Հայաստանում հոկտեմբերի 2-ին տեղի ունեցան ՏԻՄ ընտրությունները կամ դրանց, այսպես ասած, ամենաինտրիգային մասը՝ Գյումրիի և Վանաձորի ավագանիների ընտրությունները, կամ ըստ էության հանրապետության երկրորդ և երրորդ քաղաքների քաղաքապետների և քաղաքային խորհրդարանների ընտրությունը:
Այսպիսով, երեք տառ՝ ՏԻՄ, և երեք եզրակացություն այդ երեք տառի ինտրիգի հոկտեմբերի 2-ի հանգուցալուծումից: Եզրակացություն առաջին՝ հանրապետության երկրորդ և երրորդ քաղաքներում ՀՀԿ-ն ըստ էության չի կարողացել հաղթահարել 40 տոկոսի շեմ, ինչը առանցքային է ավագանու ընտրությունների համար քաղաքապետի թեկնածության հարցը միանձնյա որոշելու համար: Այսինքն՝ երկու քաղաքում էլ ՀՀԿ-ին հարկ է լինելու այլ կուսակցության աջակցություն՝ այդ հարցը լուծելու համար:
Եվ այստեղ իհարկե առաջանում է մի նոր ինտրիգ, թե Գյումրում կամ Վանաձորի քաղաքապետի և ընդհանրապես ավագանու հարցում ի՞նչ ուժի աջակցություն է ստանալու ՀՀԿ-ն, որպեսզի կարողանա քաղաքապետ ընտրել, սակայն բացի դրանից էլ՝ կարողանա կառավարել:
Այսպիսով, հարկ է արձանագրել, որ այս քաղաքներում տեղծվում է ըստ էության իսկապես նոր իրավիճակ, որն առաջ է բերում այլևս նոր և երկարաժամկետ կառավարման մի ինտրիգ: Արձանագրենք միայն, որ Վանաձորում ՀՀԿ-ից բացի ավագանու անցողիկ շեմը հաղթահարել են «Լուսավոր Հայաստան » կուսակցությունը, որը երկրորդ տեղում է ավելի քան 27 տոկոսով, «Հայկական վերածնունդը » կամ ՕԵԿ-ը ավելի քան 13 տոկոսով երրորդն է, և անցողիկ շեմը հաղթահարել են նաև ԲՀԿ-ն՝ ավելի քան 7 տոկոս, ՀՅԴ-նա՝ ավելի քան 6 տոկոս: Թե դրանից որի հետ է ՀՀԿ-ն կոալիցիա կկազմի մեծամասնություն կազմելու համար՝ ցույց կտա ժամանակը: Բացառել հնարավոր է երևի թե միայն «Լուսավոր Հայաստանին », որը հանդես էր գալիս ՀՀԿ-ին հաղթելու և Վանաձորի ՏԻՄ իշխանությանը հեռացնելու հայտով:
Գյումրիում շեմն անցել են, «Բալասանյան » դաշինքից բացի, որն ըստ էության ՀՀԿ-ն էր, ԲՀԿ-ն, որը երկրորդ տեղում է, ՕԵԿ-ը, Վարդան Օսկանյանի համախմբումը, ԳԱԼԱ-ն և ՀՅԴ-ն: Իհարկե, երկու դեպքում էլ հարկ է նկատել, որ կա ՀՅԴ-ն, որն այսպես ասած կոալիցիա է ՀՀԿ հետ, և ենթադրվում է, որ ՀՅԴ աջակցությունը պետք որ լինի, իսկ կբավարարի թե ոչ՝ դա արդեն հարց է:
Երկրորդ եզրակացությունը առնչվում է պառլամենտական ընտրություններին, և ակնհայտ է, որ 2017-ի ընտրություններում էլ ՀՀԿ-ին ընդհանուր առմամբ անհնար է լինելու ոչ միայն 50 տոկոս +1, այլև նույնիսկ 40 տոկոս +1 ցուցանիշ ապահովելը, և այս դեպքում էլ հարց է առաջ գալիս՝ իսկ ՀՅԴ-ն բավարա՞ր է լինելու այսպես ասած կայուն մեծամասնություն ձևավորելու համար:
Սա իսկապես հարց է, որն ամենևին ակնհայտ պատասխան չունի, եթե չասենք, որ գրեթե ակնհայտ է, որ ՀՅԴ-ին ավելի քան տասը տոկոս ձայներ ապահովելը կլինի չափազանց դժվար, և անկասկած է դառնում, որ, համենայն դեպս դատելով հոկտեմբերի 2-ին կայացած ՏԻՄ ընտրությունների արդյունքներից, քանի որ դրանք ներառում էին հանրապետության երկրորդ և երրորդ քաղաքները, 2017 թվականի կայուն մեծամասնության համար ՀՀԿ-ին անհրաժեշտ կլինի կա՛մ երկրորդ փուլ, կա՛մ երրորդ ուժ:
Երրորդ եզրակացությունն այն է, որ Հայաստանի ընտրական համակարգը և օրինական ընտրություն անցկացնելու կամքը, մեղմ ասած, դեռևս հեռու են պահանջվածից, հանրային վստահելիության արժանանալու համար բավարար մակարդակից: Հայաստանում ընտրության գործընթացը շարունակում է լինել աղավաղված, ուղեկցվել ապօրինություններով: Եթե դրանց ծավալները, դինամիկան տարբեր է, դա դեռ չի նշանակում, որ համակարգը փոխվում է: Ընտրական համակարգը շարունակում է մնալ աղավաղված, ընտրությունը շարունակում է կեղծվել մեթոդաբանական տարբեր տրանսֆորմացիաներով: Եվ այս առումով էլ ակնհայտ է, որ իշխանությունը ՏԻՄ ընտրություններում ակնհայտորեն հետաքրքրված էր նաև խորհրդարանական ընտրությունների համար արդյունավետ մեթոդաբանական դիտարկումներով և մշակումների հեռանկարով:
Թե ինչ եզրակացություն կունեն այս առումով իշխանությունը, սա երևի թե «ռազմական գաղտնիք» է: Եվ այս կոնտեքստում հետաքրքրքական է նաև, թե ինչ եզրակացություն կունենա խորհրդարանական ընտրություններից առաջ ընդդիմությունը, ընդդիմադիր ուժերը, որոնք ըստ էության պարտվեցին ՏԻՄ ընտրությունները, սակայն հետաքրքրական են նրանց արձանագրած ցուցանիշները խորհրդարանական ընտրություններին ընդառաջ: Թեև անկասկած է, որ խորհրդարանական և ՏԻՄ ընտրություններն իրենց տրամաբանությամբ և շեշտադրումներում ամենևին չեն կարող և չեն լինելու իդենտիկ: Սակայն համենայն դեպս ՏԻՄ ինդիկատորը, այսպես ասած, ընդդիմադիր ուժերի համար ընդհանուր առմամբ կարծեք թե այնքան էլ գոհացնող պատկեր չի արձանագրել:
