Մաքսային միությանը միանալու ՀՀ ցանկության վերաբերյալ հայտարարության հաջորդ օրը Սերժ Սարգսյանը հրամանագիր ստորագրեց նախագահին առընթեր սահմանադրական բարեփոխումների մասնագիտական հանձնաժողով ստեղծելու մասին: Հանձնաժողովի կազմում, որը կղեկավարի ՍԴ նախագահ Գագիկ Հարությունյանը, ընդգրկված է նաև արդարադատության նախկին նախարար, «Սահմանադրական իրավունքի կենտրոն» հասարակական կազմակերպության նախագահ Գևորգ Դանիելյանը: Ներկայացնում ենք «Առաջին լրատվական»-ի հարցազրույցը նրա հետ:
– Պարոն Դանիելյան, Ձեր կարծիքով, ինչո՞ւ սահմանադրական փոփոխությունների հանձնաժողով կազմելու որոշումն այսօր կայացվեց, արդյո՞ք այդպիսով Մաքսային միությանը միանալու մասին հայտարարած Հայաստանը փորձում է սիրաշահել Եվրոպային և կատարել որոշ պայմանավորվածություններ:
– Հրամանագրի բովանդակությունն ու հանձնախմբի գործունեության ընթացակարգի հանգամանալից բնույթն ու ընդգրկվածությունն արդեն իսկ հուշում են, որ այն հապճեպ կազմված փաստաթուղթ չէ, հետևաբար` պարզ զուգադիպություն է, մանավանդ, որ դրա անհրաժեշտության մասին բազմիցս միանշանակ ոչ միայն ընդգծվել է, այլև ձեռնարկվել են գործնական քայլեր: Կարծում եմ` ասվածը, թերևս, կասկածի տիրույթից հեռացնում է, այսպես կոչված, սիրաշահելու մասին դատողությունները: Վերջապես, սահմանադրական բարեփոխումների անհրաժեշտության, դրա առանձին ուղղությունների մասին պաշտոնական ազդակները բավականին տևական ժամանակ է, ինչ անթաքույց շրջանառության մեջ են:
– Կոնկրետ Ձեր մասնակցությունը հանձնաժողովի աշխատանքին ինչպիսի՞ն է լինելու:
– Հիմա նույնիսկ դժվարանում եմ ասել, թե քանի հիմնարար իրավական ակտերի նախագծերի մշակման հանձնախմբերում եմ եղել կամ այդպիսիք ղեկավարել, և միշտ եղել եմ հնարավորինս նախաձեռնող ու անվերապահորեն ինքնուրույն: Ես որոշակի գործնական աշխատանքի փորձ ունեցող ու գիտության մարդ եմ, հետևաբար` փորձելու եմ իմ ունակություններն ուղղել հնարավորինս կատարյալ իրավական փաստաթուղթ մշակելուն:
– Սահմանադրական ի՞նչ փոփոխությունների անհրաժեշտություն եք Դուք տեսնում:
– Դեռ առիթ կլինի ավելի հանգամանալից անդրադառնալու այդ խնդրին, սակայն արդեն այս փուլում, որպես առանցքային հարցադրումներ կարող են առանձնացվել մարդու իրավունքների պաշտպանվածության երաշխավորվածությունը, հանրային իշխանությանը տեղական ինքնակառավարման համակարգի ընդգրկվածության շրջանակների ընդլայնումը, դատական իշխանության անկախության իրավական հիմքերի կատարելագործումը և այլն: Ինչպես արդեն նշել եմ, էական նշանակություն ունի նաև Սահմանադրության` որպես պետության հիմնական օրենքի հղկվածության, կատարյալ խմբագրման ապահովումը:
– Իշխանության ներկայացուցիչները այսօր տարբեր տեսակետներ են հայտնում, արդյոք հանձնաժողովը պատրաստվո՞ւմ է քննարկել կառավարման խորհրդարանական համակարգին անցնելու հարցը:
– Ինքս այդպիսի տեսակետի դեռ չեմ հանդիպել, առավելապես խոսքը տրված հարցերի առնչությամբ արված հայտարարությունների մասին է: Մասնավորապես, այն գաղափարն է ընդգծվում, որ օրակարգում հստակ այդպիսի խնդիր չի դրվել, բայց և այն չի համարվում որպես քննարկման ոչ ենթակա հարցադրում:
– Հանձնաժողովը պատրաստվո՞ւմ է փոփոխություն կատարել ընտրական համակարգում և անցնել 100 տոկոս համամասնական համակարգի, ինչպես ժամանակ առաջ պահանջում էին Հայաստանի քաղաքական ուժերը:
– Հանձնաժողովը, անշուշտ, պատրաստվում է քննարկել ոչ միայն քաղաքական ուժերի, այլև յուրաքանչյուր քաղաքացու առաջարկությունը, ինչը բխում է հանրապետության նախագահի կողմից ընդունված հրամանագրով հաստատված աշխատակարգից: Ըստ էության, դրվել է ոչ միայն հրապարակայնության և թափանցիկության, այլև հնչած տեսակետները համարժեք քննարկելու մշակույթի ձևավորման իրավական հիմք, ինչը հենց բնորոշ է այնպիսի իրավական ակտի մշակման աշխատանքներին, որն ունի ընդգծված իրավական-քաղաքական ուղղվածություն:
– Ի վերջո, ի՞նչ են տալու մեր երկրին այդ փոփոխություններն այսօր և ո՞րն է լինելու արմատական փոփոխությունը Սահմանադրության մեջ:
– Հաճախ Սահմանադրության իրական արժեքն ու նշանակությունը անհարկի բացարձականացվում է, ինչի արդյունքում ձախողումները վերագրվում են սահմանադրական նորմերի անկատարությանը: Այս պարագայում ծայրահեղ դիրքորոշումներն արդարացի չեն. Սահմանադրությունը ի զորու է էապես նպաստելու երկրում կուտակված հիմնախնդիրներին առավել քաղաքակիրթ ու ժողովրդավարության սկզբունքներին հարիր լուծում տալ, սակայն արդյունավետությունը թելադրված է նաև սահմանադրական մշակույթով: Այլ կերպ ասած` սահմանադրական բարեփոխումները կարող են ամուր հող պատրաստել ակնկալվելիք մշակույթի ձևավորման համար, սակայն այն պետք է ուղեկցվի համարժեք գործնական լծակներով:
