«Առաջին լրատվական»-ի զրուցակիցն է քաղաքագետ, Սլովակիայի միջազգային քաղաքականության ասոցիացիայի հետազոտական կենտրոնի և Բանսկա Բիստրիցայի համալսարանի հրավիրված գիտաշխատող Արմեն Գրիգորյանը:
-Անկախությունից 22 տարի անց անց, եթե նժարին դնենք, ձեռքբերումներն էին շատ, թե՞ ձախողումները:
-Ձեռքբերումներն ավելի շատ էին, ձախողումների հետևանքները դեռ կարելի է ուղղել:
-Սեպտեմբերի 3-ին Սերժ Սարգսյանի՝ ՄՄ անդամակցության մասին հայտարարությունը արդյո՞ք հենց հարված չէր անկախությանը:
–ՄՄ անդամակցության մասին հայտարարությունն անկախությունից հրաժարվելու պատրաստակամության արտահայտություն էր:
-Այս օրերին տեսակետ է հնչում, որ Մաքսային միություն Հայաստանը այդպես էլ չի մտնի, քանի որ ՄՄ-ն չի կայանա: Այն, ինչ տեղի ունեցավ, կարծում եք՝ հայտարարություններից չե՞ն անցնի գործնական քայլերի:
-Եթե Ուկրաինան հաջողությամբ դիմադրի ու չհանձնվի Ռուսաստանին, ՄՄ-ն իրոք հեռանկար չի ունենա: Սակայն եթե Պուտինին ու հայաստանյան ռուսամետներին հաջողվի ՀՀ-ն մտցնել ներկայիս ՄՄ-ի մեջ, հետևանքները ծանր կլինեն. անգամ ՄՄ-ի հետագայում չկայանալու, նաև Ղազախստանի դուրս գալու դեպքում Հայաստանը կարող է հայտնվել ՌԴ մարզի կարգավիճակում:
-Հայաստանը փաստացի կորցրեց վստահությունը Եվրոպայի մոտ: Ֆյուլեն հայտարարեց, որ արդեն վստահության և հավատի խնդիր կա: Ինչպե՞ս կարելի է հավատն ու վստահությունը նորից «նվաճել»:
-ՀՀ գործող իշխանությունը որևէ դրական տեղաշարժ կատարել արդեն չի կարող: Վստահությունը կորցնել կարելի է մեկ հայտարարությամբ, իսկ վերականգնելը հեշտ չէ: Ես համամիտ եմ Արթուր Սաքունցի հետ. քաղաքացիական հասարակությունը ու մասնավորապես` Արևելյան գործընկերության քաղաքացիական պլատֆորմը պետք է պահանջեն Սերժ Սարգսյանի հրաժարականը: Դա վստահության վերականգնման պարտադիր պայմաններից է:
-Կարծո՞ւմ եք՝ այդ պահանջով վստահություն կվերգտնե՞նք:
-Այդ պահանջը վստահության վերականգման ուղու սկիզբն է միայն: Իսկական քաղաքական գործիչներ չունենալու դեպքում նշածս մեծագույն ձեռքբերումները հնարավոր չէին լինի, Հայաստանը 90-ականներին դժվարագույն խնդիրներ էր ստիպված հաղթահարել: Այլ խնդիր է, որ ներկայումս առկա է որոշակի լճացում, գաղափարական վակուում:
-Ի վերջո, ինչը, ըստ Ձեզ, կարող էր Սերժ Սարգսյանին նման կտրուկ որոշում կայացնելու պատճառ հանդիսանալ:
–Սերժ Սարգսյանի որոշման պատճառները մի քանիսը կարող էին լինել. կարծում եմ՝ հիմնականում ռուսական բիրտ շանտաժն էր, որի հաջողությանը նպաստել է ՀՀ-ում լեգիտիմ իշխանության և հանրային կոնսենսուսի բացակայությունը: Բացի այդ, այժմ առավել ակնհայտ դարձավ «կոմպլեմենտարության» սնանկությունը և անվտանգության ապահովման հարցում ՌԴ-ից միակողմանի կախվածության ամբողջ վտանգավորությունը:
– Խոսեցիք անկախության ձեռքբերումների մասին, կնշեք՝ որո՞նք են դրանք: Արդյո՞ք ձախողում չէ չկայացած տնտեսությունը, դեմոգրաֆիական աղետը և այլն, և այս ամենը ինչ կերպ կարելի է շտկել, երբ մոնոպոլացված է դաշտը, իսկ քաղաքացիներից շատերը նախընտրում են դրսում ռեալիզացվելու տարբերակը: Մյուս կողմից՝ կա համընդհանուր անվստահության մթնոլորտ:
-Չկայացած տնտեսությունը, միջազգային մեկուսացումը և մյուս ձախողումները չափազանց լուրջ են, բայց դեռ ուշ չէ դրանց հետևանքներն ուղղել, ինչն իհարկե մեծ ջանքեր կպահանջի: Այնուամենայնիվ, պետականության առկայության պայմաններում զարգանալու հնարավորության, նաև Արցախյան ազատամարտում ձեռք բերված հաջողության համեմատ ձախողումները դեռևս վճռորոշ չէին: Բայց այժմ իսկապես վճռորոշ պահ է:
