Հայաստանում տնտեսական աճի տեմպերը դանդաղել են: Ամառային ամիսներն ավանդաբար համարվում են աճի ամիսներ, քանի որ այդ ընթացքում գյուղատնտեսական արտադրանքի ամենաբուռն շրջանն է: Իսկ մեր տնտեսության մեջ գյուղատնտեսությունն այն կարևոր ոլորտն է, որի դրական կամ բացասական զարգացումները միանգամից ազդում են տնտեսության ընդհանուր վիճակագրության վրա, հատկապես այս ամիսներին: Եվ ինչպես հունվար-մայիս ամիսներին, այնպես էլ հունվար-հունիսին՝ այսինքն 2017թ. առաջին կիսամյակում, այդ ոլորտում անկում է գրանցվել, ինչի արդյունքում էլ հավանաբար տնտեսական ակտիվության ընդհանուր աճն է նվազել:
Եվ այսպես, Ազգային վիճակագրական տվյալների համաձայն՝ այս տարվա առաջին վեց ամիսներին Հայաստանում գրանցվել է 6,1 տոկոս տնտեսական ակտիվություն, մինչդեռ նախորդ՝ հինգ ամսվա տվյալներով՝ այն 6,4 տոկոս էր: Իհարկե, տնտեսական աճ կա, բայց այս ամիս նատելիորեն դանդաղել է: Ինչպես նշեցինք, անկում է գրանցել գյուղատնտեսությունը՝ 1,4 տոկոսով այն դեպքում, երբ հենց հունիսից արտադրված գյուղմթերքը դուրս եկավ ներքին շուկա և արտահանվեց: Ճիշտ է, այդ ոլորտը նախորդ ամսվա համեմատ կտրուկ աճ է գրանցել, բայց դա այնքան մեծ չի եղել, որ նախորդ տարվա համեմատ կարողանար աճի տեմպ ապահովել: Բացասական ցուցանիշներ գրանցած հաջորդ ոլորտը շինարարությունն է, որտեղ ամբողջ 10 տոկոսով անկում է արձանագրվել, ինչն էլ իր հերթին է բացասական ազդեցություն թողել տնտեսական աճի տեմպերի վրա: Թերևս ամենամեծ բացասական ազդեցությունը: Մինչդեռ տարիներ առաջ շինարարությունն իր մինչև 40 տոկոս աճով ՀՀ տնտեսությանը երկնիշ աճ էր ապահովում:
Բայց հանուն արդարության պետք է փաստենք, որ այդ շինարարությունը բոլորովին էլ չէր բխում մեր ազգաբնակչության շահերից, այն պարզապես Ռոբերտ Քոչարյանի գլխավորությամբ այդ ժամանակվա վարչախմբի համար գերշահույթ ապահովելու նպատակ ուներ: Այդ շենքերում 1 քմ-ը արժեր 2000-4000 դոլար այն դեպքում, երբ մասնագետների վստահեցմամբ՝ ինքնարժեքն ընդամենը 300-400 դոլար էր: Բռնի ուժով տեղահանվեցին Հյուսիսային պողոտայի, Բյուզանդի, Արամի ու Կենտրոնի այլ հատվածների բնակիչները, որոնց տները քանդվեցին, այնպես ինչպես այս օրերին հողին հավասարեցվեց Ֆիրդուսու շուկան, և փոխարենը բարձրահարկ շենքեր կառուցվեցին, որոնք մինչև հիմա դեռևս թերբնակեցված են: Այն ժամանակ անգամ կարծիքներ էին հնչում, թե իշխանությունները պաշտոնյաներին ստիպում էին մեծ տարածքներ գնել այդ շենքերում, որպեսզի իրացնեին իրենց նորակառույցներն ու շահույթ ստանային: Ահա թե ինչու այդ բնակարանները չծառայեցին ՀՀ քաղաքացիների բնակարանային պահանջները բավարարելուն: Այս պատմական ակնարկը ընդամենը համեմատութան համար ներկայացրինք:
Իսկ ինչ վերաբերում է մեր օրերին, ապա շինարարության ու հատկապես բնակարանային շինարարության պահանջ կա: Հատկապես Երևանում: Բայց այդ ոլորտը աճ չի գրանցում, քանի որ ՀՀ գնողունակությունը բավականին ցածր մակարդակի վրա է: Բացի դրանից, յուրաքանչյուր տարի մոտ 40 հազար մարդու հաշվարկով արտագաղթ կա, ինչը նույնպես նվազեցնում է այդ պահանջարկը: Մինչդեռ շինարարությունն այն ոլորտներից է, որի զարգացումը կխթաներ մի շարք ապրանքների արտադրությունը, այն համակարգաստեղծ ոլորտ է, և արժե, որ ՀՀ կառավարությունը ծրագրեր մշակի այդ ոլորտը իրապես զարգացնելու համար և ոչ թե քոչարյանական ժամանակաշրջանի օրինակով արհեստական և բնակության համար ոչ հարմար թաղամասեր կառուցի: Եթե կառավարությունը իսկապես շահագրգիռ է մեր տնտեսության զարգացմամբ, ապա շինարարության անկման այս ցուցանիշը հակասում է Սերժ Սարգսյանի՝ ընդամենը երկու ամիս առաջ արած այն հայտարարությանը, թե մինչև 2040 թվականը մեր ազգաբնակչությունը պետք է հասնի 4 միլիոնի: Վիճակագրությունն առայժմ հակառակն է արձանագրում:
Եվ ահա այս խոշոր անկումներից հետո վիճվարճությունը 12,4 տոկոս աճ է գրանցել արդյունաբերության ոլորտում: Բայց այս դեպքում էլ նշենք, որ նախորդ՝ հնգամսյա ցուցանիշի համեմատ արդեն կիսամյակում այդ ոլորտի աճը դանդաղել է 2 տոկոսով: 0,9 տոկոսով դանդաղել են նաև արտաքին առևտրի ծավալները: Անկում է գրանցվել թե ներմուծման, թե արտահանման աճի տեմպերում: Եվ սա կրկին գյուղատնտեսական ապրանքների ակտիվ արտահանման շրջանում, որը մեկնարկել է հենց հունիս ամսին: Ընդ որում, հունիսին մայիսի նկատմամբ արտաքին առևտուրն ունեցել է 13,4 տոկոս անկում: Արտահանումը և ներմուծումն էլ՝ համապատասխանաբար 5,1 և 17,5 տոկոս անկում: Նույն կերպ հունիսին մայիս ամսվա նկատմամբ 3,4 տոկոս անկում է ունեցել նաև կիսամյակի կտրվածքով նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի նկատմամբ 12,4 տոկոս աճ գրանցած արդյունաբերության ոլորտը: Սա նշանակում է, որ հունիս ամիսն աճի տեսանկյունից, մեղմ ասած, այնքան էլ բարենպաստ չէ: Արտաքին առևտրի դեպքում պետք է նշենք, որ ներմուծումը շարունակում է գերակա լինել արտահանման նկատմամբ: Եվ 2017թ. առաջին վեց ամիսներին եթե արտահանվել է մոտ 994 մլն դոլարի արտադրանք, ապա ներմուծվել է կրկնակի՝ ավելի քան 1,8 մլն դոլարի ապրանք:
Այս թվային ցուցանիշները և մայիսի նկատմամբ հունիսին գրանցված անկումային միտումները գալիս են վկայելու, որ այս տարի խոստացված չափով տնտեսական աճի ապահովումն այնքան էլ իրատեսական չէ: Եվ եթե ամառային այս ակտիվ ամիսներին են անկումային միտումներ գրանցվում, ապա ինչ կարող է լինել արդեն տարեվերջին, երբ գյուղատնտեսությունը նորից կանգ կառնի: Եվ ինչպիսի ջանք պետք է գործադրի մեր ԱՎԾ-ն, որ կարողանա Ս.Սարգսյանի պահանջած կամ Կարեն Կարապետյանի ու նրա տնտեսական բլոկի պաշտոնյաների խոստացած 6-7 տոկոս աճն ապահովել: Եվ այստեղ ակամա հիշում ես Համաշխարհային բանկի կամ Արժույթի միջազգային հիմնադրամի կանխատեսումները, որոնք ընդամենը 2,5-2,7 տոկոս աճ են կանխատեսում: Հիշեցնենք, որ անցած շաբաթ Ս.Սարգսյանը Ռ-Էվոլիուցիային տված իր հարցազրույցում, մեկնաբանելով կանխատեսած, բայց չիրականացված տնտեսական աճի մասին հարցը, ասել էր, որ դրա համար էլ վարչապետներ և կառավարություններ են փոխվել:
