Հայաստանում ցմահ դատապարտյալների կացության պայմանները և դրանց համապատասխանությունը միջազգային ստանդարտներին դարձել են «Միջազգային բանտային բարեփոխում»-ի և Քաղաքացիական հասարակության ինստիտուտի անց կացրած ուսումնասիրության առարկա։ Ուսումնասիրությունը տարածաշրջանային բնույթ է կրում, միևնույն մեթոդով հարցումներ անցկացվել են նաև Վրաստանում և Ադրբեջանում։
Կացության պայմանների առումով ուսումնասիրությունը վեր է հանել հետևյալ խնդիրները։
Ցմահ դատապարտվածների խցերի վերանորոգումը կատարվում է իրենց ֆինանսների հաշվին, սննդի անորակության պատճառով բանտարկյալները սնվում են հարազատների բերած ուտելիքներով։ Սպորտով զբաղվելու հնարավորություն չկա, քանի որ նախկին մազրասրահը վեր են ածել խցերի։ «Բանտարկյալներն ունեն կրթության իրավունք, սակայն դասընթացները վճարովի են»,- ամփոփելով խնդիրները՝ ասում է Քաղաքացիական հասարակության ինստիտուտի ներկայացուցիչ Գայանե Շահնազարյանը։ Ծրագրի համակարգող Շահանզարյանը բացասական է գնահատում նաև այն փաստը, որ արդարադատության նախարարության կայքում տեղեկությունները չեն թարմացվում։
Ուսումնասիրությունն անց է կացվել Կենտրոնի և Նուբարաշենի ՔԿՀ-ներում։ Հարցումներին մասնակցել են Հայաստանի 99 ցմահ դատապարտյալներից 53-ը։
Հունիսի վերջին կայանալիք ամփոփիչ կոնֆերանսի ժամանակ համեմատվելուն են տարածաշրջանի բոլոր երեք երկրների արդյունքները։
