«Առաջին լրատվական»-ի զրուցակիցն է Եվրախորհրդարանի պատգամավոր, Եվրոպական պահպանողականների և ռեֆորմիստների (ԵՊՌ) կուսակցության անդամ, Եվրախորհրդարանի ԵՊՌ խմբի արտաքին գործերի կոմիտեի խոսնակ, ՆԱՏՕ-ի խորհրդարանական վեհաժողովի հետ հարաբերություններով զբաղվող պատվիրակության փոխնախագահ, Արտաքին գործերի կոմիտեի անդամ, ԵՄ-Հայաստան բարեկամական խմբի անդամ, բրիտանացի քաղաքական գործիչ Չարլզ Թաննոքը:
– Պարոն Թաննոք, օրերս ԵԽ արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովում Ձեր գործընկերների հետ քննարկեցիք Հայաստանի հետ հատուկ համաձայնագրի մշակումը, համաձայն որի` Հայաստանը կհամագործակցի ԵՄ գործակալությունների հետ տարբեր ոլորտներում: Ի՞նչ է համաձայնագիրն իրենից ներկայացնում:
– Այդ համաձայնագիրը Եվրոպական հարևանության քաղաքականության ավելի լայն շրջանակի մի մասն է և ուրվագծում է հնարավորություն Հայաստանի համար՝ մասնակցելու տարբեր ոլորտներում ԵՄ տարբեր ծրագրերի, որոնք հետագայում կապահովեն մշակութային, կրթական, բնապահպանական, տեխնիկական և գիտական կապերի, ինչպես նաև ուղիղ մարդկային շփումների և ոլորտային համագործակցության հնարավորություններ: Մինչ մի որևէ ոլորտում աշխատանք սկսելը կողմերը համաձայնության հուշագիր են ստորագրում՝ նախանշելով միասնական նպատակները և պայմանները, որոնք պետք է որ ձեռք բերվեն: Չնայած համաձայնագիրն իր բնույթով տեխնիկական է, այն ապահովում է Հայաստան-ԵՄ հարաբերությունների խորացման մի որոշակի քաղաքական մակարդակ:
– Հայաստանը պատրաստակամ է ԵՄ-ի հետ շարունակել քաղաքական համագործակցությունը, այսինքն՝ ՀՀ-ԵՄ բանակցություններից պահպանել քաղաքական մասը: Այդ մասին ԵԽԽՎ-ում բարձրաձայնեց նաև ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանը: Չե՞ք կարծում, որ քաղաքական համագործակցության բացակայությամբ ԵՄ-ն ՌԴ-ին հնարավորություն է տալիս ուժեղացնել իր թե՛ տնտեսական, թե՛ քաղաքական ազդեցությունը Հայաստանում: Ինչո՞ւ ԵՄ-ն չի մտածում Հայաստանին «հատուկ ասոցացված երկրի» կարգավիճակ շնորհելու մասին: Շատ փորձագետեր պնդում են, որ Հայաստանի հետ քաղաքական համագործակցությունը պահպանելը կօգնի հետագայում այդ համագործակցությանն ավելացնել տնտեսականը, երբ Հայաստանը ձախողվի ՄՄ-ում:
– ԵՄ-ն առայժմ պնդում է, որ ԽՀԱԱԳ պայմանագիրը ՄՄ-ի հետ անհամատեղելի է և քանի որ ԽՀԱԱԳ-ն ԱՀ-ի անբաժանելի մասն է, ուստի ԱՀ չի կարող Վիլնյուսում նախաստորագրվել: Ամեն դեպքում, Յալթայում եվրահանձնակատար Շտեֆան Ֆյուլեն արդեն նշել է, որ ԵՄ-ն պատրաստ է խոսել Հայաստանի հետ մեկ այլ շրջանակի շուրջ, որը կարող է զարգացվել: Բնականաբար, ԵՄ-ն չի կարող և չի դադարեցնի համագործակցությունը Հայաստանի հետ, քանի որ դա, ինչպես Դուք շատ ճիշտ նշեցիք, Հայաստանը կգցի Ռուսաստանի ձեռքերի մեջ: Կարևոր է, որ շարունակենք համագործակցությունը տարբեր մակարդակներում և միևնույն ժամանակ շարունակենք աշխատել միասին՝ մշակելով նոր համաձայնագիր, որը կներառի այն ամենն, ինչին Հայաստանը հասել է չորս տարիների բանակցությունների արդյունքում:
– Պարոն Թաննոք, Հայաստանում Ռուսաստանի նախկին դեսպան Վյաչեսլավ Կովալենկոն օրերս հայտարարել էր, որ Ռուսաստանը պետք է Հայաստանում «ռուսամետ էլիտա» ձևավորի: Ըստ նրա՝ Արևմուտքը հայ հասարակության հետ մեծ աշխատանք է կատարում հակառուսական տրամադրություններ ձևավորելու ուղղությամբ, և Ռուսաստանը պետք է ինչ-որ բան հակադրի դրան: Այսինքն՝ նույն խնդիրն այս ոլորտում կառաջանա այն դեպքում, երբ ԵՄ-ն դադարեցնի իր ակտիվ աշխատանքները: Ներկայումս ինչպե՞ս եք տեսնում ԵՄ-ի աշխատանքը հայաստանյան քաղաքացիական սեկտորի հետ:
– Ինչպես արդեն ասացի, ԵՄ-ն չի թողնի Հայաստանը: ԵՄ գործիչները շատ լավ գիտեն, որը ՌԴ-ն ճնշումներ է գործադրել Հայաստանի նկատմամբ, իսկ ԵԽ-ն թեև անուղղակի կերպով, բայց նշել է «Արևելյան գործընկերության» երկրների նկատմամբ ռուսական ճնշումների մասին: Հուսով եմ, որ ներկայիս հարաբերությունները կպահպանվեն, և կողմերը կփորձեն կապիտալիզացիայի ենթարկել և շարունակել զարգացումը, որը Հայաստանի հետ բանակցությունների արդյունքում ձեռք է բերվել, և որևէ նոր համագործակցության շրջանակ կզարգացնեն:
