Այլ տեղում Թուրքիան է և Հայաստանը ՀԱՊԿ-ին այլընտրանք չունի, այլ տեղում անելիք չունի: Հայ-ռուսական միացյալ զորախմբի մասին համաձայնագրի քննարկմանն այդ միտքը «կարմիր թելով» անցնում էր ՀՀԿ-ականների ելույթներում և այսպես ասած հակափաստարկներում, որ հնչում էր ի պատասխան ընդդիմության, ավելի կոնկրետ ԵԼՔ դաշինքի քննադատության:
Մի կողմ թողնենք հայ-ռուսական միացյալ զորախմբի ռազմա-քաղաքական բաղադրիչը, դրա անհրաժեշտությունը, հիմնավորվածությունը, Հայաստանի համար հուսալիության հեռանկարը և այլն: Թեև հենց այն, որ ՀՀԿ-ի հիմնական փաստարկը դարձել է Թուրքիային մատնացույց անելը, արդեն իսկ այդ համաձայնագրի հիմնավորվածության մեղմ ասած բավականին մեծ խնդրի առկայության վկայություն է:
Բայց դիտարկենք հենց այն, ինչ ասվում է Թուրքիայի և ՀԱՊԿ-ին այլընտրանք չունենալու մասով, որի տողատակում ակնարկներն են, որ Թուրքիան ՆԱՏՕ անդամ է: Պարզ հարց է առաջանում՝ Հայաստանը միայն ա՞յդ պատճառով է ՀԱՊԿ-ում, և եթե Թուրքիան այևս չլինի ՆԱՏՕ-ի անդամ, ապա դա նշանակու՞մ է արդյոք, որ ՀՀԿ-ն անվարան կերպով կքննարկի ՀԱՊԿ այլընտրանքը: Բայց, դրանից բացի, բերվում է իբրև թե փաստարկ, որը այլ բան չէ, քան ՆԱՏՕ-ի հետ Հայաստանի ռազմավարական նշանակության հարաբերությունը հարվածի տակ դնող անզգույշ քայլ, եթե չկա որևէ դիտավորություն:
Հայաստանի հանդեպ ՆԱՏՕ-ի քաղաքականությունն անցնող տարիներին բացարձակապես չի դրսևովել մի օրինակով, երբ Թուրքիայի գործոնը հանգեցրել է Հայաստանի հանդեպ ՆԱՏՕ-ի որևէ խնդրահարույց վերաբերմունքի: Ավելին, նույնիսկ նախորդ տարի, երբ Գերմանիայի խորհրդարանը ընդունեց հայերի ցեղասպանությունը ճանաչող բանաձև, ՆԱՏՕ-ի գլխավոր քարտուղարը Թուրքիայի բողոքներին ի պատասխան հայտարարել էր, որ Անկարային առաջարկում է գնալ Հայաստանի հետ հարաբերությունը կարգավորելու:
Ընդ որում, ի տարբերություն Ռուսաստանի, որը դրա փոխարեն, Թուրքիային առաջարկում էր կարգավորել հարաբերությունն իր հետ՝ եթե ուզում է ազատվել հայկական հարցի գլխացավանքից: ՀՀԿ-ականները մատնացույց են անում Թուրքիայի ՆԱՏՕ-ի անդամակցությունը, բայց չգիտես ինչու մոռանում են, որ Հայաստանի իբրև թե ռազմավարական դաշնակից Ռուսաստանը նույն Թուրքիային վաճառում է իր նորագույն հակաօդային պաշտպանության համակարգերից, որոնք կարող են շատ հանգիստ կերպով ծառայության դրվել նաև Ադրբեջանի համար: Թեև, ինչի մասին է խոսքը, եթե Ռուսաստանը Հայաստանի իշխանության ընդամենը անզօր ու քաղաքականապես անատամ հայտարարությունների ուղեկցությամբ միլիարդավոր դոլարների սպառազինություն է մատակարարում Ադրբեջան, հայկական կյանքեր արժեցող այդ մատակարարումները բնորոշելով իբրև ռազմաարդյունաբերական բիզնես:
Ադրբեջանի հետ մահաբեր բիզնես անող Ռուսաստանի և դրա գլխավորած բլոկների հետ Հայաստանը չգիտես ինչու գործ ունի, ՀՀԿ-ականների կամոք, իսկ ահա այնտեղ, որտեղ կա Թուրքիան՝ Հայաստանը գործ չունի: Խնդիրներն ու երևույթները անկասկած միագիծ չեն, դրանք բազմագույն են և բազմաշերտ, սակայն այդ ամենով հանդերձ Հայաստանի իշխող մեծամասնությունն անցել է միագիծ փաստարկման մի այնպիսի դաշտ, որտեղ իրավիճակը պարզապես զավեշտալի կլիներ, եթե խոսքը չվերաբերեր Հայաստանի միջազգային հեղինակությանն ու վստահելիությանը և ազգային անվտանգության հարցերում համարժեքությանը:
Բանն այն չէ, որ Հայաստանը կարող է Ռուսաստանի հետ կապել անվտանգության որոշակի հույսեր և ձեռք բերել պայմանավորվածություններ, չնայած շոշափելի ռիսկերին: Արդարացված է դա, թե ոչ, վտանգներ է ավելի պարունակում, թե ոչ, մեծ հաշվով քաղաքական խնդիրներ են, որոնք կարող են որոշակիորեն վերահսկվել նաև պարզապես ներքին դիսկուրսի, ներքին բանավեճի և քննարկումների միջոցով: Բուն խնդիրը այն անօգնականությունը, միաժամանակ նաև Թուրքիայի հարցում ՆԱՏՕ-ի հանդեպ անզգուշությունն է, որ իր «փաստարկներում» ցուցաբերում է իշխող մեծամասնությունը, միջազգային քաղաքականության մեջ թողնելով պարզապես աշխարհաքաղաքական անմեղսունակության տպավորություն: Դա է ամենավտանգավորը հայ-ռուսական միացյալ զորախմբի, և ընդհանրապես Հայաստանի անվտանգությանն առնչվող որևէ հարցի պարագայում:
