«Առաջին լրատվական»-ի զրուցակիցն է Վրաստանի դիվանագիտական ակադեմիայի ռեկտոր, քաղաքագետ Սոսո Ցինցաձեն:
– Պարոն Ցինցաձե, քաղաքական ի՞նչ նշանակություն ունի Վրաստանի և Միացյալ Նահանգների միջև ստորագրված հուշագիրը անվտանգության ու պաշտպանության ոլորտում գործընկերությունը խորացնելու մասին: Դա կնպաստի՞ արդյոք Վրաստանի պաշտպանության և անվտանգության ամրապնդմանը:
– Եթե ձեզ հետաքրքրում է իմ անձնական կարծիքը, ապա ցանկացած երկրի անվտանգության ամենահուսալի երաշխիքը, իհարկե, բարիդրացիական հարաբերություններն են բոլոր հարևանների հետ: Սա՝ առաջինը: Երկրորդը՝ դրանք արդեն պաշտոնապես ձևակերպված պայմանագրեր են, որտեղ հստակ նշված կլինեն ռազմական կամ ռազմաքաղաքական օգնության բոլոր կետերը այն դեպքում, եթե երկիրը ռազմական ագրեսիայի է ենթարկվում: Ոչ մեկը, ոչ էլ մյուսը ֆիքսված չէ այդ հուշագրում, բայց սկզբունքորեն դա, կարելի է ասել, քաղաքական լուրջ փաստաթուղթ է Վրաստանի համար: Չի կարելի անտեսել այն փաստը, որ գերտերության գլխավոր դիվանագետը այցելում է այնպիսի փոքրիկ երկիր, ինչպիսին Վրաստանն է, որպեսզի ֆիքսի ԱՄՆ-ի համերաշխությունը կամ պատրաստակամությունը անհրաժեշտության դեպքում ցույց տալու քաղաքական-դիվանագիտական աջակցություն: Առավել ևս կարևոր է այն, որ դա տեղի է ունենում ՆԱՏՕ-ի գագաթնաժողովի նախօրեին, թեև Վրաստանը այնտեղ ոչ անդամի կարգավիճակ է ստանալու, ոչ էլ MAP (անդամակցության գործողությունների պլան):
– Միացյալ Նահանգների այս քայլը, Ձեր կարծիքով, կապված է ՆԱՏՕ-Ռուսաստան հարաբերությունների՞ հետ:
– Ոչ, ՆԱՏՕ-ն և Ռուսաստանը այստեղ կապ չունեն: Պաշտոնական Թբիլիսին ասում է, որ Վրաստանի և ՆԱՏՕ-ի կամ Միացյալ Նահանգների սերտ հարաբերությունները ուղղված չէ Ռուսաստանի դեմ: Ամեն դեպքում, խելամիտ չի լինի վրացական իշխանությունների կողմից ջղայնացնել Ռուսաստանին կամ ստորագրել այնպիսի համաձայնագրեր, որոնք կոտնահարեն Ռուսաստանի ազգային շահերը, որովհետև Ռուսաստանը եղել և մնում է մեր հարևանը, իսկ Վրաստանի ազգային շահերը պահանջում են բարիդրացիական հարաբերություններ ունենալ բոլոր հարևանների հետ:
Իմ կարծիքով՝ Վրաստանը խելամիտ կլինի, եթե հեռու մնա մեծ տերությունների այդ դիմակայություններից, որովհետև մենք շատ սահմանափակ և կոնկրետ շահեր ունենք: Վրաստանի հնարավորությունները մեծ աշխարհաքաղաքական խաղում շատ սահմանափակ են, և մենք պետք է ելնենք այդ հանգամանքից: Ի՞նչ է այսօր անհրաժեշտ Վրաստանին. խաղաղ ճանապարհով վերականգնել տարածքային ամբողջականությունը և ապրել խաղաղության մեջ բոլոր հարևանների հետ: Սա է առավելագույն ծրագիրը:
– Այո, բայց, ցավոք, Վրաստանը և իր հարևանները, օրինակ՝ Հայաստանը, անդամակցում են տարբեր կազմակերպությունների և ինտեգրացիոն նախագծերի:
– Այո, ցավոք սրտի, հոգին դրախտ է ուզում, բայց մեղքերը թույլ չեն տալիս:
– Հայաստանի և Ռուսաստանի միջև ստեղծվող միասնական ՀՕՊ համակարգը որևէ անհանգստություն չի՞ առաջացնում Վրաստանում: Ո՞ր երկրի դեմ է, Ձեր կարծիքով, ուղղված լինելու այս համակարգը:
– Դա առաջին հերթին կախված է Վրաստանի դիվանագիտական հնարավորություններից, որովհետև դիվանագետները հենց դրա համար են, որպեսզի թույլ չտան ինչ-որ պայթունավտանգ իրավիճակ Վրաստանի սահմանների մոտ: Սա է դիվանագիտության էությունը:
– Այսինքն՝ Դուք հավանական չե՞ք համարում ԱՄՆ-ի և Ռուսաստանի դիմակայության սրացումը մեր տարածաշրջանում:
– Ես պարզապես այս ընդհանուր համատեքստից առանձնացրեցի միայն Վրաստանին, որովհետև Աստված մի արասցե, եթե այստեղ հակամարտություն բռնկվի, կտուժեն և՛ Երևանը, և՛ Թբիլիսին, և՛ Բաքուն: Մենք՝ Վրաստանը, Հայաստանը, Ադրբեջանը, փոքր պետություններ ենք, բայց բոլորս էլ շահագրգռված ենք, որ տարածաշրջանում չստեղծվի պայթունավտանգ իրավիճակ:
– Իսկ ի՞նչ նշանակություն ունի ղարաբաղյան հակամարտությունը այդ իմաստով:
– Հակամարտության որևէ էսկալացիա լավ բանի չի հանգեցնում: Սա հիմքերի հիմքն է: Մենք մեր մաշկի վրա ենք զգացել, որ այսպիսի հակամարտությունները պիտի լուծվեն միայն խաղաղ ճանապարհով: Ցանկացած ռազմական բախում հղի է ծանրագույն հետևանքներով:
– Խնդիրն այն է, որ առայժմ հնարավոր չէ լուծել խնդիրը խաղաղ ճանապարհով:
– Ցավոք սրտի, այո, դիվանագիտության պատմությունը չգիտի այնպիսի օրինակներ, որ այսպիսի բարդ հակամարտությունները լուծվել են խաղաղ ճանապարհով: Բայց մյուս կողմից՝ մի բան է, որ նմանատիպ խնդիրները հարյուր տարի առաջ լուծվում էին հրով և սրով, և բոլորովին այլ իրավիճակ է այսօր: Այնուամենայնիվ, մենք ապրում ենք 21-րդ դարում:
