Սևանա լճից լրացուցիչ 100 մլն խմ ջուր բաց թողնելու և այն օրենքով նախատեսված 170 մլն խմ-ից 270 խմ-ի հասցնելու կառավարության առաջարկության շուրջ բարձրացրած քննադատությունը բավականին հետաքրքիր նման այլ առաջարկություններ է ի հայտ բերում: Պարզվում է՝ վարչապետ Կարեն Կարապետյանը դեռևս հունվարին էլ է առաջարկել առաջիկա երեք տարիներին Սևանից լրացուցիչ 1 մլրդ խմ ջուր բաց թողնել: Այդ մասին ահազանգում են բնապահպանները, բայց դրա վերաբերյալ որևէ պաշտոնական տեղեկություն չգտնվեց: Ընդամենը կա շատ կարճ մեկնաբանություն, որ բնապահպանության նախարար Արծվիկ Մինասյանը չի համաձայնել վարչապետի այդ առաջարկության հետ:
Կ. Կարապետյանի այդ առաջարկության վերաբերյալ մեծ դժվարությամբ մեզ հաջողվեց կցկտուր տեղեկություններ ստանալ բնապահպանության նախարարությունից, որտեղից էլ պատասխանեցին, որ հունվարի 30-ին կառավարությունում գերատեսչական տարեկան հաշվետվությունը ներկայացնելու հերթը եղել է նախարար Արծվիկ Մինասյանինը:
Նիստի ընթացքում վարչապետը էներգետիկ ենթակառուցվածքների և բնական պաշարների նախարար Աշոտ Մանուկյանին և գյուղատնտեսության նախարար Իգնատի Առաքելյանին հանձնարարել է համատեղ ներկայացնել Սևանա լճում կուտակված «հավելյալ ջրի՝ մոտ 1 մլրդ խմ, առաջիկա երեք տարիներին տնտեսապես արդյունավետ օգտագործելու լրացուցիչ ծախսերի ֆինանսական գնահատականը՝ հաշվի առնելով բնապահպանական խնդիրները և առաջիկայում էներգետիկ ոլորտում կայունացման ֆոնդ ձևավորելու հանգամանքը»:
«Նման հանձնարարական է եղել, մենք ներկայացրել ենք վերջին տարիների Սևանի մակարդակի բարձրացման վերաբերյալ կարծիք, որ էկոլոգիական վիճակը բարելավվել է, սակայն էկոլոգիական հավասարակշռությունը դեռ կայուն չէ: Ուստի առաջարկում ենք 1 մլրդ խմ ջուրը բաց չթողնել, և այդ հարցը քննարկումից դուրս է եկել»,- պատասխանեցին նախարարությունից:
Իսկ այդ ինչ հավելյալ 1 մլրդ խմ-ի մասին է խոսքը, արդյոք Սևանում ավելորդ ջուր կա՞, որ Կ. Կարապետյանը ցանկանում է այն էներգետիկ նպատակներով բաց թողնել: «Դա այն ջուրն է, որը ձմռան ընթացքում կուտակվում է, և լիճը 27 սմ-ով բարձրանում է: Մենք առաջանցիկ տեմպերով ենք գնում և օրենքով սահմանված մակարդակը պահում ենք: Այդ հիմքով է դա դիտվում հավելյալ»,- պատասխանեցին նախարարության լրատվական ծառայությունից:
Այսինքն՝ եթե հանկարծ Սևանը բարձրանա ավելի արագ տեմպերով, քան թե դրա համար ժամանակացույց է սահմանվել, ապա պատկան մարմինները պետք է այն ուժով կասեցնեն՝ ավելի շատ ջուր բաց թողնեն: Այդպիսով ճնշվում է լճի մակարդակի բարձրացման արագ տեմպը՝ օրենքով սահմանված չափաքանակից հավելյալ ջուր բաց թողնելով: Իսկ այդ ջուրը, ինչպես գիտենք, հենց այնպես չի բաց թողնվում: Այն փող արժե, մեծ փող: Ճիշտ է, ամեն անգամ լրացուցիչ չափաքանակի բարձրացումը պաշտոնապես պատճառաբանվում է ոռոգման նպատակներով, բայց այն մինչև գյուղացուն հասնելը էլեկտրաէներգիա է արտադրում:
Սևանի ջուրը բաց է թողնվում Հրազդան գետով, որի վրա էլ տեղակայված է «Սևան-Հրազդան կասկադը»՝ իր 7 հիդրոէլեկտրակայաններով: Այս կասկադը, ինչպես արդեն նշել էինք, պատկանում է ռուսական «Միջազգային էներգետիկ կորպորացիային», և կասկադի ոչ բոլոր ՀԷԿ-երն են ամբողջ տարին աշխատում, որոշներն ամառային սեզոնին ջրի սակավության պատճառով խնդիր են ունենում և Սևանից լրացուցիչ ջրի բացթողնման անհրաժեշտություն զգում: Անգամ Ջրային տնտեսության պետական կոմիտեն է հայտարարում, որ լճից լրացուցիչ ջուր բաց թողնելը էներգետիկ խնդիրներ է լուծելու՝ ոռոգման նպատակով պոմպակայան չի աշխատի, և երկրորդը՝ կասկադը կաշխատի:
Ահա թե ինչու են բնապահպաններն ահազանգում, թե լճից լրացուցիչ ջրի բացթողնումն իրականում այնքան ոռոգման խնդիր չի լուծում, որքան ապահովում է Հրազդան գետի վրա տեղակայված ՀԷԿ-երի աշխատանքը: Իսկ երբ էներգիայի արտադրությունը նվազում է, բնականաբար նվազում է նաև արտադրող ընկերության եկամուտները, և նրանք սկսում են ներքին ահազանգ հնչեցնել: Իսկ Հայաստանը էներգետիկ ոլորտում ռուսական ընկերությունների եկամուտները պատշաճ մակարդակում պահելու, անգամ պայմանագրային պարտավորություն ունի: Կ. Կարապետյանն էլ, հավանաբար, առավել քան որևէ այլ ՀՀ պաշտոնյա, պարտավորվածություն է կրում ապահովելու այդ եկամուտները ցանկացած պարագայում՝ անգամ Սևանը վնասելու պայմանով:
Մյուս կողմից էլ՝ Սևանի մակարդակն ըստ ծրագրի պետք է հասցվի մինչև 1903․5 մետրի, այժմ 1900․5 մետր է, այսինքն՝ դեռ 3 մետր էլ պետք է բարձրացվի: Բայց կառավարությունը տարբեր պատճառներով չի ցանկանում, որ այն ավելի արագ բարձրանա: Իհարկե, խնդիր կա նաև այն առումով, որ ափերը դեռևս չեն մաքրել և պատրաստել ջրի տակն անցնելուն:
Սևանի մակարդակն արագ բարձրացնելուն դեմ են նաև մի շարք օլիգարխներ, որոնք անմիջապես ափամերձ հատվածում հյուրանոցներ ու ամառանոցներ ունեն: Բարձրացնելու դեպքում դրանք նույնպես մասամբ կամ ամբողջովին կանցնեն ջրի տակ: Բայց կառավարությունն ամեն տարի Սևանի բարձրացումը կանխելով՝ այլ պատճառաբանություն է ներկայացնում՝ ջրամբարներում քիչ ջուր կա:
«Այնքան էլ համաձայն չեմ, քանի որ կառավարությունը Սևանից 1 մլրդ խմ ջուր բաց թողնելու հարցը սկսեց քննարկել դեռևս հունվարին, երբ ջրամբարների լցված լինել-չլինելը պարզ չէր: Իսկ անցած ձմռանը տեղումները 10 տոկոսով նորմայից բարձր են եղել, և պիտի որ ջրամբարների դատարկ լինելու խնդիրը չլինի»,- ասում է բնապահպան և բնապահպանության նախկին նախարար Կարինե Դանիելյանը: Վերջինս այս դեպքում ներկայացնում է մեկ այլ անհանգստություն՝ ոռոգման ցանցերում ջրի ահռելի կորուստը։
