Ռուսաստանցի ռազմական փորձագետ Պավել Ֆելգենհաուերը «Առաջին լրատվական»-ի հետ զրույցում խոսեց Հայաստանի Զինված ուժերի կողմից ռուսական «Իսկանդեր», «Սմերչ» «ԲՈՒԿ» և այլ գերհզոր ռազմական համալիրների ձեռք բերման, դրանց ռազմական և քաղաքական նշանակության մասին տարածաշրջանային քաղաքականության և հատկապես հայ-ադրբեջանական հակամարտության տեսանկյունից:
– Պարոն Ֆելգենհաուեր, «Իսկանդերի», «Սմերչի» և այլ համակարգերի ձեռք բերումը Ռուսաստանից և նաև դրանց ցուցադրումը վերջին զորահանդեսի ժամանակ, ընդհանուր առմամբ, ռազմաքաղաքական ի՞նչ նշանակություն ունի թե՛ Ղարաբաղյան հակամարտության և թե՛ տարածաշրջանային քաղաքականության տեսանկյունից:
– Ըստ էության, Հայաստանն ուներ այդ հեռավորության հին, սովետական հրթիռներ, պարզապես «Իսկանդերի» ճշգրտությունն անհամեմատ բարձր է: Իհարկե, անհրաժեշտ են թիրախների լավ արբանյակային լուսանկարներ՝ «Իսկանդերով» ճշգրիտ հարվածներ կատարելու համար, որպեսզի օպտիկան կարողանա գտնել թիրախը: Իսկ սկզբունքորեն հնարավոր է գերդիպուկ հարվածներ իրականացնել և խոցել, օրինակ, նախագահական նստավայրը Բաքվում:
Դա, իհարկե, որոշակիորեն փոխում է իրավիճակը, քանի որ Հայաստանը ձեռք է բերում մեծ հեռավորության գերճշգրիտ զենք: Բայց կրկնում եմ՝ անհրաժեշտ է ունենալ նաև լավ արբանյակային լուսանկարներ կամ լուսանկարներ անօդաչու թռչող սարքերից կամ ինքնաթիռներից՝ թիրախը խոցելու համար: Դրանք պետք է դրվեն այդ կասետաների մեջ՝ հրթիռն արձակելուց առաջ: Ես չգիտեմ՝ Հայաստանն ունի նման հնարավորություն, թե ոչ: Ճշգրտությունը զգալիորեն ցածր է, եթե չկան թիրախի լուսանկարները: Իսկ ընդհանրապես կարելի է շատ դիպուկ հարվածներ հասցնել անշարժ թիրախներին:
– Հայաստանը կարո՞ղ է ինքնուրույն կիրառել այդ զենքը՝ առանց Ռուսաստանի հետ համաձայնեցնելու, որովհետև այդ համակարգերը, ռազմական նշանակությունից բացի, ունեն նաև հսկայական ռազմավարական և քաղաքական նշանակություն տարածաշրջանում:
– Այո, ունեն, որովհետև կարելի է դրանցով գերճշգրիտ հարվածներ հասցնել կառավարական շենքերին, շտաբներին, հատուկ պահեստներին, օդանավակայաններին: Նմանատիպ կարևոր նշանակություն ունեցող օբյեկտները՝ ընդհուպ մինչև Ադրբեջանի քաղաքական ղեկավարությունը, կարող են ենթարկվել գերճշգրիտ հարվածների: Սա, անշուշտ, զգալիորեն փոխում է իրավիճակը Անդրկովկասում:
– Դա վերականգնո՞ւմ է ռազմական հավասարակշռությունը Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև, եթե մենք կարծում էինք, որ վերջին տարիներին այդ բալանսը խախտվել էր:
– Ադրբեջանը նմանատիպ զենք, նմանատիպ հնարավորություն չունի, համենայնդեպս՝ այդպիսի հեռավորության վրա թիրախներ խոցելու համար:
– Իսկ դա բարձրացնո՞ւմ է լարվածության մակարդակը տարածաշրջանում, թե՞ ավելի շատ զսպող ազդեցություն կունենա:
– Կարծում եմ՝ այդպիսի զենքի ձեռք բերումը Հայաստանի կողմից լուրջ լարվածություն կառաջացնի Բաքվում: Հավանաբար Ադրբեջանը նույնպես կցանկանա այդպիսի մի բան գնել:
– Իսկ ի՞նչ կարող է Ռուսաստանը վաճառել Ադրբեջանին, եթե վերջինս չունի «Իսկանդեր» համակարգ:
– Կարող է հենց «Իսկանդեր» վաճառել:
– Այսինքն՝ հնարավոր է՝ Ռուսաստանը «Իսկանդեր» վաճառի նաև Ադրբեջանի՞ն:
– Կարծում եմ՝ այո: Հայաստանը «Տոչկա Ու» նույնպես ունի, բայց «Տոչկա Ու»-ի շառավիղը անհամեմատ փոքր է:
– Սա քաղաքական ի՞նչ ուղերձ է Ռուսաստանի կողմից տարածաշրջանի երկրներին, այդ թվում՝ Ադրբեջանին: Կարելի՞ է ասել, որ սա ինչ-որ ուղերձ է:
– Այդ մատակարարումներն ինչ-որ չափով վերականգնեցին բալանսը: Ըստ ամենայնի, Մոսկվան այդպես է նայում հարցին:
– Որքան հասկանում եմ՝ Ռուսաստանն այժմ շեշտը դնում է Հայաստանին աջակցելու վրա: Ո՞րն է պատճառը:
– Ռուսաստանի համար շատ կարևոր է հավասարակշռության պահպանումը, կարևոր է, որ այնտեղ չլինի հակամարտություն, բայց Ռուսաստանը չի ուզում վիճել Ադրբեջանի հետ: Ասենք, Հայաստանի հետ նույնպես չի ուզում վիճել: Ռուսաստանին հիմա ընդհանրապես պետք չէ նոր էսկալացիա Ղարաբաղում:
