Երեկ Ազգային ժողովում քննարկման դրվեց Վարչական իրավախախտումների մասին և Քրեական դատավարության օրենքներում փոփոխություններ ու լրացումներ կատարելու օրենքի նախագիծը: ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Մնացական Սարգսյանը, ներկայացնելով օրենքը, պարզաբանեց` նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ երկրի նախագահը դիմել է Ազգային ժողովին՝ համաներման մասին ՀՀ օրենք ընդունելու վերաբերյալ, առաջարկվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենքի նախագծում փոփոխություն կատարել: Սակայն այս օրենքի նախագիծը իր մեջ մի շարք կոռուպցիոն ռիսկեր է պարունակում, որն արդեն սկսել է շրջանառության մեջ դրվել:
Իսկ առաջարկությունը հետևյալն է. «ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածը վերանայել նոր պարբերությամբ: 35-րդ հոդվածը վերաբերում է քրեական գործի վարույթի կամ քրեական հետապնդումը բացառելու հանգամանքին: Սույն հոդվածի 13-րդ կետում նշված հիմքում գործի վարույթի կամ գործի վարույթի հետապնդման դադարեցում չի թույլատրվում, եթե չի հատուցվել կամ այլ կերպ չի հարթվել հանցագործության պատճառված վնասը կամ առկա վեճը, այս դեպքում գործի վարույթը շարունակվում է սովորական կարգով»,- պարզաբանեց Մնացական Սարգսյանը և ավելացրեց, որ այս անգամ մինի համաներում է տեղի ունենալու, որի վրա աշխատել են 11 ամիս:
Այն հարցին, որ եթե համաներումը նախագահի որոշմամբ է իրականացվում, ի՞նչ իմաստ ունի օրենքի այս փոփոխությունը` գլխավոր դատախազի տեղակալը պատասխանեց. «Նախկինում համաներման հետ կապված ունեցել ենք խնդիրներ: Երբ նախաքննական փուլում գտնվող բոլոր քրեական գործերով անձինք ներվեցին, այսինքն՝ նյութերով մերժվեց քրեական գործ հարուցել, և հարուցված քրեական գործերով ընկան համաներման տակ: Հետևաբար` նման խնդիր ընդհանրապես չունենալու համար առաջարկում եմ, որ Քրեական դատավարության օրենքում այս վերամշակումը լինի, մինչև կընդունվի նոր Քրեական դատավարության օրենքը»:
Հարակից զեկույցով հանդես եկող պետաիրավական հանձնաժողովի անդամ, ԱԺ պատգամավոր Կորյուն Նահապետյանը, արձագանքելով Արծվիկ Մինասյանի այն հարցին, թե այս փոփոխությունը չի՞ նեղացնում համաներման ենթակա անձանց շրջանակը, նշեց. «Այո, այս դեպքում շրջանակը մի քիչ նեղացվել է, և անգամ մինչ դատական վարույթում, եթե հանցագործության պատճառած վնասը չի հատուցվել, ապա քրեական գործի վարույթի կարճում կամ հետապնդման դադարեցում չի թույլատրվում»: ԱԺ պետաիրավական մշտական հանձնաժողովի նախագահ Դավիթ Հարությունյանը ավելացրեց. «Եթե զուտ այս հոդվածին նայեն, այո, թվացյալ նեղացում է տեղի ունենում, բայց ընդհանուր առմամբ այս փաթեթը էական ընդլայնում է համաներման կիրառումը»:
Ամեն դեպքում սա խոսում է կոռուպցիոն մեծ ռիսկերի մասին: Այդ մասին կոնկրետ փաստերով տեղեկացրել է «Առաջին լրատվական» կայքը (www.1in.am). համաներմանը ընդառաջ այն չորս հարյուր ազատազրկվածներին, որոնք ազատ են արձակվելու համաներման արդյունքում, քրեակատարողական հիմնարկների սոցիալ-հոգեբանության բաժնի աշխատակիցները մոտենում և նշում են այն գումարը, որի դիմաց նրանք դրական բնութագիր կպատրաստեն տվյալ կալանավորի համար… Այդ գումարը տատանվում է 150-200 դոլարի սահմաններում… Անվտանգության աշխատակիցները կալանավորներից պահանջում են մոտ 300 ԱՄՆ դոլար` մինչև համաներում նոր տույժեր չձևակերպելու և կամ եղած տույժերը մարելու համար… Այնուհետև առանձնազրույցի է կանչում ՔԿՀ պետի տեղակալը և պետի անունից կալանավորին հրահանգում, որ 500 ԱՄՆ դոլարի դիմաց միայն հնարավոր կդառնա օրենքի կիրառումը կալանավորի վրա… Ընդհանուր առմամբ, համաներման մասին օրենքի կիրառումը ազատազրկվածի համար արժենում է մինչև 1000 ԱՄՆ դոլար…
Մարդու իրավունքների հանձնաժողովի փոխնախագահ Ռաֆիկ Պետրոսյանը, մեզ հետ զրույցում անդրադառնալով սույն օրենքի փոփոխությանը և վերը նշված կոռուպցիոն ռիսկերին, հետաքրքիր հայտարարություն արեց: Նրա խոսքերով, եթե անգամ դատապարտյալները տույժերի են ենթարկվել, միևնույն է, եթե տվյալ հոդվածի վրա համաներումը տարածվում է, ապա նրանք կհամաներվեն: Հետևաբար, ըստ նրա, այդ մասին մտածել պետք չէ: «Համաներումը մեխանիկորեն տարածվում է այդ հոդվածների վրա: Կարգապահական տույժերը նշանակություն չունեն, եթե պատժաչափը ավելացված չէ: Թող չանհանգստանան և անտեղի նման բանակցությունների մեջ չմտնեն ազատազրկման վայրերի ղեկավարների հետ: Դեռ համաներումը չեղած, ձեր մատնանշած օրինակը արդեն չարաշահում է:
Պաշտոնատար անձինք, չարաշահելով իրենց լիազորությունները, այնպիսի բաներ են խոսում, որ մարդիկ տանեն իրենց փող տան: Այդպիսի բան չկա, պետք չէ նրանց հետ բանակցությունների մեջ մտնել»,- հավատացրեց և հորդորեց Ռաֆիկ Պետրոսյանը: Իսկ պետաիրավական հանձնաժողովի անդամ, ԱԺ պատգամավոր Հովհաննես Սահակյանը, լսելով մեր հարցադրումը, հարցրեց. «Իսկ ի՞նչ եք առաջարկում, եթե մի քանի անգամ կարգապահական տույժի են ենթարկել նման մարդկանց, նույնպե՞ս ազատ արձակեն:
Ինչ վերաբերում է կոռուպցիոն ռիսկերին` ես ամենայն պատասխանատվությամբ հայտարարում և ասում եմ, որ եթե կան ստույգ փաստեր, հավատացնում եմ ձեզ, որ դրանք կունենան ե՛ւ իրենց ընթացքը, ե՛ւ անպայման մեղավորները կպատժվեն, քանի որ այսօրվա իշխանության մոտեցումները և երկրի նախագահի հանձնարարականները այլ են, և հատկապես արդարադատության նախարարը հետամուտ է նման խնդիրներին: Եթե կա նման գոնե մեկ փաստ, խնդրում եմ փոխանցեք ինձ, և ես` որպես ԱԺ պատգամավոր, հետամուտ կլինեմ»: Սակայն Հովհաննես Սահակյանը խնդրեց, որ կոռուպցիոն ռիսկերի մասին փաստերը իրեն փոխանցենք անուն-ազգանուններով: Մինչդեռ Հայաստանի պայմաններում, ոչ ոք, այն էլ` ճաղերի ետևում գտնվողը, խելքը հացի հետ չի կերել, որ անուն-ազգանունով դեմ դուրս գա իշխանությանը` թեկուզ հանուն ճշմարտության:
