Հայաստանը չի կարող պոկվել այն տարածությունից, որտեղ ապրել է 20 տարի, Ստրասբուրգում հայտարարեց Սերժ Սարգսյանը` նկատի ունենալով Ռուսաստանի հետ հարաբերությունը և ասելով, որ այդ մասին հենց սկզբից զգուշացրել են եվրոպացի գործընկերներին:
Սերժ Սարգսյանն, իհարկե, սխալ է հաշվել՝ ոչ թե 20, այլ մոտ 90 տարի: 20 տարիների ընթացքում խորացել է ենթակառուցվածքային կախվածությունը Ռուսաստանից, սակայն 70 տարիների ընթացքում խորացել է ավելի զորեղ մի գործոն՝ մտավոր կախվածությունը: Եթե չլիներ մտավոր կախվածության այդ գործոնը, ապա 20 տարիները Հայաստանը անկախ պետություն կայացնելու հարցում կկարողանար օգտագործել շատ ավելի արդյունավետ և ապահովել ինքնիշխանության առավել հուսալի մեխանիզմների առկայություն:
20 տարիները հետևանք են այն 70 տարիների, որոնք 1990-ականների սկզբին ֆիզիկապես հաղթահարվեցին, սակայն մտածողության առումով խորհրդային ռևանշը շատ արագ տեղի ունեցավ, ավելի արագ, քան կհասցներ կրիտիկական աստիճանի հասնել անկախության սերունդը, քան անկախությունը կհասցներ ֆիզիկական վիճակից վերածվել հոգեբանական, մտավոր մի վիճակի, որն արդեն անշրջելի է դարձնում մի քանի հիմնարար հարցեր: Դրանից հետո իրադարձությունների զարգացումը ընդամենը հետևանքն էր այն ռևանշի, որ ունեցավ խորհրդային մտածողությունը Հայաստանում: Այդ ընթացքը ունեցավ ողբերգական դրսևորումներ, հասցրեց պետությունը արյունոտ խայտառակությունների: Այսինքն` անկախությունը շատ դաժան վճարեց այդ ռևանշի համար: Այս անգամ արյուն չկար, թեև, իհարկե, ցանկության դեպքում այդ մասով խնդիր էլ չէր լինի Խորհրդային Միության պատիվն ու արժանապատվությունը ստանձնելու ելած Ռուսաստանի համար:
Այս ամենը, սակայն, Սերժ Սարգսյանին չեն կարող արդարացնել: Ոչ միայն այն պատճառով, որ նա ինքը սովետական մտածողության կրողներից է և ռևանշի ակտիվ մասնակիցներից մեկը: Թեև այդքանն էլ բավական է, որպեսզի այդ ամենում հսկայական տեղ ունենա Սերժ Սարգսյանի անձնական պատասխանատվությունը: Հարցը տվյալ դեպքում այն է, որ Հայաստանի Հանրապետության առաջընթացի և մրցունակության մասին անկեղծորեն մտածող ցանկացած նախագահ պետք է ոչ թե արդարանա 20 կամ 70 տարիներով, այլ գործուն քայլեր ձեռնարկի «անկախության ռևանշի» համար: Բայց Սերժ Սարգսյանն ընդունակ չեղավ այդ քայլերին, որովհետև նրա ընդունակությունները ձևավորվել են սովետական համակարգում, և դրանք, բնականաբար, պետք է ծառայեն այդ համակարգի պահպանմանը` անկախ այդ համակարգի իրավակազմակերպչական ձևից:
Ոչ թե Հայաստանը չի կարող կտրվել տասնամյակների տարածությունից, այլ Հայաստանում իշխանության չեն այն մարդիկ, որոնք կարող են անել այդ բանը, որոնք գիտակցում են պետության առաջընթացի համար դրա անհրաժեշտությունը: Իսկ Հայաստանում այդ մարդիկ իշխանության չեն, նաև չունեն քաղաքական իշխանություն և ազդեցություն, որովհետև Հայաստանը չի կտրվել մտածողության սովետական տարածությունից:
Ստացվում է փակ շղթա, որում հայտնվել է Հայաստանի Հանրապետությունը: Ո՞վ է ճեղքելու այդ շղթան: Ազնիվ քաղաքացիները, անկեղծ քաղաքական կամ քաղաքացիական մարտիկները Հայաստանում բավականաչափ շատ են, սակայն տարբեր են պատկերացումներն ու առաջնահերթությունները: Ընդ որում` քիչ է դրանք ի մի բերելու ժամանակը: Ներկայումս այդ ռեսուրսի շարքում ճեղքման ռեսուրսի կրողները՝ մտավոր, բարոյահոգեբանական, կամային, կարծեք թե ցաքուցրիվ են: Նրանք բաժանված են տարբեր գծերով՝ գաղափարական, կազմակերպական, անձնական և այլն, ինչն էլ հանգեցնում է ռեսուրսային հատկանիշների անարդյունավետության: Այդ բաժանումը առավել զգալի է դառնում այն պատճառով, որ նրանք շատ չեն: Հետևաբար` այդ քիչ ռեսուրսի միավորման գործընթացը Հայաստանի համար դառնում է կենսական անհրաժեշտություններից մեկը:
Սա չափազանց բարդ գործընթաց է, որովհետև սովետական համակարգն ինքը խորքային առումով պահպանելով ինքզինքը` որոշակի պատկերացումների և ընկալումների առումով, այնուհանդերձ, հաջողությամբ է ադապտացվել ժամանակին, լուծելով ինքնապահպանության խնդիրը ժամանակակից ինֆորմացիոն-տեխնոլոգիական միջավայրում: Այսինքն, ինքնապահպանման անմիջական գործիքներին՝ պետական կառավարման համակարգ ներթափանցած երիտսովետական մտավորականություն, ռազմաֆեոդալներ, օլիգարխիա և քրեական հեղինակություններ՝ ժամանակի ընթացքում բուրժուադեմոկրատական փաթեթավորմամբ, ժամանակի ընթացքում ավելացան քաղաքացիա-քաղաքական տարատեսակ բջիջներ, որոնք կատարում են հակաօդային պաշտպանության ջերմային միջոցների դերը, երբ օդանավը արձակում է իր հետևից՝ բաց թողնված ջերմային հրթիռին այլ թիրախի ուղղությամբ շեղելու, մոլորեցնելու համար:
Բայց, դա մեկն է մարտահրավերներից, որ պետք է հաղթահարել: Հակառակ դեպքում, Հայաստանն ինքն է հայտնվում ջերմային հրթիռը շեղող միջոցի դերում, որը հարկ եղած դեպքում Ռուսաստանը բաց կթողնի իր վրա արձակված «հրթիռները» շեղելու համար:
