Պետական գույքի մասնավորեցման 2017-2020թթ. կառավարության ծրագրում սեփականաշնորհման ենթակա 47 ընկերության ցանկում ընդգրկված են նաև մի շարք բուժհաստատություններ, այդ թվում նաև առողջապահության նախարարության «Ճառագայթային բժշկության և այրվածքների գիտական կենտրոն»-ը, որի ղեկավար, դաշնակցական Նորայր Դավիդյանը խստորեն քննադատել է կենտրոնը մասնավորեցնելու ծրագիրը՝ հայտարարելով, թե այն երկրի համար ռազմավարական և սոցիալական նշանակություն ունի, Հայաստանում նման ուղղվածության միակ կենտրոնն է, և չի կարելի դա վաճառել։
«Առաջին լրատվական»-ի հետ զրույցում անդրադառնալով վերոնշյալ կենտրոնի մասնավորեցման հարցին ու դրա շուրջ հնչող քննադատություններին՝ առողջապահության նախկին նախարար Արարատ Մկրտչյանը շեշտեց.
«Եզակի, ռազմավարական կամ չգիտեմ ուրիշ ինչ բառեր․․․ դրանք խորհրդային ժամանակի խոսքեր են․ասենք ի՞նչ է նշանակում ռազմավարական, արդյո՞ք ՀՀ կառավարության այդպիսի որոշում կա, որ այս կամ այն բուժհիմնարկն ունի ռազմավարական նշանակություն, եթե իրականում կա այդպիսի որոշում, ապա դրա ձևակերպումը պիտի հստակ տան, որ հասկանանք, թե ինչ ասել է ռազմավարական բուժհիմնարկ։
Երկրորդը՝ եզակին ո՞րն է, եթե ասում են, որ այս կամ այն բուժհիմնարկը եզակի է, ապա դա արդեն իսկ շատ վատ է։ Ի՞նչ է, հիմա ուրիշ հիվանդանոցների վիրաբուժական բաժանմունքներում այրվածք չե՞ն բուժում, իհարկե, բուժում են, որովհետև այրվածքաբանությունը եզակի բան չէ։ Հարգում եմ պարոն Դավիդյանին, բայց այնպես չի, որ բժշկության մեջ այրվածք բուժելը եզակի բան է համարվում, իսկ ինչ վերաբերում է ճառագայթաբանության խնդիրներին, ապա դա պետության կողմից պատվիրված լիազորություն է։
Թող իզուր տեղը աղմուկ-աղաղակ չանեն, անիմաստ բաներ են դրանք։ Բոլորը մտավախություն ունեն, որ հանվելու է աճուրդի, և շենք-շինությունների տերեր են դառնալու օլիգարխները, դրա վրա են կենտրոնանում, բայց հոգու խորքում բոլորն են ապապետականացմանը կողմ։ 10 բուժհիմնարկ ապապետականացվելու է, բայց մենք, բացի Դավիդյանից, ուրիշ ինչ-որ մեկի դժգոհությունը լսե՞լ ենք, իհարկե ո՛չ»։
Պարոն Մկրտչյանը, առհասարակ, շատ դրական է գնահատում բուժհիմնարկների մասնավորեցումը, սակայն նաև մի կարևոր հանգամանքի վրա է ուշադրություն հրավիրում.
«Երևանում կան բազմաթիվ սեփականաշնորհված կամ, որ ավելի ճիշտ է ասել, ապապետականացված բուժհիմնարկներ, որոնցից շատերը համարվում են լավագույն բժշկական օգնություն և ծառայություն մատուցողներ, իսկ այս 10 բուժհիմնարկները, որոնք ընդգրկված են մասնավորեցման ցանկում, դրանց պարագայում չկա որևէ տեղեկատվություն, թե դրանց ապապետականացման գործընթացն ինչպես է իրականացվելու, կառավարությունը, ի դեմս առողջապահության նախարարության, այդ ամենը պահում է շատ փակ՝ չհանրայնացնելով ծրագրային մոտեցումները այդ հարցում»,- ասաց նա։
Արարատ Մկրտչյանի խոսքերով՝ 2001թ. կառավարության կողմից հաստատվել է առողջապահության բնագավառի ապապետականացման ծրագիր, և մի շարք բուժհիմնարկներ, որոնք այսօր ոչ պետական են, այդ ծրագրի հիման վրա են սեփականաշնորհվել։ Ծրագրում մատնանշվել է երկու կարևոր հանգամանք, մասնավորապես.
«Բուժհիմնարկների սեփականաշնորհումը չի հետապնդելու ֆիսկալ էֆեկտ, այսինքն՝ դրանց սեփականաշնորհման հետևանքով բյուջեի համալրման խնդիր դրված չէ, և դրանց գնահատված գնի 20 %-ի չափով բաժնետոմսերը տրվել են տվյալ բուժհիմնարկի աշխատողներին, այսինքն բուժհիմնարկի սեփականատերը ապապետականացման առաջին փուլում եղել է այդտեղի կոլեկտիվը։ Դրանից հետո է, որ մեր երկրում բաժնետոմսերի շուկայի բացակայության պայմաններում գլխավոր բժիշկները , բաժնի վարիչները իրենց աշխատակիցներից գնել են բաժնետոմսերը և դարձել են միանձնյա կամ 3-4 հոգով սեփականատեր։ Այսինքն՝ ծրագրի նպատակը եղել է ոչ թե բուժհիմնարկների ապապետականացման միջոցով փող տանել ու լցնել պետբյուջե, այլ կոլեկտիվին տալ հնարավորություն՝ կառավարելու այդ հաստատությունը և միաժամանակ բժշկական օգնություն կազմակերպելու։
Եթե հիմա էլ նման ծրագրով ապապետականացումը տեղի ունենա, և բուժհիմնարկի աշխատակազմը բաժնետեր դառնա, ապա դա ինձ համար շատ նորմալ և ընդունելի պրոցես է։
Երկրորդը՝ այդ ծրագրում նախատեսված էր, որ ապապետականացման ընթացքում աշխատակազմի հետ կնքվում էր պայմանագիր՝ երկարատև բուժօգնություն իրականացնելու տեսնկյունից, այսինքն՝ ինքնին պրոցեսը պարտադրում էր նաև բուժծառայություններ մատուցել՝ 10, 20 կամ ավելի տարիներով՝ կախված այն բանից, թե կառավարության կողմից որ բուժհիմնարկի հետ ինչ պայմանագիր էր կնքվում։
Ճիշտ է, այս ծրագիրն ընդունվել է 2001թ., և պահանջերն ու օրենսդրությունը փոխված կլինեն, բայց այսպիսի մոտեցումներով ընդհանուր գաղափարը ծրագրի կարող է իրականացվել, և համակարգում էլ ոչ մի դժգոհություն այլևս չի լինի»,-համոզմունք հայտնեց նախկին նախարարը։
Վերջինիս դիտարկմամբ՝ նախ աշխարհի ոչ մի կապիտալիստական երկրում չես կարող գտնել մի որևէ շենք, որը կպատկանի պետությանը, յուրաքանչյուր շենք պիտի ունենա սեփականատեր, որն իր հերթին ունի բուժհիմնարկ, իսկ եթե ցանկություն կա, որպեսզի պետության կողմից երաշխավորված բուժօգնության ծրագրերը նորմալ ընթանան, ապա պետք է պայմանագիր կնքվի այդ բուժհիմնարկի հետ՝ կլինի դա սեփական, թե հիմնադրամի տեսքով՝ կարևոր չէ։ Ըստ նրա՝ այլ խնդիր է, թե նման դեպքում պետությունը որքանով է պաշտպանում իր քաղաքացու շահերը, հակառակ դեպքում՝ պետական կամ սեփական պատերի ներսում է կատարվում բուժօգնությունը, Մկրտչյանի պնդմամբ՝ էական չէ։
«Օրինակ՝ Երևանում կա ֆիզիոթերապիայի և կուրորտաբանության ինստիտուտ, բայց դա պետության կողմից պահվելու ինչ մի բան է որ, իմաստը ո՞րն է դրա։ Պետք է սեփականաշնորհել դա, եթե կգոյատևի՝ շատ լավ է, եթե ոչ՝ ուրեմն թող փակեն։ Երևանում գտնվող հիվանդանոցների կեսը եթե վաղն իսկ փակվեն, ապա հավատացած եղեք, որ առանց դրանց էլ առողջապահության համակարգն իր բուժօգնության ծառայությունների մատուցումը շատ հանգիստ կարող է շարունակել։
Կամ մեկ ուրիշ օրինակ բերեմ՝ ունենք ուռոլոգիայի կենտրոն, որը նախկինում սարսափելի վիճակում էր գտնվում, քիչ էր մնում՝ այդ շենքը փլվեր, կեղտի ու գարշահոտության մասին էլ խոսք չկա, բայց հիմա կարող են այցելել և տեսնել, թե ինչքան է փոխվել, բարելավվել՝ 10 տարուց ավել սեփականաշնորհված է, կոլեկտիվն է սեփականատերը, ու գնացեք տեսեք ինչ բարձր որակի բժշկական ծառայություններ են մատուցում։ Ունենք նաև մաշկաբանության և վեներալոգիայի կենտրոն, որը դեռևս ԽՍՀՄ տարիներից է մնացել, բայց այսօր մաշկային կամ վեներական խնդիրներ ունեցող գեթ մեկ հիվանդ չեք գտնի, որ հիվանդանոցում պառկելու խնդիր ունենա, այսինքն այդ հիվանդությունների բուժումը արդեն տասնամյակներ շարունակ հիվանդանոցային բուժման կարիք չունի, տեխնոլոգիաները փոխվել են, և ցանկացած պոլիկլինիկայում կա համապատասխան կաբինետ, որտեղ կարող են բուժում ստանալ այդպիսի հիվանդները, ուրեմն այդ հսկայական շենքը պահելու իմաստը ո՞րն է, ես չեմ հասկանում։ Փոխարենը՝ նման կենտրոնները կարելի է որպես բուժհիմնարկ վերացնել, աշխատակիցներին, ովքեր որ թոշակի պետք է արդեն գնան, ուղարկել թոշակի, իսկ մնացած կադրերին կամ տեղավորել այլ բուժհաստատություններում, կամ գործուղել մարզեր, որովհետև մարզերում հաստատ մասնագետների կարիքը կլինի, և ուղղակի որպես դատարկ շենք դա հանել աճուրդի ու վաճառքից ստացված գումարները կրկին ուղղել առողջապահության ոլորտի առաջնային խնդիրներից մեկը լուծելու վրա»,- շեշտեց մեր զրուցակիցն ու միևնույն ժամանակ հավելեց.
«Յուրաքանչյուր բուժհիմնարկ պետք է ունենա իր մաստեր-ծրագիրը, թե ինչ նպատակահարմարությամբ այն կարելի է օգտագործել, իսկ ապապետականացման այս ծրագիրը, որ կառավարությունը ներկայացրել է, դա փաստացի կառավարության աշխատելաոճն է. ասում են՝ եկեք ծախենք, բերենք փողը բյուջե լցնենք, ուրիշ խնդիր չունեն տղերքը»։
