկվայում ու դա շուտասելուկի պես կրկնեն Երևանում:
Նույնիսկ տնտեսական համատեքստից դուրս` աշխարհայացքային, արժեքային հարթության վրա «և, և»-ը բացառվում է, որովհետև անհնար է ներդաշնակություն ժողովրդավարության և ավտորիտարիզմի միջև:
