«Առաջին լրատվական»-ի զրուցակիցն է Ստոկհոլմի Կենտրոնական Ասիա-Կովկաս և Մետաքսի ճանապարհ կենտրոնի տնօրեն Սվանթե Քորնելը
– Պարոն Քորնել, ինչպե՞ս եք գնահատում Դովիլում Ռուսաստանի, Ֆրանսիայի և ԱՄՆ նախագահների հրապարակած հայտարարությունը ղարաբաղյան խնդրի կարգավորման վերաբերյալ: Ըստ Ձեզ` հայտարարությունը առաջ կմղի՞ ԼՂ կարգավորման գործընթացը, կողմերը կհանգե՞ն որևէ լուծման, թե՞ դա ոչ մի ազդեցություն չի ունենա գործընթացի վրա:
– Ես դեռ մանրամասնորեն չեմ ուսումնասիրել այդ փաստաթուղթը, բայց այն կարծես հուշում է, որ այս հակամարտության լուծումը ավելի ու ավելի վտանգավոր է դառնում: Ահա թե ինչու ենք ականատես լինում, որ մի քանի առիթներով Մինսկի խմբի համանախագահները նման հայտարարություն են անում: Իրականում հակամարտության լուծմանն ուղղված որևէ փոփոխություն չեմ տեսնում դիվանագիտական նախաձեռնությունների մակարդակում: Թվում է, թե ոչ մի պատրաստակամություն չկա, հատկապես ԱՄՆ վարչակազմի մոտ, լրջորեն զբաղվելու հակամարտության լուծմամբ: Ինչպես գիտենք, Ռուսաստանի կառավարությանն է թույլատրվել ղեկավարել այս գործընթացը, սակայն ես չեմ կարծում, որ հավանական է Ռուսաստանի հաջողությունը այս առումով, քանի որ այն չունի Ադրբեջանի իշխանությունների վստահությունը, կարծում եմ` նույնիսկ Հայաստանում մարդիկ չգիտեն և մտահոգ են, թե ինչ մտադրություններ ունի Ռուսաստանը այս հակամարտության մեջ: Ես որևէ փոփոխություն չեմ տեսնում, դժբախտաբար:
– Իսկ ի՞նչ կասեք այն մասին, որ ՄԽ համանախագահող երկրների նախագահները հայտարարել են, որ հետամուտ են լինելու, որ կողմերը կատարեն ստանձնած պարտավորությունները…
– Մինչև չտեսնեմ, որ այդ բանավոր արված հանձնառությունը իրական դիվանագիտական ջանքերի է վերածվում, ես չեմ հավատա և չեմ համոզվի: Իրական դիվանագիտական ջանքեր ասելով` ես նկատի ունեմ, որ ունենք Մինսկի խմբի գործող մեխանիզմում որոշակի փոփոխություններ անելու կարիք: Մինսկի խումբը գործում է միջին կարգի դիվանագետների մակարդակով: Այս հակամարտությունը երբեք չի լուծվի այդ մակարդակում` «կրտսեր» ներկայացուցիչների կողմից: Հակամարտության լուծման հասնելու համար պետք է ունենալ լուրջ, բարձր մակարդակի քաղաքական անցյալ ունեցող բանակցողներ` համանախագահող կամ այլ երկրներից ներգրավված: Ցավոք, նման բան դեռ չի եղել: Հնարավոր է, որ որևէ շարժ տեղի ունենա, սակայն ես այդ հարցով զբաղվում եմ արդեն մոտ 16 տարի, և հաճախ են լինում խանդավառված պոռթկումներ, թե շուտով լուծում է լինելու, ապա ստանձնած պատրաստակամության մասին նոր հայտարարություններ են արվում, սակայն քանի դեռ իրական քայլեր չեն անում, համանախագահները հաջողության չեն հասնի:
– Հայտնի է, որ հակամարտող երկրների նախագահները հունիսի 25-ին հանդիպելու են Ռուսաստանի Կազան քաղաքում: Մի շարք փորձագետների կարծիքով, հիմնական սկզբունքների մասին փաստաթուղթ է ստորագրվելու երկու կողմերից: Ի՞նչ ակնկալիքներ ունեք այդ հանդիպումից:
– Ես մեծ հույսեր չեմ փայփայում: Հավանական է, որ որևէ փաստաթուղթ կստորագրվի, սակայն այս պահին Հայաստանի և Ադրբեջանի սահմանին պատերազմական լարվածությունը ավելի թեժ է, քան, ասենք, մեկուկես տարի առաջ: Այսինքն` մի կողմից բարձրացել է բանակցային գործընթացում ներգրավվածության մակարդակը, սակայն մյուս կողմից` վատթարացել է իրավիճակը շփման գծում: Ուստի ես շարունակում եմ մտահոգ լինել այս հակամարտության լուծման համար:
– Ի՞նչ կասեք Ռուսաստանի արտաքին քաղաքականության մեջ տեղի ունեցած փոփոխությունների մասին: Օրինակ` Իսրայելա-պաղեստինյան հակամարտության հարցում Ռուսաստանը փոխեց իր դիրքորոշումը և հայտարարեց, որ ՀԱՄԱՍ-ը պետք է ճանաչի Իսրայելի պետությունը: Չե՞ք կարծում, որ այսպիսի արմատական փոփոխությունը կարող է ազդեցություն ունենալ նաև այլ հակամարտությունների վրա:
– Ո՛չ, չեմ կարծում և կասեմ ինչու: Վերջին մի քանի ամիսների ընթացքում միջազգային հարաբերությունների ընդգրկուն հարցերի շուրջ Ռուսաստանը համագործակցությանն ավելի կողմ է եղել: Իսրայելա-պաղեստինյան հարցում, ռազմական պաշտպանության հարցում և այլ բազում հարցերում Ռուսաստանը ավելի բաց է եղել համագործակցության համար: Դժբախտաբար, նախկին խորհրդային տարածքում չկա փոփոխություն Ռուսաստանի քաղաքականության մեջ: Չկա փոփոխություն Ռուսաստանի քաղաքականության մեջ Վրաստանի, Ղրղզստանի, Մոլդովայի, Ուկրաինայի հանդեպ:
– Ի՞նչ կասեք Իրանի մասին: Իրանի նախագահ Մահմուդ Ահմադինեժադն այցելելու է Հայաստան հունիսի 6-ին: Ի՞նչ եք կարծում, ի՞նչ դեր է ունենալու Իրանը հակամարտության լուծման հարցում:
– Չեմ կարծում, որ Իրանը որևէ դեր կկատարի այս հարցում, որովհետև նախ Ռուսաստանին և Արևմուտքին դա ձեռնտու չէ: Երկրորդ` Իրանի և Ադրբեջանի հարաբերությունները զգալիորեն վատացել են վերջին մի քանի ամիսների ընթացքում, ուստի Իրանի` հակամարտության շուրջ բանակցություններում ներգրավման որևէ հեռանկար չեմ տեսնում:
