Ավելորդ է նկարագրել, թե ինչ ժամանակահատվածում ենք գտնվում մենք այսօր և՛ ներհայաստանյան, և՛ ներհայկական (Սփյուռքը ներառյալ), և՛ թե ընդհանրապես համաշխարհային զարգացումների առումով: Այս մասին բազմաթիվ առիթներ են լինում ասելու, խոսելու, լսելու, գրելու: Ներկայումս Հայաստանի շուրջ և աշխարհում ընդհանրապես տեղի են ունենում վերարժևորումների, գրեթե հեղափոխական փոփոխությունների գործընթացներ: Բոլորիս աչքի առաջ է, թե ինչ է կատարվում, օրինակ, Կաթոլիկ եկեղեցում՝ Հռոմի պապ Ֆրանցիսկոսի գործունեության տեսքով: Մենք տեսնում ենք քաղաքակրթական բախումներ, քաղաքակրթական ճգնաժամեր տարբեր տարածաշրջաններում: Այս ամենն առաջ են բերում համայն հայության և Հայաստանի ճակատագրի հետ կապված լրջագույն մարտահրավերներ ու խնդիրներ:
Ի վերջո, այս խնդիրներում չափազանց մեծ է հենց Հայ Առաքելական եկեղեցու դերը՝ որպես հայ ինքնության կրիչներից և բաղադրիչներից մեկի, որպես համազգային կառույցներից մեկի, որն ունի ազգային և պետական կյանքում իր տեղն ու դերն ունենալու պարտավորություն և պատասխանատվություն, միաժամանակ՝ այդ տեղն ու դերը վերարժևորելու, վերագնահատելու, նոր մարտահրավերներին ու իրողություններին համարժեք դարձնելու, մինչ այժմ եղած իներտությունը և իշխանահաճությունը հասարակամետ դինամիկայով փոխարինելու կենսական խնդիրներ: Սրանից է կախված և՛ որպես կառույց՝ ՀԱԵ ապագան, և՛ հայության ապագան՝ որպես համաշխարհային քարտեզի վրա պետական կարգավիճակ ունեցող սուբյեկտի:
Այս համատեքստում, այսօր ուղղակիորեն ակնհայտ անհրաժեշտություն է եկեղեցու ներքին բարեփոխումների խնդիրը, որը հնարավորություն կտա Հայ Առաքելական եկեղեցուն առավել դինամիկ աշխարհում լինել առավել ճկուն, կարիք չունենալ լինելու իշխանությունների կամ օլիգարխիկ դասի կցորդը, հանդես գալու որպես ինքնուրույն մի կառույց, որի երկխոսության թիվ մեկ սուբյեկտը Հայաստանի Հանրապետության շարքային քաղաքացին է, որը պետք է այդ քաղաքացու հետ պայմանավորվի երկխոսության և համատեղ քայլքի նոր առաջնահերթությունների, նոր ուղենիշների ու խնդիրների շուրջ, առկա իրողություններին նորովի հայացք գցելու սահմանների շուրջ:
Ո՛չ Մեծի Տանն Կիլիկիո դաշնակցության հովանո ներքո գործող կաթողիկոսության Արամ Ա-ի խիստ քաղաքական հետաքրքրություններ հետապնդող պաթոսախառն, բայց բովանդակազուրկ մերթընդմերթ ընդդիմադիր ելույթները, ո՛չ Երուսաղեմի Նուրհան պատրիարք սրբազան հոր Ամենայն Հայոց կաթողիկոսին ուղղված գարշահոտ նամակները, ո՛չ իսկ Արարատյան հայրապետական թեմի առաջնորդական փոխանորդ Նավասարդ արքեպիսկոպոս Կճոյանի սերը առ հանրապետական վերնախավերն ու բենտլիները, ո՛չ Ամենայն Հայոց կաթողիկոս Գարեգին Բ-ի գիտակցված ու չգիտակցված բացթողումները ողջամիտ հային չեն կարող դուրս դնել իր ակունքները սնող առանցքից։
Արամ կաթողիկոսն էլ, Նուրհան Մանուկյան և Արամ Աթեշյան պատրիարքներն ու սրբազանները, մյուս՝ կարգի մեջ և կարգալույծ հոգևորականները գիտեն իրենց հանապազօրյա մեղքերի ծանրության աստիճանը և եթե դրանց վերաբերյալ նամակներ ու պատվերով «շրջաբերականներ» չեն շրջանառվում, թող որևէ մեկը չկասկածի, որ Երևանում կան քաջատեղյակներ, թե ինչ է իրականում տեղի ունենում Անթիլիասում, Երուսաղեմում, Կ. Պոլսում և այլուր։
Համայն հայությանն անհրաժեշտ է, որ Հայ Առաքելական Մայր եկեղեցին հետայսու առավել պատասխանատու դառնա իր նախաձեռնություններում և ընդհանրապես հետագա գործունեության հանդեպ՝ ի տարբերություն ներկայիս իշխանահաճո կրավորական կեցվածքի:
